Mexico kan niet meer zonder hulp

Mexico privatiseert zijn kwakkelende energiesector. Dat biedt kansen voor Nederlandse bedrijven.

Een medewerker van Pemex bestrijdt de gevolgen van een olielek in de rivier Coatzacoalcos. Foto Corbis

Eindelijk is de langverwachte liberalisering van de enorme energiesector van Mexico écht van start. De Mexicaanse overheid kondigde gisteren aan welke olieprojecten van staatsoliebedrijf Petróleos Mexicanos (Pemex) worden opengesteld voor samenwerking met buitenlandse bedrijven. Ook investeringen in gas en elektriciteit zijn welkom.

Het is een belangrijke stap in een hervormingsproces dat al volgend jaar moet leiden tot de eerste winning van olie en gas met behulp van privaat geld. Nederlandse bedrijven, onder wie Royal Dutch Shell, zijn belangrijke kanshebbers voor contracten met Pemex.

De kansen voor buitenlandse investeerders zijn groot – net als de risico’s. In de Mexicaanse bodem ligt ruwe olie ter waarde van 1.300 miljard dollar (970 miljard euro, tegen huidige prijzen). Maar om die schat te bereiken moet worden samengewerkt met Pemex, dat na 76 jaar als monopolist is uitgegroeid tot een corrupte en inefficiënte moloch.

De Mexicaanse olieproductie daalt al bijna tien jaar. Pemex verlaagde onlangs de ramingen voor 2014 tot 2,4 miljoen vaten olie per dag, een nieuw dieptepunt. Het staatsbedrijf heeft ondanks een personeelsbestand van meer dan 130.000 mensen niet de kennis voor het ontsluiten van olie uit de diepzee en schaliegas.

Daar wordt nu buitenlandse expertise voor gezocht. Het gaat specifiek om tien projecten, kondigde de Mexicaanse regering gisteren aan. Pemex zoekt de komende vijf tot tien jaar investeringen ter waarde van ruim 32 miljard dollar (ruim 24 miljard euro). In 2018 moet de productie zijn opgevoerd tot 3 miljoen vaten per dag.

Mexico had de energiesector volgens analisten al veel eerder moeten openstellen. Lang zaten politici niet op één lijn. De huidige president Enrique Peña Nieto sloot bij zijn aantreden eind 2012 een pact met de twee grote oppositiepartijen. Sindsdien volgt de ene hervorming op de andere.

Maandag ondertekende een zichtbaar tevreden Peña Nieto de wet voor de liberalisering van Pemex, die vorige week was aangenomen door het Congres. Om dit te kunnen doen moest de Mexicaanse grondwet worden aangepast, waarin het monopolie op energie sinds 1938 lag verankerd.

Shell wordt als een goede kanshebber gezien om grote contracten af te sluiten in Mexico, net als andere internationale oliegiganten zoals BP en Exxon Mobil.

Shell zit dicht bij het vuur omdat het al actief is in het Amerikaanse deel van de Golf van Mexico. Het Brits-Nederlandse bedrijf heeft daardoor expertise met exploratie en productie in het gebied, waar de ruwe olie diep onder de zeebodem ligt.

„We volgen de ontwikkelingen in Mexico met interesse”, zegt een woordvoerder van Shell in Nederland. „We kijken altijd naar kansen om onze wereldwijde portfolio aan te vullen en de eventuele mogelijkheden in Mexico behoren daar ook toe.”

Ook kleinere contracten

Ook kleinere contracten voor technische kennis en toelevering kunnen naar Nederlandse bedrijven gaan. Bodemonderzoeker Fugro heeft ervaring met exploratie in de diepzee. Dinsdag onthulde het bedrijf een contract van 200 miljoen dollar met Pemex voor seismisch onderzoek bij bestaande olievelden.

Damen Shipyards kan boten leveren voor de boorplatformen van Pemex in de Golf van Mexico – iets wat de scheepsbouwer uit Gorinchem nu al doet.

De liberalisering in Mexico betekent niet dat buitenlandse investeerders vrij spel krijgen. Er moet worden gewerkt via joint-ventures met Pemex; volledig bezit van olievelden is uitgesloten. In ruil voor investeringen krijgen buitenlandse bedrijven recht op een deel van de winst.

De Mexicaanse ambassadeur in Nederland, Eduardo Ibarrola-Nicolín, zegt dat Nederlandse bedrijven zich geen zorgen moeten maken over de verouderde bedrijfscultuur bij de oliemonopolist. „Pemex moet dankzij de investeerders productiever en competitiever worden”, zegt hij. „ Buitenlandse bedrijven krijgen de garantie dat de zaken transparant verlopen en er komt een kanaal voor klachten.”

De Nederlandse ambassade in Mexico-Stad adviseert over het bieden op contracten met Pemex. Vooral kleinere bedrijven kunnen moeite hebben om ingangen te vinden bij de gigant. Nederland is de tweede of derde grootste buitenlandse investeerder in Mexico – afhangend van het jaar. Deze positie wordt waarschijnlijk versterkt door de openstelling van Pemex.

Maar het is vooral Mexico dat profiteert van de liberalisering van de energiesector. Volgens overheidsdocumenten zullen nieuwe olie- en gasvondsten een half miljoen extra banen creëren per 2018. De winning moet goedkoper verlopen, waardoor de binnenlandse energieprijzen dalen en de winst van Pemex zal stijgen.

President Peña Nieto hoopt dat de liberalisering bijdraagt aan zijn doel om Brazilië te verstoten als grootste economie van Latijns-Amerika. Hij zei deze week trots: „In een paar maanden hebben we decennia van stilstand weten te overwinnen. De barrières zijn weggenomen om Mexico snel en gezond te laten groeien.”

    • Ykje Vriesinga