Hier wonen twaalf miljoen bange mensen

Het ebolavirus heeft de Nigeriaanse miljoenenstad Lagos bereikt. De angst is groot, net als het aantal middeltjes dat besmetting zou voorkomen.

Op de luchthaven van Lagos wordt de temperatuur opgemeten van iedereen die er het vliegtuig wil pakken. Wie koorts heeft, is verdacht. Foto AP

„Heeft u plastic handschoentjes? Nee? Mondkapjes? Ook niet? Handontsmettingsmiddel?” Bij ieder ontkennend antwoord van de apotheker schiet de stem van de Nigeriaanse vrouw omhoog.

Twee weken geleden overleed in een ziekenhuis in Lagos een uit Liberia afkomstige vliegtuigpassagier aan ebola. Zo bereikte de dodelijke virusziekte de economische hoofdstad van Nigeria, met naar schatting meer dan twintig miljoen inwoners. Sindsdien heeft de angst voor ebola ook het volksrijkste land van Afrika in zijn greep. Vrijdag noemde president Goodluck Jonathan bestrijding van de epidemie van het allerhoogste nationaal belang.

Ook de vrouw in de dure HealthPlus-apotheek in de luxe The Palms Shopping Mall in Lekki, de rijkeluisenclave in het oosten van Lagos, neemt het gevaar van besmetting zeer serieus. Maar zij niet alleen. Overal in de stad zijn mensen alert. Vooral flesjes met alcoholhoudende vloeistof om je handen schoon te maken, zijn bijna nergens meer te krijgen.

Het zout is helemaal uitverkocht

In de buurtwinkel in volkswijk Aguda, waar je behalve medicijnen ook witbrood en wasmiddel kunt kopen, vragen de klanten om allerlei middeltjes die volgens de laatste geruchten bescherming zouden bieden tegen ebola. Winkelmanager Sola Akintayo leunt tegen de gevel van zijn winkel tegenover een open riool. „Vandaag is het weer zout. Het zout is helemaal uitverkocht”, verzucht hij. De afgelopen nacht kregen veel Nigerianen een anoniem sms’je dat voor zeven uur ’s ochtends baden in water met zout goed zou zijn. Tot dusver zijn in Lagos twee personen overleden aan ebola. De eerste is de tot Amerikaan genaturaliseerde Patrick Sawyer, die twee weken geleden met het vliegtuig uit Monrovia kwam. Het andere slachtoffer is een van de verpleegsters die hem verzorgde. De arts die hem behandelde is ook besmet, net als zeven anderen die in direct contact zijn geweest met Sawyer. Zij zijn ondergebracht in een speciaal ingerichte isolatieafdeling van het Mainland Hospital in Lagos.

Ze dachten dat hij malaria had

De zieke Sawyer werd behandeld in een privékliniek in Lagos; de artsen dachten aanvankelijk dat hij malaria had. Het verplegend personeel droeg geen beschermende kleding als ze hem verzorgden en hielpen om naar de wc te gaan. Hij was ook nog eens een populaire patiënt: verpleegsters kwamen geregeld een praatje maken en haalden telefoonkaarten voor hem.

Dat de epidemie in Nigeria nog niet uit de hand is gelopen, lijkt meer geluk dan wijsheid, zegt de vooraanstaande Nigeriaanse viroloog Oyewale Tomori. „De man stortte in bij aankomst op het vliegveld en niet later, waardoor hij met weinigen in aanraking kwam.” Artsen van de overheidsziekenhuizen zijn al wekenlang in staking voor betere arbeidsomstandigheden. Daardoor belandde Sawyer in een kleinere privékliniek en niet in een groot staatsziekenhuis. Dat was een geluk bij een ongeluk, maar viroloog Tomori hoopt evengoed dat de artsen hun staking beëindigen nu de ebola-epidemie Nigeria heeft bereikt.

Tomori, verbonden aan de Redeemer’s University in Lagos, maakt deel uit van het panel van deskundigen van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, die vorige week internationaal alarm sloeg over de uitbreiding van de ebola-epidemie. Hij zegt bezorgd te zijn dat de ziekte meer slachtoffers zal maken in Nigeria. Bij zijn weten is de passagierslijst van de vlucht waarmee Patrick Sawyer in Lagos aankwam nog steeds niet volledig boven tafel. Twee verpleegsters die Sawyer begeleidden in de ambulance op weg naar de kliniek zijn onvindbaar. „Zij zouden tijdelijk in isolatie moeten worden geplaatst, maar het lijkt erop dat het dienstrooster is verdwenen. Iedereen is bang.”

Commissaris van Informatie Lateef Ibirogba van de deelstaat Lagos wil niet reageren op die opmerkingen. Hij zegt wel dat er vooruitgang wordt geboekt met de identificatie van mogelijk besmette personen. Inmiddels richt de zoektocht zich op mensen die indirect contact hadden met Sawyer. „Er is geen reden voor paniek”, zegt de voorlichtingsambtenaar, die er een dagtaak aan heeft de geruchten over ebola en nepgeneeswijzen voor de ziekte tegen te spreken.

Eerst de handen wassen

Dat er paniek is in de stad, merkt ook huisarts Alan Fatayi-Williams in zijn kleine praktijk op het dichtbevolkte Lagos Island. „Onder de patiënten is veel bezorgdheid, maar we hebben nog geen enkel verdacht geval aangetroffen.” Zodra bekend werd dat het virus Lagos had bereikt, scherpte de arts de hygiënemaatregelen in zijn praktijk aan. Schoonmakers dragen nu mondkapjes en handschoenen en wie binnenkomt, moet eerst zijn handen wassen. Ook vullen zijn patiënten nu voor het consult een formulier in met onder andere de vraag of ze recent in West-Afrika zijn geweest – het epicentrum van de ebola-uitbraak.

„Eerder dacht je bij koorts automatisch aan malaria”, zegt dokter Fatayi-Williams, „maar nu moeten we ook rekening houden met ebola.”

    • Femke van Zeijl