Istanbul loopt vol met gestippelde schedels

Istanbul is het wereldwijde centrum voor haartransplantaties. Honderdduizenden mensen reizen naar Turkije voor een behandeling. Dat is lekker goedkoop.

De 27-jarige Fahad Ali, een medische toerist uit het Verenigd Koninkrijk, krijgt een haartransplantatie in een Istanbulse privékliniek. Foto Reuters

Bij de baklava-specialisten op het Taksimplein in het centrum van Istanbul zijn toeristen met gestippelde schedels vaste klant. De mannen zitten met kort geschoren hoofden vol kleine bloedkorstjes aan de thee met zoet gebak. De eerste paar dagen na een haartransplantatie mag je je hoofd niet wassen.

Istanbul is de afgelopen jaren uitgegroeid tot het wereldwijde centrum voor haartransplantaties. Inmiddels zijn er 250 tot 300 klinieken met namen als ‘Est Ethica’, ‘New AgeClinic’ en ‘Transmed’ en behoren de gevlekte hoofden tot het vaste straatbeeld. Een groeiende groep Arabieren komt bovendien naar Turkije om een snor of baard te laten zetten.

De transplantaties zijn minutieus handwerk. Verpleegsters verplaatsen haarzakjes stuk voor stuk van het achterhoofd naar de kale plek bovenop, eventueel aangevuld met borst- of rughaar. Ze zijn per klant acht tot tien uur bezig.

„Het is heel gangbaar”, zegt een 22- jarige Turkse Nederlander uit Apeldoorn met stoppelhoofd, in het vliegtuig terug naar huis. Hij heeft er een collegevrije week voor gebruikt en hij heeft bij zijn neef in Istanbul gelogeerd. Het verplaatsen van de haarzakjes op zijn hoofd duurde negen uur, totale kosten 2.000 euro. Dat zou in Nederland het drie- tot viervoudige zijn geweest. Hij doodde intussen de tijd met films op zijn iPad. Pijn deed het niet, maar „aan het einde was mijn hoofd vijf centimeter dikker door alle plaatselijke verdovingen.” Zijn vriend, die achterin het vliegtuig zit met een grote hoed op, viel na afloop flauw.

Haartransplantaties gelden als de snelst groeiende tak van medisch toerisme in Turkije, een sector waar de regering grote verwachtingen van heeft. De kwaliteit van de zorg is hoog, de tarieven een stuk lager dan in West-Europa.

Naar Turkije reizen voor behandeling

In 2012 kwamen tussen de 200.000 en 300.000 buitenlanders naar Turkije voor een behandeling. Exacte statistieken zijn er niet, omdat niet alle klinieken zijn geregistreerd en patiënten vaak gewoon in hotels slapen.

De ambitie is een vertienvoudiging van het aantal in tien jaar tijd, zo staat in een rapport van het ministerie voor Gezondheidszorg uit 2013. In 2023 hoopt Turkije jaarlijks twee miljoen ‘medische toeristen’ te trekken en met de behandelingen twintig miljard dollar om te zetten. De totale omzet uit toerisme was in 2012 ruim 25 miljard dollar (18,5 miljard euro).

De regering moedigt de groei aan, omdat het om een kennisintensieve sector gaat waarin hoogopgeleide Turken werk vinden. De sterke groei van afgelopen decennium – gemiddeld 4,9 procent – leidt tot een scheve handelsbalans. De groeiende middenklasse consumeert te veel importartikelen. Medisch toerisme kan eraan bijdragen dat recht te trekken.

Buitenlanders komen vooral voor behandelingen die door de meeste verzekeringen niet worden gedekt, zoals plastische chirurgie en het laseren van ogen of tandartszorg, en plakken er een paar dagen vakantie aan vast. Vrouwen met ingezwachtelde neuzen lopen door Istiklal Caddesi, de Kalverstraat van Istanbul. Ze doden de tijd tussen dokterscontroles met shoppen.

De klinieken hebben uitgebreide websites en folders in het Arabisch, Russisch, Engels en Turks. ‘Waan je een sultan’, is de lokker van Transmed, een privékliniek die klanten werft door de meerdaagse behandeling te doen lijken op een luxe vakantie in een hotel met uitzicht op de Bosporus. Op de website staan net zoveel toeristische tips als medische informatie.

Steeds meer Arabieren komen langs

Sinds de afschaffing van de visumplicht voor mensen uit de Arabische wereld groeit het aantal klanten uit die landen. Bij het Istanbul Hair Center, een van de grootste aanbieders van haartransplantaties, komen de meeste klanten uit de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië, gevolgd door Europese landen.

De ambities van de overheid zijn zeker haalbaar waar het om haartransplantaties gaat, denkt Emine Sayki, samen met haar jongere zus en broer eigenaar van Istanbul Hair Center. „Mits ze de wet versoepelen.” Ze hadden vorig jaar 3.600 klanten en verwachten er dit jaar zo’n 4.500.

Haartransplantaties moeten in een operatiekamer plaatsvinden, met een arts als eindverantwoordelijke. „Dat is eigenlijk niet nodig. We gebruiken alleen een plaatselijke verdoving en verpleegkundigen doen al het werk”, zegt Meral Tala, zus van Sayki.

Chauffeur als reclamezuil

Het bedrijf zit in een gebouw van vier verdiepingen in de dure wijk Sisli in Istanbul. Het heeft de uitstraling van een artsenpraktijk, maar dient nu alleen voor intakegesprekken en controles. Voor de deur hangen chauffeurs met hun auto’s. Zij brengen de klanten van de luchthaven naar de kliniek, het ziekenhuis en hun hotel. Een van hen, Enver Özden, fungeert ook als wandelende reclamezuil. Hij heeft zijn kale plek laten wegwerken toen hij de baan kreeg. Nu willen de nerveuze mannen die hij ophaalt vaak even aan zijn haar trekken, vertelt hij lachend. Op zijn mobieltje heeft hij foto’s van voor en na de ingreep.

De zussen houden een vurig pleidooi om transplantaties buiten echte operatiekamers te mogen organiseren. Dan kunnen de zaken pas echt een grote vlucht nemen. Tala: „Het is toch ook zonde operatiekamers zo lang bezet te houden. Waar moeten dan hartoperaties plaatsvinden?”

    • Marloes de Koning