Maliki kan Irak een dienst bewijzen: door af te treden

Nouri al-Maliki, premier van Irak sinds 2006, dreigt eerder deel te worden van de poel van ellende waarin zijn land zich bevindt dan dat hij in deze functie nog kan bijdragen aan enige uitweg daaruit. Hij compliceert de politieke situatie in Irak doordat hij weigert zijn premierschap op te geven, en dat terwijl president Fouad Massoum al een partijgenoot van Maliki als zijn opvolger heeft aangewezen: Haider al-Ibad, vicevoorzitter van het parlement.

De (Koerdische) president, vorige week door het parlement gekozen, maakte zijn keuze met de steun van de Nationale Shi’itische Alliantie, waartoe ook Maliki’s partij Staat van het Recht behoort.

Maliki acht het in strijd met de Grondwet als hij, als leider van de partij die bij de verkiezingen in mei de grootste werd, niet opnieuw tot premier wordt aangewezen. Hij heeft op televisie laten weten dat hij de president daarom zal aanklagen. De zittende premier, die tevens minister van Defensie en Binnenlandse Zaken is, kan zijn land nog meer ellende bezorgen als hij bovendien de machtsmiddelen waarover hij beschikt op straat inzet. Het zou het definitieve bewijs zijn dat hij als voormalig tegenstander van Saddam Hoessein – hij bestreed hem als balling in Syrië – meer oog heeft voor zijn eigen positie dan voor de belangen van zijn land.

Oorspronkelijk geruggesteund door de Amerikanen heeft Maliki zich in de acht jaar van zijn premierschap steeds meer doen kennen als de onverzoenlijke tegenstander van de sunnitische minderheid in zijn land. Ook al leidde hij in naam een regering van nationale eenheid. Hij vervreemdde eveneens de Koerden van zich.

Hij liet het leger keihard optreden tegen sunnitische demonstranten, ook als hun protesten vreedzaam waren. In politieke zin ontnam hij de sunnieten zoveel mogelijk machtsposities. De tegenstelling in Irak tussen de shi’ieten, de verdrukte meerderheid ten tijde van Saddam Hoessein, en sunnieten nam daardoor alleen maar toe. En dus ook het extremisme. Dat is in zijn meest radicale vorm nu tot uitdrukking gekomen in de wreedheden van IS, de voormalige ISIS, die in Irak is ontstaan en vervolgens zijn strijd naar Syrië uitbreidde. Op weg naar een kalifaat met een leider die geen haar beter is dan de islamitische dictators die ze bestreden of bestrijden.

Maliki wordt allang niet meer gesteund door de Amerikanen. President Obama noemde de aanwijzing van Ibad tot premier gisteren veelbelovend. Maar meer dan dit doet het besluit van president Massoum vooralsnog niet: het belooft iets, afgewacht moet worden wat daarvan terechtkomt. De geschiedenis in Irak geeft geen reden voor optimisme. Maar geforceerd aanblijven van Maliki is alleen maar een voorbode van meer rampspoed.