Hulpkonvooi kan van alles zijn

Russische hulp is onderweg naar Oost-Oekraïne. Maar is dat wel zo goed bedoeld als het lijkt? Kiev vertrouwt het niet.

Het Russische konvooi, gisteren op weg naar Oekraïne. Foto Reuters, Beeldbewerking NRC Handelsblad

De drie kilometer lange colonne witte vrachtwagens, waarmee Rusland zijn solidariteit met de burgers in de Donbass etaleert, is al een politiek wapen geworden nog voordat het hulpkonvooi de grens bij Belgorod en Charkov heeft bereikt. De Oekraïense regering heeft de colonne vandaag de toegang ontzegd.

Kern van dit dispuut is de vraag of de Russische actie een authentieke uiting is van burgerhulp of deels ook een dekmantel voor het Kremlin om de milities steun te verlenen.

Want wat vervoeren de 287 Kamaz-vrachtwagens die niet legergroen maar wit van kleur zijn? Alleen hulpgoederen of ook ander (semi-militair) materieel? Mogen de trucks na Charkov doorrijden naar Loegansk en andere getroffen gebieden in Oost-Oekraïne of moet de lading worden overgeladen? Wie rijden? Russische chauffeurs en het Rode Kruis?

‘Lading 287’, schrijft de zakenkrant Kommersant vandaag. Deze kop verwijst naar het begrip ‘lading 200’ dat iedereen in Rusland associeert met oorlog. ‘Lading 200’ is het eufemisme waarmee sinds de Sovjetinvasie in Afghanistan (1979-1989) de vluchten worden aangeduid om de lijkzakken met gesneuvelde Russische soldaten naar huis te repatriëren.

De bijna driehonderd witte trucks werden in een voorstad van Moskou volgeladen. Er circuleren op internet videobeelden waaruit blijkt dat er vrachtwagens zijn ontdaan van hun zwarte (militaire) nummerplaten en dat ze toebehoren aan het wagenpark van de Centrale Militaire Zone.

Volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken vervoeren de vrachtwagens de volgende spullen: 69 elektrische generatoren; 400 ton griesmeel; 340 ton vleesconserven; 30 ton zout; 100 ton suiker; 60 ton melkconserven; 0,8 ton thee; 679,5 ton water in flessen; 62,4 ton kindervoeding; 54 ton medische preparaten en ook nog eens 12.300 dekens.

Voordat de colonne in beweging kwam, werden vrachtwagens door popes van de Russisch Orthodoxe Kerk gezegend met wijwater.

Vandaag is het konvooi bij de grens van Oekraïne aangekomen. En daar begint het hulpkonvooi een politiek karakter te krijgen. Volgens Moskou opereert het konvooi onder auspiciën van het Internationale Rode Kruis (IRK). Maar de Oekraïense regering noch het IRK zelf zegt te weten wat er precies in de vrachtwagens wordt vervoerd. Kiev eist dat de hulpgoederen voor Charkov worden overgeladen in vrachtwagens van het IRK. Oekraïne wordt daarin gesteund door de Amerikaanse regering.

De Russische minister Sergej Lavrov van Buitenlandse Zaken vindt dat Moskou al genoeg concessies heeft gedaan door de trucks naar Charkov te laten rijden en daar van Oekraïense nummerplaten en bijrijders te voorzien. Het konvooi zou ook via Rostov a/d Don naar Loegansk hebben kunnen rijden, een route die onder controle staat van het Russische leger en de pro-Russische milities in de Donbass.

Volgens Nezavisimaja Gazeta, een krant uit Moskou, is niet uitgesloten dat er ook vanuit Rostov nog hulpkonvooien gaan rijden. Op sociale mediasites circuleren verhalen dat de vrachtwagens, eenmaal leeg, op hun terugweg rebellen zouden moeten afvoeren naar Rusland. Woordvoerder Dmitri Peskov van president Poetin noemde die vrees gisteren „absurd”.