‘Sociale media gerelateerd aan narcistisch gedrag’

Dit zei onderzoeker Brad Bushman in The Washington Post

illustratie martien ter veen

De aanleiding

Hoe kom je erachter of iemand narcist is, iemand die obsessief met zijn zelfbeeld bezig is? Nou, je legt hem één vraag voor: in hoeverre ben je het eens met de stelling ‘ik ben een narcist’? Kiezen maar. 1 = helemaal niet, 7 = helemaal wel, en dan zijn daar nog vijf opties tussen.

Onderzoekers aan de Ohio State University ontdekten dat de uitkomsten van de test overeenkwamen met de veelgebruikte vragenlijst om narcisme te meten, de Narcissistic Personality Inventory (NPI) uit de jaren tachtig – wie in de klassieke test hoog op narcisme scoort, doet dat ook in test die bestaat uit één vraag. Volgens Brad Bushman, hoogleraar psychologie en co-auteur van het onderzoek, is het heel simpel: narcisten geven eerlijk antwoord, omdat ze narcisme niet als negatieve eigenschap zien.

Bushman sprak erover in The Washington Post. Zijn citaten werden overgenomen op nu.nl. In dat krantenartikel zei de hoogleraar nog iets opmerkelijks: dat narcisme een groter probleem wordt door sociale media. Die zijn volgens Bushman „absoluut gerelateerd” aan narcisme. Zou het?

En, klopt het?

Eerst even terug naar het woord. ‘Narcisme’ komt van Narcissus, een figuur uit de Griekse mythologie, onder meer overgeleverd in Ovidius’ Metamorfosen. Narcissus ziet zich in het water weerspiegeld en wordt verliefd op zichzelf. Nu de hele wereld met selfies in de weer is, klinkt vaker de kritiek dat narcisme de norm is geworden.

Over de relatie tussen sociale media en narcisme is veel geschreven. Alice Marwick (Fordham University) betoogt in haar populaire boek Status Update (2013) dat sociale media leiden tot een cultuur van narcisme en zelfpromotie. Het aantal kwantitatieve onderzoeken over deze relatie (ze spitsen zich voornamelijk toe op Facebook, met circa 1,33 miljard gebruikers verreweg de grootste netwerksite ter wereld) loopt inmiddels in de tientallen.

Een onderzoek aan de universiteit van Singapore (2011) wees uit dat mensen met een narcistische persoonlijkheid (vastgesteld aan de hand van de NPI-methode) vaker statusupdates plaatsen. Een Canadees onderzoek (2010) liet zien dat mensen die hoger scoorden op de NPI-schaal vaker hun Facebook bekeken en daar langer op zaten.

In een studie uit 2008, gepubliceerd in Personality and Social Psychology Bulletin, werd zelfs gesuggereerd dat je aan iemands Facebookprofiel af zou kunnen leiden of de gebruiker narcistisch is. De onderzoekers vroegen mensen om profielen van een aantal Facebookgebruikers te analyseren. De Facebookers die hoger scoorden op narcisme, werden op basis van hun posts inderdaad als narcisten herkend.

Toch zijn er ook studies die de relatie betwisten. In de onderzoeken wordt vaak de mate van narcistische persoonlijkheid afgezet tegen het gedrag op Facebook, het soort en aantal foto’s en het aantal vrienden. Volgens een onderzoek uit Communication Research Reports (2012) zouden narcisten juist niet vaker foto’s van zichzelf plaatsen.

Is er dan geen consensus? De meerderheid van de artikelen lijkt wel van een verband tussen narcisme en sociale media uit te gaan. Zoals ook een onderzoek uit 2011, gepubliceerd in Personality and Individual Differences. Nadat gebruikers op narcisme werden getoetst, werden de teksten van hun profielen door een taalkundig programma gehaald om te kijken of zij vaker woorden als ‘I’ en ‘me’ gebruikten. De uitkomst: aan hun taalgebruik was inderdaad de mate van narcisme af te leiden.

Conclusie

Over de relatie tussen narcisme en sociale media is veel gepubliceerd. De meeste onderzoeken bevestigen inderdaad dat er een verband is. We beoordelen de stelling als waar.

    • Merlijn Kerkhof