Groente- en fruitopbrengsten gaan dalen, ook met #toffepeer of #samensterk

Foto ANP

Massaal aan de Nederlandse kaas en peren, zoals NRC Q al opperde. Een stickertje op alles wat uit eigen land komt (#samensterk).  Of kisten vol tomaten naar de voedselbank. Wat voor invloed hebben dat soort acties op de prijs die de boer en tuinder krijgen? En wat als ze vandaag in Brussel beslissen dat landbouwproducten “uit de markt” mogen? Vijf vragen.

1. Hoe komen de prijzen van groenten en fruit tot stand?

De prijs wordt op meerdere plekken bepaald, zegt sectoreconoom Thijs Geijer van ING:

“Je hebt de prijs die de boer of tuinder van de handelaar krijgt. Dat kan een dagprijs zijn, maar hij ligt vaak voor langer vast. En je hebt het bedrag dat de supermarkt aan de handelaar betaalt, die kan al maanden van te voren zijn bepaald. En dan nog de prijs waarvoor de groenten in het schap liggen. In die eerste twee zie je al beweging, bij de derde hangt het af van de vraag van de consument.”

Niet onbelangrijk: de prijzen van veel groenten en fruit waren dit jaar al lager, door de zachte winter en lente en dus betere oogsten.


In deze grafiek zie je bij juni 2011 ook een sterke prijsdaling van groenten. Toen boycotte Rusland veel Europese groenten vanwege de EHEC-bacterie.

2. Ik betaal nu nog niet minder in de supermarkt. Hoe kan dat?

Boeren die aan supermarkten leveren, produceerden sowieso al vooral voor de Nederlandse en niet voor de Russische markt. En de langetermijnafspraken met hen spelen mee.

Maar gek genoeg is de prijs die je als consument betaalt daar niet écht van afhankelijk. “De prijs op het schap moet competitief zijn. Deze hangt meer af van wat de collega’s doen. De inkoopprijs staat daar los van. Als andere supermarkten de groenten goedkoop aanbieden, kan Albert Heijn die vrij snel aanpassen”, zegt woordvoerder Dagna Hoogkamer van Albert Heijn. Supermarkten wachten nu eigenlijk nog een beetje af.

3. Wat gebeurt er als ik nu extra veel Hollandse tomaten en peren koop?

“Dan zal de prijs niet verder zakken en krijgt de teler een eerlijke vergoeding voor zijn producten”, hoopt Rob Bal, directeur van tomatenbedrijf Redstar en voorzitter van Stichting Samen Sterk, die stickers op alle groenten en fruit uit Nederland wil krijgen.

Dat valt te bezien. Het stimuleren van consumptie is een “charmant” plan, zegt Ruud Huirne, directeur Food & Agri Nederland bij Rabobank:

“Maar het druist tegen het idee van alle wereldhandelsverdragen in om producten uit eigen land te bevorderen. En voor een exportland als Nederland - 50 tot 75 procent van de landbouwproductie is voor het buitenland bedoeld - zijn de gevolgen desastreus als andere landen hetzelfde gaan doen.”

4. Inderdaad. Gaan Duitsers, Belgen en Fransen niet hetzelfde doen?

Sterker nog: een actie voor Poolse appels (#jedzjabłka) begon al twee weken terug. Polen is het land dat het meest lijdt onder de Russische boycot.

Ook de burgemeester van het Belgische stadje Peer liet al een week terug van zich horen, maar dan met de variant #SHAREaPEAR en #toffepeer.

5. Wat kan de Europese Unie doen?

Vandaag overlegt de Europese Commissie met experts uit de lidstaten om te overleggen over de problemen die door de Russische boycot komen. Rabobank-econoom Huirne hoop dat daar wat uitkomt:

“We moeten wel EU-breed optreden. De Russische boycot is een marktverstoring van ongekende omvang. En dat kunnen EU-landen alleen samen compenseren.”

De EU kan landbouwproducenten bijvoorbeeld betalen voor het uit de markt halen van producten. Een paar dagen geleden bepaalde Brussel al dat tien procent van de perziken en nectarines niet de markt op hoeft.

Wat van de markt gaat, mag alleen nog worden “doorgedraaid” (vernietigd) of in veevoer, en niet meer voor menselijke consumptie worden gebruikt, zegt Huirne. Dus dan mag het ook niet meer worden weggegeven aan ziekenhuizen of de voedselbank.

    • Anna Vossers