Nederlandse economie groeit weer, maar Europa hapert

Foto ANP

Vanochtend zijn allerlei cijfers gepubliceerd over de economie. NRC Q legt uit wat deze cijfers betekenen. Dit is – in het kort – wat je moet weten:

  • De Nederlandse economie groeit weer: het bruto binnenlands product was in het tweede kwartaal 0,5 procent hoger dan in het eerste kwartaal van dit jaar.
  • De Nederlandse arbeidsmarkt herstelt: het aantal banen daalde in het tweede kwartaal met achtduizend, in het eerste kwartaal waren dat nog achttienduizend.
  • De Europese cijfers vallen tegen: de eurozone groeit niet (0 procent), de Europese Unie slechts met 0,2 procent.
  • De economie van Duitsland kromp met 0,2 procent. Frankrijk kwam uit op nul.
  • Het Centraal Planbureau verwacht verdere groei in Nederland: dit jaar met 0,75 procent en volgend jaar met 1,25 procent. Tenzij het conflict rond Oekraïne verder escaleert.
  • Het kabinet begint maandag het finale overleg over de begroting voor volgend jaar, op basis van de CPB-cijfers.

1. Wat gebeurde er in Nederland?

Het bruto binnenlands product (bbp) groeide in het tweede kwartaal met 0,5 procent ten opzichte van het eerste kwartaal, en met 0,9 procent ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar. Dat blijkt uit een eerste raming van het Centraal Bureau voor de Statistiek op basis van de nu beschikbare economische cijfers.

Vorig kwartaal kromp de Nederlandse economie nog: met 0,4 procent (in een eerdere schatting nog 1,4). Doordat vorig jaar economische groei was voorspeld, vielen die cijfers toen onverwacht sterk tegen. Nu is er dus toch herstel.

Dat herstel is op meerdere plekken zichtbaar. Op de arbeidsmarkt gaat het bijvoorbeeld beter. Het aantal banen daalde in het tweede kwartaal met achtduizend, vooral in de zorg, de bouw en financiële dienstverlening. Dat is veel, maar minder dan in het eerste kwartaal: toen was het nog achttienduizend. Ook belangrijk: het aantal vacatures groeide weer licht, vooral in de zakelijke dienstverlening.

Omdat de economie in het tweede kwartaal weer steeg, staat de economie er per saldo in 2014 beter voor dan in 2013, zegt het CBS.

2. Wat gebeurde er in Europa?

In de eurozone viel de economische groei stil, blijkt uit voorlopige cijfers van het Europese statistiekbureau Eurostat. Een groei van 0 procent dus. In de hele Europese Unie was wel sprake van een lichte groei, van 0,2 procent. In het eerste kwartaal was die groei nog respectievelijk 0,2 en 0,3 procent.

Vooral de prestaties van de twee belangrijkste twee economieën vielen tegen. Het bbp van Duitsland kromp met 0,2 procent. Frankrijk kwam uit op nul.

Afgezet tegen het tweede kwartaal van vorig jaar kwam de eurozone wel in de plus uit: 0,7 procent. Dat is wel iets minder dan in de rest van de EU, waar de economie op jaarbasis 1,2 procent aandikte.

3. Dus de economie herstelt weer?

Het Centraal Planbureau voorziet dit jaar, in lijn met de cijfers van het CBS, verder herstel van de Nederlandse economie, blijkt uit de raming voor dit en volgend jaar. De Nederlandse economie groeit volgens de raming dit jaar met 0,75 en volgend jaar met 1,25 procent. Dat ligt in lijn met wat het CPB eerder dit jaar verwachtte.

Het herstel kan volgend jaar doorwerken in de werkloosheidscijfers. Het bureau verwacht dat die - na een lichte stijging dit jaar - zal dalen naar 6,75 procent. In juni werd nog 7,25 procent verwacht. Ook het begrotingstekort kan dan sneller dalen: naar 2,1 procent van het bbp volgend jaar.

Maar, Oekraïne blijft een onzekere factor. De groei kan alsnog een kwart tot een half procent lager uitkomen als dat conflict verder escaleert, waarschuwt het CPB. Die spanningen zijn, net als die in het Midden-Oosten “een risico voor de wereldhandel en daarmee ook voor de Nederlandse economie”.

4. Waarom gaat het goed in Nederland?

De Nederlandse huizenmarkt trok aan, de werkloosheid nam af. Maar dat het vorig kwartaal goed ging, was het meest te danken aan meer export. Nederland voerde vooral meer metalen, machines en landbouwproducten uit. En verkocht meer aardgas. Er waren ook meer consumentenbestedingen: we gaven meer uit aan horeca kleding, auto’s en elektronica. En bedrijven gingen meer investeren in machines en computers.

Wel zwakte de groei van de industriële productie wat af. en nam het aantal banen weer af. De naijleffecten van de voorbije economische recessie, zoals de bezuinigingen in de gezondheidszorg, zijn zo nog steeds zichtbaar. Politici staan dus nog niet te juichen. Het is bemoedigend, maar nog geen reden voor feest.

5. Waarom gaat slecht in Europa?

Bij alle tegenvallende cijfers – EU, eurozone, Duitsland, Frankrijk – worden de spanningen rond Oekraïne en in het Midden-Oosten genoemd. Maar structureler is het probleem van de tegenvallende vraag in de eurozone. De inflatie is al maanden veel lager dan de bijna 2 procent die de Europese Centrale Bank beoogt. De Duitse krimp wordt toegeschreven aan tegenvallende handel met het buitenland en minder investeringen, met name in de bouw.

6. En nu?

Maandag overlegt het kabinet over de begroting van 2015, op basis van de nieuwste CPB-ramingen. Die moet op 1 september klaar zijn; op dinsdag 16 september is het Prinsjesdag.

Dus: kan het kabinet nu meer geld uitgeven? Er is nog geen juichstemming. Niet onder economen, en niet in Den Haag. Het was natuurlijk slecht nieuws dat de cijfers van de grootste economie Duitsland, dat lang de kar trok, nu tegenvallen. Net als die van Frankrijk, en Italië - dat sinds vorige week officieel weer in recessie is. Het slechte nieuws uit deze landen is ook voor Nederland, ondanks onze positieve cijfers, een probleem.

Per saldo staat Nederland er nu 0,1 procent beter voor dan een half jaar geleden. “Een heel voorzichtig weer opkrabbelende economie”, zegt Marieke Blom, hoofdeconoom van ING vandaag in NRC Handelsblad. Een economisch vooruitzicht dat het kabinet iets meer ruimte in de begroting geeft. Maar fragiel blijft het.

    • Anouk van Kampen & Christiaan Pelgrim