Acteur, komiek, filantroop. Vijf aspecten uit het leven Robin Williams

Robin Williams in 2007. AP / Reed Saxon

Minstens twee generaties zullen zich Robin Williams herinneren als een acteur van betekenis. Zijn carrière duurde ruim veertig jaar, waaruit twee keer zo veel films voortkwamen. Een overzicht van vijf aspecten uit zijn leven. Williams als acteur, als komiek, als gezinsman, filantroop en vechter.

Williams overleed gisteren op 63-jarige leeftijd. Hij werd dood aangetroffen in zijn huis in Marin, in het noorden van Californië. Vermoedelijk pleegde hij zelfmoord. Volgens zijn vrouw leed hij al een tijd aan een zware depressie.

Williams als acteur

Obama noemde Williams in een verklaring na zijn overlijden onder meer “een genie, met een onmetelijk talent”. En talent had hij, daar twistte vrijwel niemand over. Tussen zijn speelfilmdebuut Can I do it ’till I need glasses? (1978) en zijn laatste film Absolutely anything (2015) zaten maar liefst 79 andere filmrollen.

Williams speelde in zeer uiteenlopende films: een verstrooide professor in Flubber, een eenzame fotograaf in One Hour Photo (2002). Hij werd verschillende keren genomineerd voor een Oscar. Veel mensen zullen hem vooral herinneren om zijn komische rollen. Met de succesvolle tv-serie Mork & Mindy (1978) vereeuwigde hij zichzelf als ster die iedereen aan het lachen kreeg. Hij kon niet alleen veel met zijn lichaam en verschijning, maar ook met zijn stem. Met zijn veelzijdige, excentrieke en eigengereide stemgeluid drukte hij zijn stempel op verschillende tekenfilms. In Aladdin speelde hij bijvoorbeeld de rol van de geest uit de fles.

Twitter avatar LaurieParisx LP Can we all just have a day off work and watch Robin Williams films please 😪

Good morning, Vietnam
Voor zijn rol in Good morning, Vietnam, een komische oorlogsfilm, sleepte Williams vijf nominaties in de wacht voor zijn acteerprestaties. Hij speelde een radio-dj die Amerikaanse troepen tijdens de Vietnamoorlog met zijn show moest vermaken. Dat lukte, maar zijn bevelhebbers vonden hem onbeschoft en ongehoorzaam.

Awakenings
Na een veelgeprezen en meermalen genomineerde rol in Dead Poets Society (1989) had Williams succes met de film Awakenings, waarin hij met Robert De Niro de hoofdrollen vertolkte. Over de hele wereld trok de film volle zalen. De film is gebaseerd op het werk van de New Yorkse arts Oliver Sacks.

Mrs. Doubtfire
Menig kind keek Mrs. Doubtfire opnieuw en opnieuw en opnieuw. Robin Williams speelde in deze komische film een vader die na de scheiding van zijn vrouw een list verzon om zijn kinderen nog elke dag te zien. Hij liet zich bij haar aannemen als huishoudhulp door zich te verkleden als lief oud dametje.

Good will hunting
De enige film waarmee Williams meer dan ‘slechts’ een nominatie in de wacht sleepte. Het verhaal, geschreven door Ben Affleck en Matt Damon, beiden ook acterend in de film, leverde Williams zijn enige Oscar op. Williams speelt een maffe therapeut die een onuitstaanbaar wiskundig genie onder zijn hoede neemt. Er bloeit een bijzondere band tussen hen op.

Williams als komiek

Williams was eigenlijk in de eerste plaats komiek, en daarna pas acteur. The New York Times omschrijft hem als een “komiek die evolueerde tot een verrassend genuanceerde en Oscarwinnende acteur”. Entertainment Weekly komt met de vaakst gebruikte typering van Williams: the funniest man alive. Zelf predikte hij in interviews dat lachen kan genezen. Hij zei dat niet alleen, maar liet het ook zien. Als een energieke acrobaat sprong hij van hot naar her, van onderwerp naar onderwerp, van typetje naar typetje.

An evening with Robin Williams
Met zijn stand-upcomedyshows bereikte hij vele mensen. Ze gingen over van alles en nog wat: gender, Hollywoodsterren, koninklijke huizen, de paus, sociale en culturele problemen, alcohol en drugs. En over politiek. Williams spraak vaak en graag over de politiek; hij had interesse in de actualiteit en stak zijn mening niet onder stoelen of banken.

Zijn eerste show dateert uit de vroege jaren zeventig. In 1982 trad hij op met zijn show An evening with Robin Williams, waarin hij al improviserend rijkelijk putte uit de vele stemmetjes en typetjes die hij beheerste. Hij kon, zo leek het, iedereen naspelen zonder iemand te beledigen.

