Kinkhoest is vooral gevaarlijk voor baby’s en zwangere vrouwen

Het aantal meldingen van kinkhoest verdubbelde in 2014 volgens het Nivel. Is dat zorgwekkend of valt het mee?

1 Wat is er aan de hand?

Volgens cijfers van het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (Nivel) werden in de eerste zeven maanden van 2014 veel meer meldingen van kinkhoest gedaan dan in heel 2013. Er was sprake van een verdubbeling.

Zo werden er bij de GGD in Twente in het eerste half jaar van 2014 275 meldingen gedaan tegenover 175 in 2013. In het geval van West-Brabant waren dat 300 meldingen tegenover 102 in het eerste half jaar van 2013.

Gé Donker, huisarts en werkzaam als epidemioloog en coördinator peilstations bij het Nivel, zegt dat de kans bestaat dat Nederland te maken krijgt met een epidemie. In 2012 was daar al sprake van: 9 van de 10.000 mensen kampten toen met kinkhoest. Nu zijn dat er al 6 en het jaar is nog niet voorbij. Volgens Prof. dr. Frits Mooi, moleculair microbioloog en projectleider kinkhoest bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), valt het dit jaar wel mee.

2 Vanwaar deze toename?

Om de twee tot drie jaar is een bepaalde groep vatbaar voor kinkhoest doordat het vaccin is uitgewerkt. Het is niet uitzonderlijk dat dan een piek ontstaat, zegt Donker. Wat nu wel opvallend is: de piek komt eerder dan verwacht. Namelijk 1,5 jaar na de epidemie in 2012. Donker: „Mogelijk werkt het vaccin niet goed genoeg.”

Mooi meent dat in sommige provincies – Utrecht, West-Brabant en Twente – het aantal meldingen hoger is dan het landelijk gemiddelde. Een verklaring heeft het RIVM niet. „De vaccinatiegraad in Nederland is erg hoog. Het is mogelijk dat de vaccinatiegraad lokaal wat lager is en/of dat er afwijkende stammen circuleren in de gebieden waar nu meer kinkhoest voorkomt. Het kost tijd om dat uit te zoeken. Tot dusver hebben we hier geen aanwijzingen voor.” De stijging lijkt bovendien spectaculairder, omdat er in 2013 weinig meldingen waren, zegt Mooi. „De cijfers in 2014 zijn hoger dan in 2013, en iets hoger dan in 2011. Echter, veel lager dan het epidemisch jaar, 2012. We zullen ongetwijfeld weer een grote kinkhoest uitbraak zien. Maar die verwacht ik eerder in 2015 of 2016.”

3 Moeten Nederlanders zich zorgen maken?

Op dit moment is het handig om voorzorgsmaatregelen te nemen zoals het regelmatig wassen van de handen, zegt GGD Twente. Een woordvoerder van GGD Utrecht zegt dat het „niet voor niets een ziekte is waartegen gevaccineerd wordt. Het kan heel erg gevaarlijk zijn voor zuigelingen.” Daarnaast lopen vrouwen die langer dan 34 weken zwanger zijn risico.

Volgens Mooi komt kinkhoest in veel westerse landen vaker voor. „Een zorgwekkende ontwikkeling.” De toename wordt veroorzaakt doordat de huidige vaccins geen langdurige immuniteit induceren en de kinkhoestbacterie resistenter is geworden. Het ontwikkelen van nieuwe vaccins kost veel tijd. „Er zullen op korte termijn waarschijnlijk geen betere vaccins beschikbaar komen.”

4 Is de ziekte gevaarlijk voor volwassenen?

Kinkhoest kan volgens Mooi leiden tot (hersen)bloedingen of gebroken ribben. „Een aanval van kinkhoest is zeer beangstigend omdat je denkt te stikken. Hoewel kinkhoest in de meeste gevallen bij volwassenen mild verloopt.”

    • Evy van der Sanden