Opinie

    • Paul Luttikhuis

Politiek houdt niet van wetenschap

De liefde tussen politiek en wetenschap is niet vanzelfsprekend. Je hoeft je maar even te verdiepen in het wespennest dat klimaatbeleid heet, om dat te beseffen. Ook de hoogste wetenschappelijke adviseur in Europa, microbioloog Anne Glover, kan erover meepraten. Vorige maand kreeg de aanstaande voorzitter van de Europese Commissie een brief van een aantal milieugroepen, waaronder Greenpeace, en andere ngo’s die ervoor pleiten Glover de laan uit te sturen.
Sterker nog, de negen organisaties vinden de hele functie van wetenschappelijk adviseur overbodig. Dat is een opmerkelijk advies voor groepen die zeggen het beste voor te hebben met de samenleving. Want ‘het beste’ moet toch op zijn minst ‘wetenschappelijk verantwoord’ zijn? In de brief schreven de ngo’s:

We hope that you as the incoming Commission President will decide not to nominate a chief scientific adviser and that instead the Commission will take its advice from a variety of independent, multi-disciplinary sources, with a focus on the public interest.

De negen verzetten zich in hun brief natuurlijk niet tegen de wetenschap als zodanig. Ze hebben alleen moeite met de volgens hen ondoorzichtige manier waarop Glover haar baan invult – iets wat in hun ogen kennelijk inherent is aan de functie, anders hadden ze niet gepleit voor afschaffing.
In theorie verzetten haar critici zich tegen de geheimzinnigheid waarmee ze zich omringt. Zo wil ze bijvoorbeeld niet zeggen over welke onderwerpen ze de Commissie heeft geadviseerd: ‘Why is it not transparent? Because if it is transparent, then everybody will try to defend their position. And I’m not interested in that, I’m interested in getting the best evidence possible.
En die objectiviteit krijg je niet van een onafhankelijke consultancy of een ambtelijke organisatie. De eerste zal een politiek voorstel niet gemakkelijk naar de prullenbak verwijzen, uit vrees nooit meer een nieuwe opdracht in de wacht te slepen. En een ambtelijke organisatie zal zijn chef ook niet graag tegenspreken.
In mei, tijdens een bijeenkomst met het Europese bedrijfsleven, zei Glover dat de wetenschap niet meegesleurd moet worden in een politiek debat – bij het IPCC weten ze daarover mee te praten:

‘What happens at the moment – whether it’s in Commission, Parliament or Council – is that time and time again, if people don’t like what’s being proposed, what they say is that there is something wrong with the evidence. So everybody blames the evidence and nobody is honest about the fact that in many cases, understanding the evidence is the best possible platform to make the logical extension into policy. But they don’t like it so they say ‘We need more evidence’. And of course scientists can always produce more evidence.’

Dat betekent niet dat Glover zich verzet tegen transparantie, zoals de negen ngo’s suggereren (lees hier meer). In tegendeel. Ze zoekt juist naar manieren om Europese besluitvorming een wetenschappelijker fundament te geven. Iets waarover in het publieke domein zou moeten worden gesproken. Op basis van dit fundament kunnen politici vervolgens een besluit nemen, dat volgens Glover best kan afwijken van de wetenschappelijke resultaten. Want soms zijn sociale, ethische of economische afwegingen belangrijker dan de wetenschappelijke argumentatie. Daar is niks mis mee, zolang het maar openlijk gebeurt.
Uit hun brief blijkt dat de ngo’s het kind met het badwater weggooien (lees hier een tegenreactie op de brief van de negen en hier een interessant artikel van Roger Pielke jr.), omdat ze zich verzetten tegen Glovers visie op genetisch gemanipuleerde gewassen. Volgens de microbiologe is er geen enkel bewijs dat die ‘gevaarlijk’ zijn:

‘There is no substantiated case of any adverse impact on human health, animal health or environmental health, so that’s pretty robust evidence, and I would be confident in saying that there is no more risk in eating GMO food than eating conventionally farmed food.’

Ik ben geen bioloog, maar mij lijkt dat een mooie basis voor een discussie over de vraag of er andere (sociale, economische, ethische) redenen te bedenken zijn om je tegen genetische manipulatie te verzetten. In plaats daarvan schrijven de organisaties dat er in de wetenschap geen consensus is over die risico’s. Ze hebben maar liefst 297 wetenschappers gevonden die ervan overtuigd zijn (en verklaring hebben ondertekend), dat het standpunt van Glover ‘misrepresents the currently available scientific evidence and the broad diversity of opinion among scientists on this issue’.
En daarmee zijn we, na zes weken, weer terug bij de klimaatwetenschap, waar sommige partijen ook graag feiten in twijfel trekken. Overigens heeft Glover ook daarover in 2012 ook een paar aardige dingen gezegd:

‘It has been extremely disappointing to see many member states cut back on their emission reduction efforts because they say ‘we’re going through a recession’. Make no mistake, if we had unabated man-made climate change, we would go through an absolutely horrible period of conflict and migration, until the world’s population started diminishing very rapidly. […] The simplest way to think about increasing jobs is to make more stuff and get people to buy more stuff. But my point is that we can’t do that, because we’re running out of resources. […] We have to think about alternative ways of using science, engineering and technology to live on the planet. I think it’s the biggest challenge for humans.’

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.

    • Paul Luttikhuis