Iraakse premier Maliki wil niets van aftreden weten, klaagt president aan

Archieffoto van de Iraakse premier Nouri al-Maliki. Foto Reuters/ Thaier al-Sudani

Zijn land heeft te maken met grootschalig geweld van de extremistische jihadisten van ISIS in het noorden en het westen en de roep om zijn aftreden wordt mede daardoor steeds sterker, maar de Iraakse premier Nouri al-Maliki wil niet van wijken weten. In een televisieverklaring gisteravond laat kondigde hij zelfs aan de nieuwe president van het land, Fouad Massoum, aan te klagen.

Massoum zou volgens Maliki weigeren een premier te kiezen uit de grootste fractie in het land, zijn shi’itische blok, een “duidelijke overtreding van de grondwet” volgens hem, schrijft persbureau AP. Massoum heeft de grondwet overtreden voor “politieke doeleinden”. Een parlementaire bijeenkomst waarin zou worden besproken wie de nieuwe Iraakse regering zou moeten gaan leiden, die voor vandaag gepland stond, is uitgesteld tot 19 augustus.

“Deze houding betekent een coup van de grondwet en het politieke proces in een land dat wordt overzien door een democratisch en federaal systeem. De bewuste overtreding van de grondwet door de president zal grote gevolgen hebben voor de eenheid, de soevereiniteit en de onafhankelijkheid van Irak en zorgt ervoor dat het politieke proces in een donkere tunnel terechtkomt.”

Maliki blijft proberen een derde termijn als premier te krijgen. Het is inmiddels ruim drie maanden sinds de verkiezingen, waarin zijn partijalliantie veruit de grootste werd met 92 van de 328 zetels in het parlement. De roep om een regering van nationale eenheid is groot, maar die is tot nu toe door Maliki afgewezen.

Intussen zou een blok bestaand uit de grootste shi’itische partijen klaar zijn om een nieuwe premier voor te dragen, wat de suggestie wekt dat Maliki dan zou moeten wijken, schrijft persbureau Reuters, dat zich baseert op een tweet van Haider al-Abadi, vicevoorzitter van het Iraakse parlement.

Update 10.30 uur: De politieke crisis lijkt zich nog verder uit te breiden, nu het federale hof in Irak, de hoogste rechtbank in het land, heeft geoordeeld dat doordat Maliki’s blok de grootste was bij de verkiezingen in april, hij een derde termijn zou mogen krijgen als premier. Een hoge functionaris heeft dat tegenover persbureau Reuters een “problematisch” besluit genoemd, want hierdoor wordt de situatie “heel, heel complex”.

‘Troepen in strategische gebieden Bagdad’

Na de verklaring van Maliki zouden er volgens de politie milities die de premier steunen gestationeerd zijn in strategische gebieden in de hoofdstad Bagdad, schrijft persbureau Reuters. Volgens een ooggetuige zou er een tank gestationeerd staan bij de ingang van de ‘Green Zone’, waar regeringsgebouwen gevestigd zijn.

Schuldig aan crisis

AP schrijft dat het onderlinge politieke vechten in de weg kan staan van pogingen om de opmars van ISIS te stuiten, dat nu een groot deel van het noorden en westen van Irak in handen heeft. Critici vinden dat Maliki deels schuldig is aan de crisis, doordat hij macht heeft gemonopoliseerd en een sektarische agenda nastreeft die de sunnitische en Koerdische minderheden in het land vervreemdt.

Door de opmars van ISIS en de huidige bedreiging van duizenden yezidi’s, een religieuze minderheid in Irak die de bergen in het noorden in is gevlucht, is de internationale gemeenschap opnieuw sterk betrokken geraakt bij de situatie in Irak. Zo droppen de Verenigde Staten de afgelopen dagen voedselpakketten en voeren ze luchtaanvallen uit op plekken waar Amerikanen mogelijk bedreigd worden door de extremisten.

VS: steun voor Massoum

De VS hebben in een reactie op de verklaring van Maliki laten weten de nieuwe president Massoum “volledig” te steunen. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat de VS elke poging tot manipulatie of dwang afkeuren en een proces steunen op basis van nationale consensus.

    • Frank Huiskamp