Hun tabletkrant bleek trekken aan een dood paard

8 miljoen euro subsidie ging er naar journalistiek sinds 2010. De helft van die projecten is mislukt, blijkt uit een nieuw rapport.

Ideetje van de Leeuwarder Courant: een app waarmee je de krant kunt lezen op je tablet. Het zou dé oplossing zijn voor het dalende abonneebestand. Dacht de krant drie jaar geleden.

De tabletkrant kwam er – met behulp van 166.348 euro subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Maar nu, drie jaar later, zegt toenmalig projectleider Maarten Pennewaard: „Het was trekken aan een dood paard.”

Ieder jaar verleent het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek subsidie aan vernieuwende journalistieke projecten. Dit gebeurt met geld van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Sinds 2010 gaf het fonds bijna acht miljoen euro uit aan nieuwe initiatieven.

Meer dan de helft van die projecten bestaat inmiddels niet meer. Dat blijkt uit een evaluatierapport van het Stimuleringsfonds dat vandaag verschijnt. Van de 47 gesubsidieerde projecten die van start gingen, zijn er 26 gesneuveld. Aan de mislukte projecten werd bijna 2 miljoen euro subsidie uitgegeven.

Op de redactie van de Leeuwarder Courant veroorzaakte de tabletkrant onvrede, vertelt Pennewaard. „De sfeer was: we zijn aangenomen om stukken voor de papieren krant te schrijven en die tablet is alleen maar extra werk”, zegt Pennewaard. Drie jaar na de lancering telt de tabletkrant 500 abonnees en denkt de krant na over een andere invulling.

Lokale projecten kregen zó geld

Nieuwe initiatieven succesvol maken is moeilijk, weet Bart Brouwers, hoofd business development bij Telegraaf Media Groep (TMG). De meeste initiatieven sneuvelen voortijdig omdat succes zich nu eenmaal niet laat voorspellen. Zo bezien zijn de resultaten van het Stimuleringsfonds – de helft komt niet van de grond – niet slecht.

Toch vindt Brouwers dat er bij het fonds zaken kunnen verbeteren. Zelf gaf hij leiding aan Dichtbij.nl, een lokale nieuwswebsite van TMG. In 2010 kreeg het project 356.000 euro subsidie van het Stimuleringsfonds. In hetzelfde jaar werd ook Lokaal Digitaal gesubsidieerd, met 232.000 euro. Lokaal Digitaal is een soortgelijke lokale website, en óók van TMG. Brouwers noemt het „heel raar” dat twee dezelfde projecten van hetzelfde bedrijf tegelijk subsidie kregen toegewezen.

Rick van Dijk, operationeel directeur van het Stimuleringsfonds, heeft er wel een verklaring voor. „In die tijd moest minstens de helft van de subsidie naar lokale en regionale projecten gaan. We kregen 8 miljoen euro, en die moest ook worden uitgegeven. Omdat er niet voldoende geschikte projecten waren, zijn er ook minder vernieuwende projecten doorgekomen.”

Het criterium dat het Stimuleringsfonds hanteert voor het verlenen van subsidie, is dat het moet gaan om ‘vernieuwende journalistiek’. Maar wat is dat eigenlijk, vraagt lector Massamedia en Digitalisering Piet Bakker van de Hogeschool Utrecht zich af. „Er bestaat geen heldere definitie van innovatie”, zegt hij. „Veel gesubsidieerde projecten zijn al eerder uitgeprobeerd. Misschien moet het Stimuleringsfonds eens een nieuwe meetlat bedenken. Kijk liever naar de kwaliteit en de haalbaarheid van het ingediende voorstel.”

Ook het Stimuleringsfonds zelf geeft geen helder antwoord op de vraag wat precies de definitie is van ‘vernieuwende journalistiek’. Van Dijk: „Is een krantenapp nieuw, bijvoorbeeld? Of Blendle? Je kunt zeggen: er bestaat al iets soortgelijks. Wij vonden het wel vernieuwend, omdat het toch weer een beetje verschilt van andere projecten.”

Opvallend is dat ongeveer de helft van alle subsidiegelden bij grote mediabedrijven als TMG, Wegener en NDC Mediagroep terechtkomt. „Dat stuit mij tegen de borst”, zegt Piet Bakker. „Wegener wordt uitgeknepen door aandeelhouders in Londen. Als de directie het salaris verdubbelt en aandeelhouders verhogen dividend, heb ik geen goed gevoel bij zo’n subsidieaanvraag.”

Het fonds is het niet eens met die kritiek. Volgens Van Dijk maakt het niet uit wie een project indient. „Het heeft geen zin om te zeggen: iedereen die is overgenomen door Mecom of Derk Sauer doet niet mee – dat zou raar zijn.”

Het Stimuleringsfonds heeft het toezicht op de besteding van de subsidiegelden aangescherpt. Van Dijk: „Voorheen vroegen we niet expliciet naar de haalbaarheid van een project, waren we meer verliefd op het idee. Nu kijken we met de ogen van: wie zit er te wachten op je idee?”

En de tabletkrant van de Leeuwarder Courant? Projectleider Pennewaard zegt dat de subsidie toch zijn nut heeft gehad. „Het ging eerst moeizaam, maar werken voor digitale producten is voor de redactie uiteindelijk wel gewoon geworden.”