Eén fout en het kan voorbij zijn. Toch houdt Snowden nog van Amerika

Een journalist heeft op zijn laptop een sticker met het gezicht van Edward Snowden. Foto EPA / Hannibal Hanschke

Zijn iPhone laat hij in het hotel liggen, stel je voor dat de NSA meeluistert. Het kostte hem negen maanden en veel contacten om te komen waar hij nu staat. Drie dagen lang - verspreid over twee weken - mag journalist James Bamford klokkenluider Edward Snowden interviewen. Hoe gaat het nu met Snowden?

Snowden is geen terrorist, toch ontvangt de Verenigde Staten de dertigjarige man maar al te graag. Bij thuiskomst in Amerika zou hij direct worden gearresteerd. Inmiddels woont hij al een jaar in relatieve vrijheid in Moskou. Relatief, want één verkeerde stap en hij is de vrijheid - in zoverre hij die nog heeft - waarschijnlijk kwijt.

Deze voorzichtigheid wordt onmiddellijk duidelijk bij het lezen van het stuk van Bamford. Het kostte hem veel tijd en moeite, en vermoedelijk aardig wat vliegtickets, om het interview met Snowden - gehouden in een hotelkamer in Moskou - te krijgen. Bamford:

“Als we zitten verwijdert hij de batterij uit zijn telefoon. Ik heb zelf mijn iPhone in het hotel achtergelaten. De assistenten van Snowden hebben me diverse keren gewaarschuwd dat ondanks dat ik mijn iPhone uitzet, de NSA de telefoon toch kan activeren als microfoon. Die wetenschap, de trucs kennen van de NSA, is één van de redenen dat het Snowden tot nu toe is gelukt om uit de handen van de NSA te blijven.”

Het resultaat, de longread, is fascinerend maar tegelijkertijd ook beangstigend. Mocht je denken dat de verhalen van Snowden nog iets te nuanceren zijn, daar denk je na het lezen van dit verhaal waarschijnlijk anders over. Snowden maakt opnieuw duidelijk op welke agressieve wijze de Amerikaanse inlichtingendiensten van iedereen data verzamelen. Op zich niks nieuws, maar wel opnieuw confronterend.

Hij liet sporen naar voor de NSA

Om te bewijzen dat hij in essentie geen kwaad in de zin had, liet Snowden een spoor na voor de NSA. Een goed spoort, dacht hij. Maar nee, schrijft Bamford:

“Voordat hij vertrok met de documenten probeerde hij een spoor achter te laten zodat onderzoekers zouden kunnen bepalen welke documenten hij echt had meegenomen en welke hij alleen had bekeken. Zo hoopte Snowden dat de veiligheidsdienst zou zien dat het zijn doel niet was om te spioneren voor een ander land. Daarnaast zou het de overheid de gelegenheid geven voorbereid te zijn op andere lekken. Maar, zo zegt Snowden, de onderzoekers van de NSA misten de sporen en meldden simpel het totale aantal documenten dat hij heeft bekeken: 1,7 miljoen.”

Ondanks alles hoopt Snowden ooit nog terug te keren naar de Verenigde Staten. Hij is zelfs, hoe bizar dat misschien ook klinkt, bereid om de gevangenis in te gaan. Snowden:

“Zolang het maar het juiste doel dient. Ik geef meer om mijn land dan om wat er met mijzelf gebeurt. Maar we kunnen niet toestaan dat de wet wordt gebruikt als een politiek wapen om andere klokkenluiders af te schrikken. Hoe goed de deal ook is: ik zal die niet aannemen.”

Verderop in het verhaal vertelt Bamford over de ontwikkeling die Snowden bij de geheime diensten heeft doorgemaakt. Hij begon - na een korte stop bij het leger - bij de CIA en werd vervolgens als informaticus naar de NSA gehaald. Hij werkte eerst in Tokio en vervolgens in Hawaii. Daar kon hij bij de gevoeligste informatie komen en had hij toegang tot data uit binnen- en buitenland. Dan volgt er in maart 2013 een omslagpunt, een uitspraak van de director of intelligence James Clapper, waardoor hij alsnog de documenten in de openbaarheid brengt. Iets wat hij al sinds het Bush-tijdperk wilde doen. De rest kennen we.

Deze video maakte WIRED tijdens het interview van Snowden:

Lees het artikel ‘Edward Snowden: The Most Wanted Man in the World‘ van James Bamford bij WIRED, 7476 woorden.

    • Nando Kasteleijn