Williams live on Broadway
Robin Williams live on Broadway uit 2002, live uitgezonden door HBO, was uitermate populair: veel van zijn shows waren al binnen een half uur uitverkocht. De onderwerpen waren de gebruikelijke voor Williams: politiek, seks, en alles wat daartussenin zit.

Weapons of self-destruction
In 2006 kwam Williams, na zeven jaar stand-upstilte, met de show Weapons of self-destruction, waarin hij reflecteerde op onderwerpen als klimaatverandering en de gezondheidszorg. Hij had het ook over persoonlijke zaken, zoals zijn hartoperatie.

Williams als gezinsman

Williams was als kind een verlegen jongen. Als volwassen man noemde hij zichzelf als kind “klein, dik, verlegen en alleen”. Zijn vader zat in de auto-industrie, zijn moeder was voormalig model. Volgens de New York Times groeide hij op in eenzaamheid, spelend met 2.000 soldaatjes in een lege kamer van een voormalig herenhuis. Zijn verlegenheid verloor hij naar eigen zeggen pas toen hij ging acteren.

Zijn persoonlijk leven was stormachtig, maar ook weer niet extreem, eigenlijk zoals je het verwacht bij een beroemde Hollywoodacteur. Williams trouwde eind jaren zeventig met zijn eerste vrouw Valerie Velardi, met wie hij een zoon kreeg. Er waren tijdens zijn huwelijk echter ook anderen in zijn leven. Na tien jaar scheidden ze.

Een jaar later hertrouwde Williams met de oppas van zijn zoon. Met haar, Marsha Garces, kreeg hij twee kinderen: een dochter, Zelda, en een zoon, Cody. Ze scheidden in 2008. In 2011 trouwde Williams met zijn derde vrouw Susan Schneider. In een verklaring na zijn dood liet zij weten “haar man en beste vriend” te hebben verloren.

Over zijn scheidingen zei Williams in een interview met The Telegraph in 2001:

“Ah yes, divorce, from the Latin word meaning to rip out a man’s genitals through his wallet. (..) I get on fabulously with my exes – now we’re not together anymore. And they always appreciated my body hair, which was a plus, obviously.”

Williams liet in interviews steeds weten ontzettend trots te zijn op zijn kinderen. Zijn laatste tweet, verwijzend naar een Instagrambericht, ging over zijn dochter.

Zijn dochter tweette vanmorgen, een paar uur na de bekendmaking van zijn dood, een passage uit het boek Le petit prince.

Williams als filantroop

Zijn politieke geëngageerdheid bleef niet bij zijn soms kritische comedyshows. Williams zette zich ook actief in voor talloze liefdadigheidsprojecten. Met zijn tweede vrouw Marsha richtte hij een organisatie op die geld inzamelt voor verschillende goede doelen. Met acteurs Whoopi Goldberg en Billy Crystal verbond hij zich aan de organisatie Comic Relief, met als doel geld in te zamelen voor daklozen.

Acteur Christopher Reeve was een jeugdvriend van Williams. Nadat Reeve verlamd raakte na een ongeluk nam Williams plaats in het bestuur van een organisatie ter bevordering van behandeling bij verlamming, dit ter ere van Reeve. Geregeld ging Williams langs kinderen in ziekenhuizen om ze aan het lachen te maken. Hij zei ooit:

“No matter what people tell you, words and ideas can change the world.”

Williams droeg bij aan een cover van It’s only rock & roll door beroemdheden voor het goede doel. De opbrengsten van zijn comedyshow Weapons of self destruction doneerde hij geheel aan het South Island in Nieuw Zeeland, getroffen door een aardbeving in 2010.

Williams als vechter

Williams had problemen met cocaïne en alcohol, en gaf dat openlijk toe. Zo’n twee decennia, tot begin jaren tachtig, was hij aan beide middelen verslaafd. In interviews refereerde hij veelvuldig aan zijn verslavingen. Cocaïne noemde hij Peruaans “marcheerpoeder” en “de roos van de duivel”. “Cocaïne is Gods manier om te zeggen dat je te veel geld verdient”, zei hij eens.

Hij stopte met gebruiken toen zijn zoon geboren werd. Maar begin deze eeuw begon hij toch weer met drinken. In 2006 liet hij zich opnemen in een kliniek. Aan de wereld liet hij weten dat hij besloten had “proactieve maatregelen” te nemen “voor zijn welzijn en dat van zijn familie”. Een paar jaar later onderging hij een hartoperatie.

Terwijl hij de wereld vrolijk bleef stemmen met komische typetjes, mooie rollen en scherpe comedyshows bleef hij echter kampen met zware depressies. Die strijd heeft hij uiteindelijk verloren.

    • Mirjam Remie