Franciscus bezoekt groeimarkt Azië

Op bezoek in Zuid-Korea speelt ook de moeilijke relatie met China een rol.

Paus Franciscus krijgt bloemen van Zuid-Koreaanse scholieren na zijn aankomst vannacht (half elf vanochtend plaatselijke tijd) in Seoul. Foto AFP

Dat zijn ze niet gewend in Zuid-Korea: een hoogwaardigheidsbekleder die in een kleine auto rijdt. Wie rijk is en status heeft, laat dat zien, ook met zijn auto. Daarom was het nieuws dat paus Franciscus na zijn aankomst in Seoul achterin een bescheiden zwarte Kia Soul stapte en het raampje opendraaide om nog even te zwaaien. De meeste andere auto’s in zijn escorte waren groter.

Franciscus had uitdrukkelijk om een kleine auto van lokale makelij gevraagd. Ook op zijn vijfdaagse bezoek aan Zuid-Korea, dat vannacht Nederlandse tijd is begonnen, wil hij uitdragen dat hij de katholieke kerk op het spoor van de nederigheid en bescheidenheid wil zetten, weg van de pracht en praal.

Het is de eerste reis naar een Aziatisch land sinds Franciscus vorig jaar maart tot paus werd gekozen. De directe aanleiding zijn de Aziatische jongerendagen die de komende dagen in Seoul worden gehouden. Hij zal zaterdag 124 Koreaanse martelaren zalig verklaren. Maar „de paus gaat om zich te richten tot het hele continent, niet alleen tot Korea”, zei de tweede man van het Vaticaan, secretaris van Staat Pietro Parolin, maandag tegen de Vaticaanse televisie.

Azië is ook voor de katholieke kerk een groeimarkt, al is haar invloed daar nu nog bescheiden. „Als we naar de cijfers kijken, moeten we erkennen dat de weg van het Evangelie in Azië niet zo snel is als we konden hopen”, zei Parolin. „We weten allemaal dat slechts één, twee procent van de Aziatische bevolking zich bekent tot het christelijke geloof, en de kerk bevindt zich in de verschillende landen in heel uiteenlopende situaties. [...] Maar er bestaat een grote vitaliteit binnen de godsdiensten.”

De Filippijen, die de paus begin volgend jaar wil bezoeken, zijn het Aziatische land met de meeste katholieken: ruim tachtig miljoen. Daarna komen India, met bijna twintig miljoen katholieken, en China, met negen miljoen.

Vooral de relatie met China is een probleem binnen het Vaticaan. De Heilige Stoel heeft geen diplomatieke betrekkingen met het communistische land. In China bestaan eigenlijk twee katholieke kerken: een officiële, door de staat gecontroleerde beweging, en een half ondergrondse groep die niets met de partij te maken wil hebben maar alleen aan Rome gehoorzaamt. Een belangrijk geschilpunt is de vraag wie de Chinese bisschoppen benoemt.

Een klein signaal dat de relatie aan het verbeteren is, is dat paus Franciscus toestemming kreeg over het Chinese luchtruim te vliegen. Op een reis naar Azië van paus Johannes Paulus II in 1989 vond China dat niet goed.

Zoals de gewoonte is, stuurde Franciscus daarom een telegram naar de Chinese president, Xi Jinping. „Bij het binnenkomen van het Chinese luchtruim, zend ik uwe excellentie en uw medeburgers mijn beste wensen, en bid ik om de goddelijke zegeningen van vrede en welzijn voor de natie.” Overigens was de tekst van dit telegram, verstuurd in het Engels, vrijwel identiek aan de telegrammen voor de staatshoofden van de andere landen waar de paus overheen vloog. Wel kregen de staatshoofden van Kroatië, Slovenië, Oostenrijk, Slowakije en Polen de „hartelijke groeten” en moesten president Poetin en president Xi Jinping het doen met de „beste wensen”.

Verwacht wordt dat de paus zich in Zuid-Korea direct of indirect ook tot China zal richten. Hij zal verder spreken met familieleden van slachtoffers van de veerbootramp eerder dit jaar. Een open vraag is nog of hij tijd vrijmaakt voor de sterke groep progressieve katholieken, die kritisch staat tegenover de zittende bisschoppen.

Voor maandag staat een oproep tot verzoening tussen Noord- en Zuid-Korea op het programma. Noord-Korea ‘begroette’ de paus vannacht op zijn eigen manier, door vijf raketten te lanceren richting zee. In zijn eerste toespraak in Seoul pleitte de paus daarna voor dialoog in plaats van „wederzijdse verwijten, vruchteloze kritiek en machtsvertoon.”

    • Marc Leijendekker