Kritiek op Van Aartsen na problemen bij betogingen

De oppositie in Den Haag vindt dat het college ‘te slap’ reageert op onrust in de stad. Wat is er aan de hand?

De Haagse burgemeester Jozias van Aartsen (VVD) moet zich morgenavond in een spoeddebat verantwoorden over ongeregeldheden bij twee recente demonstraties in de Schilderswijk in zijn stad.

1 Waarom een spoeddebat?

Aanleiding is een pro-Gaza betoging op 24 juli waar antisemitische leuzen werden gescandeerd en de Hitlergroet werd gebracht. Aanhoudingen werden er niet verricht. Dat gebeurde pas na bestudering van de beelden door het Openbaar Ministerie. Die „slappe” houding was volgens diverse oppositiepartijen de opmaat voor de onrust die volgde in de Schilderswijk, een buurt waar ruim 90 procent van de 30.000 bewoners van niet-Nederlandse afkomst is.

Zondag was in die wijk een nieuwe demonstratie, een ‘Mars van de vrijheid’. Daaraan namen onder anderen een groep van rechtsextremisten en ADO-supporters deel. Het leidde tot schermutselingen met de ME die bovendien een groep radicale moslims op afstand moest zien te houden. Op initiatief van raadslid Richard de Mos van de gelijknamige fractie komt de Haagse gemeenteraad donderdagavond in spoedzitting bijeen. Met steun van de PVV en de SP komen het stadsbestuur en de raad nu vroegtijdig terug van reces. Wethouder Joris Wijsmuller, net als Van Aartsen op vakantie in het buitenland, noemt dat tegenover deze krant „totale waanzin” en „een storm in een glas water”.

2 Wat is de opstelling van burgemeester Van Aartsen?

Een staatsrechtelijke. In geen enkele stad wordt er meer gedemonstreerd dan in Den Haag. In de afgelopen jaren wees Van Aartsen de gemeenteraad meerdere keren op de waarde die wordt gehecht aan de demonstratievrijheid. „Ook als bij die demonstratie sprake is van een omstreden doelstelling of uitingen”, zei hij in juli toen hem werd gevraagd waarom er niet was ingegrepen bij de turbulente pro-Gaza demonstratie. En opnieuw schetste hij de juridische kaders die gelden. „Pas bij overduidelijke belediging of discriminatie kan het Openbaar Ministerie overgaan tot strafrechterlijke vervolging of aanhouding”, doceerde Van Aartsen.

3 Wat is de rol van Geert Wilders?

Zoals vaak grijpt de PVV-leider een actuele kwestie in het nieuwsluwe zomerreces van de Tweede Kamer aan om in superlatieven stelling te nemen. Het huidige conflict in Den Haag is een klassiek voorbeeld in die reeks: hij kan ageren tegen „de islam” in een stad waar zijn partij wel lokaal is vertegenwoordigd maar die onder leiding staat Van Aartsen, de man die hem in 2004 als partijleider uit de VVD zette vanwege zijn radicale opvattingen over de islam.

Gisteren pookte Wilders het dagelijks door De Telegraaf groots gebrachte conflict in de hofstad verder op. Aan zijn 332.000 volgers twitterde hij: „Het is oorlog in de Schilderswijk. Maar burg. DHaag is afwezig. (...) Shariafascisten zijn er de baas.” Vanochtend kondigde hij aan bij de volgende ‘Mars voor de vrijheid’ in september mee te zullen lopen. De kans dat het zover komt, is klein gezien de reële kans op verstoring van de openbare orde.

4 Hoe speelt het in de VVD?

Andermaal drukt Wilders zijn oude partij in het nauw. Nadat minister Ivo Opstelten (Veiligheid, VVD) gisteren Van Aartsen als eindverantwoordelijke voor de openbare orde indirect afviel („Wat er zondag is gebeurd, vind ik onaanvaardbaar”) ondermijnt VVD-Kamerlid Klaas Dijkhof de positie van Van Aartsen nu nog verder. Dijkhof wil dat demonstranten die hun sympathie betuigen aan IS worden behandeld als terroristen.

    • Hugo Logtenberg