Goed poetsen! Maar hoe weet niemand

Aanbevelingen zijn er genoeg, maar concensus over de beste tandenpoetstechniek is er niet.

Gezamenlijk tandenpoetsen op de camping bij popfestival Lowlands, Biddinghuizen. Foto ANP

Hoe poetst u uw tanden? Gebruikt u de Bass-techniek, of liever de Fones? Bent u meer van Stillman? Of bent u gewoon een scrubber? Er bestaan maar liefst zes aanbevolen technieken voor handmatig tandenpoetsen (zie inzet), plus alle mogelijke combinaties daartussen. Maar wie wil weten welke techniek nu echt de beste is, hoort overal iets anders. Dat is de conclusie van een onderzoek dat vorige week verscheen in het British Dental Journal (8 augustus).

Britse onderzoekers vergeleken de aanbevelingen van tandartsverenigingen, tandenborstel- en tandpastafabrikanten, professionele handleidingen en medische studieboeken. Ze concludeerden: er is géén overeenstemming, noch over de techniek, noch over de frequentie of de duur van de ideale poetsbeurt. Er is nauwelijks onderzoek naar gedaan.

Eén ding is bekend: elektrisch poetsen verwijdert meer plaque en is beter voor het tandvlees dan handmatig poetsen – los van onder welke hoek je met de elektrische borstel over de tanden ‘aait’ (poetsenbewegingen maken mag er niet mee). Dat bleek onlangs uit een overzichtsstudie (Cochrane Review, 17 juni). Naar schatting heeft ongeveer de helft van de Nederlanders een elektrische tandenborstel. Maar velen van hen poetsen ook nog regelmatig met de hand. En elektrisch poetsen zal voor een groot deel van de wereldbevolking te duur en te onpraktisch zijn. Daarom benadrukken de auteurs van het Britse artikel het belang van eenduidige adviezen over handmatig poetsen.

Van de 66 professionele bronnen die de Britten raadpleegden, zwegen er 19 over de juiste poetstechniek. 19 Anderen raadden Modified Bass aan: de techniek die het meest compleet lijkt, maar ook motorisch gezien het meest ingewikkeld. Elf gaven de voorkeur aan Bass, tien aan Fones, vijf aan Scrub en twee aan Stillman.

En hoe vaak en hoe lang moeten we dan poetsen? Een op de drie bronnen zwijgt erover. De meeste anderen zeggen: twee keer per dag, twee minuten. Maar consensus is er allerminst.

„En dat is echt heel raar”, zegt John Wainwright van het University College London, hoofdauteur van het artikel, „want tandenpoetsen ligt aan de basis van een gezond gebit. Je zou verwachten dat er al lang evidence-based aanbevelingen zouden zijn. Maar elke wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt.” Dat komt vooral, denkt hij, doordat tandenpoetsen geen populair onderwerp is onder tandheelkundigen. „Die worden sneller enthousiast van technische onderzoek van concrete tandartsbehandelingen.”

En het is lastig een goed onderzoek op te zetten. Daarvoor is een experimentele aanpak vereist: dat je mensen een andere techniek aanleert en dan kijkt hoe hun mondhygiëne verandert. „Maar gedragsverandering is heel lastig”, zegt Wainwright, „en de hoeveelheid plaque en de tandvleesbloedingen zijn moeilijk te meten en sterk individueel bepaald.” Je moet daarom grote onderzoeksgroepen over langere tijd volgen. En ook controleren of mensen consequent een bepaalde techniek gebruiken.

Wainwright is zelf ook tandarts. „In mijn praktijk zie ik dat de meeste mensen vrij lukraak poetsen”, vertelt hij, „waarbij ze vooral letten op de voorkant van hun voortanden. Maar de probleemgebieden zitten vaak op de overgang naar het tandvlees en op de kauwvlakken.” Welke van de zes technieken ze gebruiken, maakt hem niet zoveel uit, vindt hij. Als ze maar regelmatig poetsen. En daarbij kan een ingewikkeld advies soms averechts werken. Mensen hebben weinig tijd en poetsen graag zoals ze het altijd al deden – en dat is beter dan dat ze gedemotiveerd raken door een wirwar aan verschillende adviezen.

En hoe poetst Wainwright eigenlijk zelf? „Met de hand, want dat vind ik prettiger dan elektrisch”, zegt hij, „maar dat is prima, want ik heb gelukkig geen probleemgebit. Ik denk dat mijn techniek het meest lijkt op Bass. Ik gebruik een hoeveelheid tandpasta ter grootte van een erwt. En ik poets drie minuten.”

    • Nienke Beintema