Oekraïne claimt overwinning bij Loegansk, rebellenleider stapt op

De regering in Kiev claimt het oostelijke stadje Novosvitlivka te hebben heroverd op rebellen. Dat zou betekenen dat een Russisch konvooi kan worden tegengehouden voordat eindbestemming Loegansk is bereikt. Ondertussen is ook bekend geworden dat rebellenleider Igor Strelkov zou zijn opgestapt.

Een Oekraïense soldaat staat bij een beschadigde afbeelding van Jezus, die bij een checkpoint in Vuhlehirsk, in de regio Donetsk, werd achtergelaten door pro-Russische separatisten. Foto Reuters/Valentyn Ogirenko

Terwijl een Russisch ‘humanitair’ konvooi met zo’n 260 witte vrachtwagens de Oekraïense grens nadert, claimt de regering in Kiev het oostelijke stadje Novosvitlivka te hebben heroverd op pro-Russische rebellen. Dat meldt persbureau AP. Het zou betekenen dat het Russisch konvooi, waarvan Kiev vreest dat het een paard van Troje is, kan worden tegengehouden voordat eindbestemming Loegansk is bereikt.

Twitter avatar hdevreij Hans de Vreij #Ukraine says it reconquered Novosvetlovka near #Luhansk. If so, route planned for Russian aid #convoy is blocked http://t.co/KQf0gml7X6

De Oekraïense regering had al aangekondigd de colonne met hulpgoederen tegen te houden als de lading niet door het Internationale Rode Kruis (IRK) kon worden geïnspecteerd. Ze eiste dat Rusland de hulpgoederen zou overladen in andere trucks en dat de vrachtwagens zouden worden begeleid door chauffeurs of bijrijders van het IRK. Kiev maakte vanochtend vervolgens bekend zelf een humanitair konvooi te sturen naar zowel Loegansk als Donetsk.

Twitter avatar ICRC ICRC We’re told a #Ukraine-led aid convoy is on its way to the east. We’re talking to #Ukraine about how this operation will be conducted.

Update 19.44: Rusland heeft volgens persbureau Ria Novosti opgeroepen tot een staakt-het-vuren in het oosten van Oekraïne opdat de hulpgoederen veilig kunnen worden afgeleverd.

Twitter avatar ria_novosti RIA Novosti Russia calls for immediate ceasefire in East Ukraine to insure security of humanitarian aid deliveries - Foreign Ministry

Burgerhulp of dekmantel?

Kern van het probleem is de vraag of de Russische actie een authentieke uiting is van burgerhulp of deels ook een dekmantel voor het Kremlin om de milities steun te verlenen, schreef Oost-Europaredacteur Hubert Smeets (€) gisteren in NRC.

Want wat vervoeren de Kamaz-vrachtwagens die niet legergroen maar wit van kleur zijn? Alleen hulpgoederen of ook ander (semi-militair) materieel? Mogen de trucks na Charkov doorrijden naar Loegansk en andere getroffen gebieden in Oost-Oekraïne of moet de lading worden overgeladen? Wie rijden? Russische chauffeurs en het Rode Kruis?

Het Rode Kruis heeft inmiddels contact gehad met het konvooi, al is nog onduidelijk of er iets is afgesproken.

Twitter avatar ICRC ICRC Clarification: We’ve made initial contact with #Russia-led aid convoy, Rostov region, #Russia. Many practical details to be clarified.

Update 21.18 Journalisten Shaun Walker en Roland Oliphant van de Britse kranten The Guardian en The Telegraph hebben vanavond een colonne Russische pantservoertuigen Oekraïne in zien rijden. Het zou niet gaan om het konvooi hulpgoederen of om de gevreesde militaire invasie.

Twitter avatar shaunwalker7 Shaun Walker Erm ok so this isn’t humanitarian aid. Column of over 20 APCs, 10km from the Ukraine border, and heading closer http://t.co/OMvJmHzsx1
Twitter avatar RolandOliphant Roland Oliphant .@shaunwalker7 and I just witnessed a not insubstantial column of APCs and trucks slipping across the border into Ukraine.
Twitter avatar shaunwalker7 Shaun Walker To clarify. APC column separate to humanitarian convoy, which has halted. Is moving V close to border. But not size of proper invasion force
Twitter avatar shaunwalker7 Shaun Walker NB I don’t think this was “the invasion” proper. This is probably what has been happening for a while. Extraordinary to see it though.
Twitter avatar RolandOliphant Roland Oliphant Didn’t even turn off their headlights. Saw Russian military plates on support vehicles, but no markings I could make out on APCs.

Sanering leiding rebellenrepublieken

Vanmiddag werd ook bekend dat Igor Strelkov, de ‘minister van Defensie’ van de zelfverklaarde Volksrepubliek Donetsk, zou zijn opgestapt. Aleksandr Borodaj, de voormalig premier van de Volksrepubliek, zou dat volgens verschillende Russische media hebben gezegd. De opvolger van Strelkov, over wie vanochtend berichten de ronde deden dat hij zwaargewond was, is gevonden in Vladimir Kononov, bijgenaamd de Tsaar. Strelkov, die eigenlijk Igor Girkin heet, wordt als hoofdverantwoordelijke gezien voor het neerhalen van vlucht MH17.

Het is niet de eerste keer dat de leiding van de Volksrepubliek Donetsk wordt gesaneerd. “Dit keer worden de separatisten in Oost-Oekraïne van te veel Russische invloeden gezuiverd”, schreef Hubert Smeets afgelopen vrijdag (€). “De oorlog in de Donbass moet nu weer worden ‘geoekraïniseerd’.”

Daarom is premier Aleksandr Borodaj, een Moskoviet, gisteren vervangen door de lokale vechtjas Aleksandr Zachartsjenko. De verdediging van de bijna omsingelde stad Donetsk kan in deze kritieke fase kennelijk maar beter niet door ‘vreemde’ krachten worden geleid.

Het feit dat de meeste voorlieden van de volksrepubliek uit Rusland en soms zelfs direct uit Moskou komen, ondermijnt de authenticiteit van de separatistische beweging in Oost-Oekraïne, nu de regeringstroepen oprukken. Bovendien wil het Kremlin niet te veel directe verantwoordelijkheid dragen. Via ‘oekraïnisering’ van de burgerkrijg kan Rusland voor zichzelf nuttige afstand scheppen.

‘Catastrofale situatie’ in Loegansk

Het hulpkonvooi, dat aanvankelijk onder toeziend oog van het Rode Kruis zou worden opgezet, mag inmiddels gepolitiseerd en gemilitariseerd zijn, humanitaire hulp is in veel steden in de Donbass hard nodig. Industriestad Donetsk wordt al bijna een week omsingeld door Oekraïense strijdkrachten en is niet meer bereikbaar voor hulptroepen en goederen uit Rusland. In kolenstad Loegansk, vlak bij de open grens met Rusland die tot nu toe niet was afgesloten door de Oekraïense troepen, werd de situatie door het plaatselijke bestuur omschreven als “catastrofaal”, schreef Hubert Smeets maandag (€).

Rondom het door rebellen gecontroleerde Donetsk zijn vandaag weer gevechten uitgebroken tussen het Oekraïense leger en separatisten. Artilleriegranaten sloegen vlak bij het stadscentrum in. In Loegansk zijn volgens ooggetuigen 22 doden gevallen bij een mortieraanval.

Lees ook: Kritiek op Van Aartsen om Haagse Schilderswijk. Waarom? Vier vragen

    • Laura Klompenhouwer