Amazon is gigantisch - dankzij deze sluwe streken

Beeldbewerking NRC

Wat twintig jaar geleden begon als een online boekhandel in een voorstad van Seattle is uitgegroeid tot een van ‘s werelds meest succesvolle internetbedrijven. Amazon.com verkoopt zo’n 230 miljoen items (dertig keer meer dan Walmart). Het lanceerde als eerste op grote schaal cloud computing en is met de Kindle pionier op het vlak van e-readers. Vorig jaar groeide de omzet met 22 procent naar 74,45 miljard dollar (55,5 miljard euro).

Maar al dat succes komt niet even vriendelijk tot stand. Naast een schare fans heeft Amazon ook vijanden. Dit zijn vier belangrijke bedrijfstrucs van Amazon.

1. Uitknijpen

In de VS woedt momenteel een ‘schrijversopstand’ tegen het internetbedrijf, dat tweederde van de Amerikaanse online boekenmarkt in handen heeft. Onder de noemer ‘Authors United’ plaatsten 900 schrijvers dit weekend een open brief in The New York Times. De schrijvers (onder wie John Grisham, Malcolm Gladwell, Stephen King en Donna Tartt) ondersteunen daarmee uitgeverij Hachette in haar conflict met Amazon.

In de strijd om een lagere inkoopprijs van e-boeken worden schrijvers van Hachette de laatste maanden door Amazon geboycot. Zo accepteert het internetbedrijf geen reserveringen van hun boeken, worden hun boeken extra traag verstuurd en krijgen bezoekers bij sommige Hachette-schrijvers de suggestie om een boek van iemand anders te lezen.

Met ‘Readers United’ sloeg Amazon snel terug met een eigen brief en oproep om Hachette-baas Michael Pietsch te mailen met het verzoek niet zo veel geld te vragen voor e-books.

Amazon voert sinds kort ook strijd om de inkoopprijs met Disney en biedt geen voorbestellingen van Disney-films meer aan.

2. Sluwe prijsstrategie

Hoewel Amazon hard groeit en monsteromzetten draait, maakt het nauwelijks winst. De aandeelhouders vinden dat opvallend genoeg prima. De koers ging in vijf jaar ruim vier keer over de kop.

“Het is nogal moeilijk om te concurreren met een bedrijf waarvan de aandeelhouders geen winst verwachten”, constateerde The Economist onlangs. Daardoor kan Amazon producten onder (of tegen) kostprijs aanbieden, verder groeien en creëert het hoge barrières voor concurrenten.

In dit verband valt ook vaak de beschuldiging van ‘predatory pricing’. Met haar prijsstrategie pakt Amazon een groot marktaandeel en drijft het concurrenten tot faillissement. Daarmee groeit de macht naar zowel producent als consument. De zorg is dat Amazon straks als alle rivalen zijn omgevallen de prijzen weer verhoogt.

3. Belasting ontwijken

Parlementslid Lady Margaret Hodge riep dit voorjaar op tot een boycot van Amazon omdat het alweer nauwelijks belasting betaalde in het Verenigd Koninkrijk. In 2013 zette Amazon.co.uk liefst 4,3 miljard pond (5,4 miljard euro) om en betaalde slechts 4,2 miljoen pond vennootschapsbelasting. Amazon laat betalingen namelijk lopen via Amazon EU S.à.r.l.: een dochteronderneming in ‘belastingparadijs’ Luxemburg.

4. Werknemers kort houden

Geregeld komen slechte verhalen naar buiten over de werkomstandigheden in Amazon-distributiecentra. In verschillende Amerikaanse staten zijn werknemers rechtszaken begonnen, vorige maand nog in South Carolina vanwege doorwerken in onbetaalde pauzes. Het zou er bij Amazon zelfs erger aan toe gaan dan bij Walmart: hele strenge targets, diensten van 11 uur en waarschuwings-smsjes als men achterloopt op schema.

Dit jaar gingen de medewerkers van twee Duitse distributiecentra in staking omdat ze een euro te weinig per uur zouden krijgen betaald. En volgens BBC-onderzoek zou de kans op psychische problemen bij werknemers van de Britse centra extra hoog liggen.

    • Camil Driessen