Eigen onrust over IS moet niet op straat worden uitgevochten

Moet de gelegenheidsgroep Pro Patria 20 september opnieuw de gelegenheid krijgen om in de Haagse Schilderswijk te demonstreren tegen de IS-aanhang, die er zou wonen? Te oordelen naar de ervaringen van vorig weekend is het antwoord: nee, niet daar, maar elders in Den Haag moet het kunnen. Er zijn gemiddeld 1.200 betogingen per jaar in de residentie; deze is ook welkom. Demonstratievrijheid is een groot goed.

Vorige weekend wist de Mobiele Eenheid een confrontatie met naar schatting honderdvijftig Pro-Patriabetogers te vermijden. Vanuit een groep van tweehonderd tegendemonstranten werden toen stenen gegooid. Er werden journalisten gemolesteerd. In de betreffende wijk werd haarfijn aangevoeld dat deze optocht ging over de vraag wie er de baas is op straat. Dan wel „in Nederland”, zoals de ‘patriotten’ het zagen. Dit was wat hen betreft een optocht voor „onze Nederlandse waarden”. Met de uitgesproken wens om islamitische fundamentalisten het land uit te jagen.

Een territoriumstrijd dus, vergelijkbaar met de Oranjemarsen die Noord-Ierse protestanten door katholieke wijken plegen te houden. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling. De wens het eigen gebied te verdedigen, weerspiegelt een diepgevoelde behoefte aan veiligheid. In het ‘territorium Nederland’ zijn religieuze tolerantie, vreedzaam debat en respect voor culturele en politieke verschillen echter kenmerkend. Wie demonstreert voor ‘onze waarden’ en zegt de vrijheid te verdedigen, heeft het ook daar over.

Natuurlijk is er angst voor en walging van de opmars van IS-strijders in Irak, Syrië en Koerdisch gebied. De betoging leek ook een reactie op een eerdere pro-Gazademonstratie, eind juli, waarbij antisemitische leuzen zijn geroepen. De spanning loopt hoog op. Demonstraties gaan niet waarover ze gaan: Gaza, Israël of IS. Het gaat inmiddels over de ruimte die er mag zijn voor radicale meningen en over de Nederlandse identiteit. Het schrikwoord ‘kalifaat’ maakt emoties los. Roekeloze moslimjeugd die met IS-vlaggen zwaait versus boze burgers die schuilen achter rood-wit-blauw.

Al op maandag lieten ondernemers en bewoners uit de Schilderswijk weten dat betogingen de rust verstoren en niet welkom zijn. Kinderen kunnen niet op straat spelen, winkels doen slechte zaken. Op de incidenten bij de pro-Gazademonstratie reageerde de overheid pas nadat er filmbeelden waren bestudeerd. Deze keer was men beter voorbereid. Maar achteraf zwol de kritiek aan op de goedkeuring van de demonstratieroute door de Schilderswijk door de locoburgemeester. De confrontatie kon niet uitblijven. Dat dreigt straks weer. Die fout moet niet worden herhaald.