Tolk Afghanistanmissie krijgt geen asiel in Nederland

Abdul Ghafoor Ahmadzai in Uruzgan.

Nederland weigert een Afghaanse tolk asiel te verlenen die voor Defensie heeft gewerkt tijdens de missie in Uruzgan. Hij zegt dat zijn leven in gevaar is als hij uiteindelijk terug moet naar Afghanistan.

Abdul Ghafoor Ahmadzai ontvluchtte in 2010 zijn vaderland nadat zijn broer was vermoord omdat hij voor de tolk was aangezien. Na doodsbedreigingen en vele omzwervingen kwam Ahmadzai in juni naar Nederland. Eerder vroeg hij in Noorwegen asiel aan.

Op grond van Europese afspraken stuurt Nederland hem daarom terug naar Noorwegen. Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bestaat “op juridische dan wel morele gronden geen reden om de aanvraag inhoudelijk in behandeling te nemen”, zo blijkt uit de uitspraak van het hoger beroep door de vreemdelingenrechter in Roermond afgelopen woensdag. De rechter geeft de IND gelijk dat het niet uitmaakt dat hij tolk voor Defensie is geweest.

‘Ik had toen geen idee van de Europese regels’

Volgens Europese regels, de zogeheten Dublin-verordening, mag de Nederlandse overheid asielzoekers terugsturen naar het land waar ze Europa zijn binnengekomen. Maar ze mag daar in “bijzondere, individuele omstandigheden” evengoed een uitzondering op maken. De situatie van de tolk wordt niet zo beschouwd. “Achteraf had ik daar beter geen asiel kunnen aanvragen”, zegt Ahmadzai. “Maar ik had toen geen idee van de Europese regels.”

Diverse westerse landen die vochten in Afghanistan hebben collectieve regelingen voor tolken die daar voor hen werkten. Nederland wil zo’n regeling niet, schreven ministers Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) en Jeanine Hennis (Defensie, VVD) vorig jaar aan de Tweede Kamer.

“Asielaanvragen worden op individuele basis beoordeeld”, maar “werkzaamheden voor Nederland in Afghanistan” wegen mee. “Mensen die in levensgevaar verkeren omdat zij voor de Nederlandse missie gewerkt hebben, moeten op steun kunnen rekenen”, aldus de ministers.

Ongeveer 120 tolken werkten in Uruzgan voor Nederland

In Uruzgan zouden tussen 2006 en 2010 zo’n 120 lokale tolken rechtstreeks voor Nederland hebben gewerkt. Daarnaast nam Defensie hier wonende Afghanen mee als vertalers. Bij de daaropvolgende politietrainingsmissie in Kunduz leende Nederland tolken die waren ingehuurd door de Duitse krijgsmacht.

Ahmadzai herkenbaar in beeld in BBC-reportage

Ahmadzai, die vandaag in een interview in deze krant zijn wanhoop uitspreekt, loopt mede gevaar doordat hij tijdens zijn werk voor de Nederlanders in Uruzgan herkenbaar in beeld is gebracht in een reportage van de BBC. Dit is tegen het beleid van Defensie, om de veiligheid van tolken te allen tijde te waarborgen en hen uit beeld te houden.

Defensie wil niet uitleggen hoe dit toch heeft kunnen gebeuren. Het ministerie wil bevestigen noch ontkennen dat Ahmadzai als vertaler in dienst geweest is. Hij heeft naast de BBC-reportage echter foto’s en documenten die dit aantonen.

Defensie reageert ook niet op de afwijzing van zijn asielaanvraag. Justitie, waar de IND onder valt, gaat “niet in op individuele gevallen”.

Noorwegen kan Ahmadzai nu uitzetten

Nu de rechter heeft geoordeeld dat Ahmadzai terug moet naar Noorwegen, kan dat land hem uitzetten. Noorwegen wees zijn asielaanvraag af omdat hij niet voor dat land tolkte. Hij valt niet onder de collectieve regeling die Noorwegen heeft voor eigen tolken.

In Noorwegen speelde in mei een vergelijkbaar geval. Een Afghaanse tolk die voor de Noren had gewerkt was uitgezet naar Italië omdat hij daar Europa was binnengekomen. Na maatschappelijk en politiek protest mocht hij terugkeren naar Noorwegen.

De uitspraak in de zaak van Ahmadzai:

Ahmadzai Roermond Uitspraak

Lees het volledige interview met Abdul Ghafoor Ahmadzai uit NRC Handelsblad van vandaag. Gratis te lezen voor abonnees, niet-abonnees betalen een klein bedrag.

    • Emilie van Outeren