Help een boer, eet drie kilo kaas

food pyramid turn into pie chart against white background Foto iStock

Kaas met peren. Door dat te eten, kun je de Nederlandse boer steunen. Die Hollandse exportproducten worden namelijk een jaar lang geboycot door Rusland. En varkensvlees, uien, aardappelen en meer. Dat kost geld, en banen. Wat de Nederlander kan doen om te helpen: NRC Q’s boycotmenu eten, om het verlies een beetje op te vangen.

Om welke producten gaat het precies?

Kaas is veruit het belangrijkste product. Met 233 miljoen euro was het vorig jaar goed voor bijna de helft van de nu tegengehouden export naar Rusland.

Daarna volgt varkensvlees, vorig jaar goed voor 78 miljoen euro. Maar Rusland importeert dat al sinds begin dit jaar niet meer uit de Europese Unie vanwege een uitbraak van de Afrikaanse varkenspest in Europa.

Appels en vooral peren, tomaten, aardappelen, kip, wortels en andere zuivel zijn andere relatief ‘grote producten’ die door de boycot worden geraakt. Kijken we naar gewicht, en niet naar prijs, dan staan uien en knoflook bovenaan de lijst, op de voet gevolgd door kaas. Met deze lijst kunnen we laten zien wat elke Nederlander jaarlijks extra zou moeten eten om de verloren export naar Rusland te compenseren:

Export van boycotproducten naar Rusland in 2013, per Nederlander

Hoe zo’n boycotmenu er grofweg uit komt te zien? Je zult wekelijks een halve ui extra in de pan moeten doen en drie plakjes kaas eten bovenop wat je normaal aan kaas eet. Plus elke maand minstens een extra aardappel op het bord en een extra peer, twee wortels en een tomaat door de sla. Krijg je al trek? We doen hieronder menusuggesties.

Hoe groot is de schade?

Ongeveer een derde van alle landbouwproducten die Nederland in 2013 naar Rusland exporteerde, en ongeveer 15 procent van alle Nederlandse export naar Rusland wordt nu geboycot. Het gaat om grofweg een half miljard euro, blijkt uit CBS-cijfers over vorig jaar. Overigens komt lang niet alles van de Nederlandse boer: we voeren bijvoorbeeld ook ananassen door.

Wat Nederland naar Rusland exporteerde in 2013

Beeld NRC, bron Eurostat

Concreet kan de boycot Nederland 10.000 banen kosten, berekende ING. 4.000 banen in de landbouw, 2.000 in de voedingsmiddelenindustrie en 4.000 in de groothandels en transport.

Wat merken wij ervan?

Er komt een overschot, dus de prijzen dalen. En niet alléén van producten die wij zelf exporteren. Zo exporteert Nederland zelf relatief weinig paprika naar Rusland, maar daalt de prijs ervan al. “Andere landen die meer paprika’s naar Rusland exporteren hebben ze nu over. Dat leidt tot overaanbod en dat is ook nadelig voor de prijs van Hollandse producten,” zegt econoom Frank Rijkers van ABN AMRO.

Lijkt leuk die lage prijzen, maar niet voor de boer.

Wat moet ik eten om de boer te helpen?

De Nederlandse voedselexport naar Rusland is eigenlijk best beperkt. We maken de balans op: 61.000 ton kaas, 28.000 ton varkensvlees, 36.000 ton appels en peren. Gedeeld door 16,8 miljoen Nederlanders valt het best mee wat we allemaal extra zouden moeten eten om de Hollandse boer te compenseren.

Kunnen we niet gewoon in de lunchpauze een broodje Stolwijker halen in plaats van Italiaanse Taleggio? Is het niet allemaal best te behappen als we een peer als vieruurtje eten of een wortel als knabbel voor tussendoor?

Zo simpel is het ook weer niet. Het zou een mooi gebaar zijn als heel Nederland meer kaas en peren gaat eten, maar het effect zou niet groot zijn.  ”Dat komt door de open Europese markt”, zegt Rijkers. Alle Europese exportlanden hebben nu de tomaten, aardappels en biefstukken over die normaal naar Rusland gingen. Dus als duidelijk wordt dat wortels en uien hier als warme broodjes over de toonbank gaan, zullen buitenlandse bedrijven proberen hun overschot hier te verkopen. Waardoor de prijs laag blijft en de boeren en tuinders alsnog  minder omzet draaien.

Voor wie toch wil proberen tegen de boycot op te eten, de volgende menusuggestie van culinair journalist Menno Steketee. De gerechten zijn voor vier personen en geënt op bereidingswijzen uit de Franse keuken:

Door Menno Steketee
Hoe we de overschietende voedselbergen door de Russische boycot kunnen proberen weg te werken? Veel kaas en peren eten.  Bij deze wat suggesties voor op maat gesneden gerechten.
Maar eerst wat algemene waarnemingen over het surplus en het samenstellen van die gerechten. Verhoudingen tussen ingrediënten zijn niet exact overeen te laten komen met de lijst hierboven met geboycotte producten per hoofd van de bevolking. Bovendien ontbreken daarop noodzakelijke toevoegingen zoals olijfolie, zout en peper. Daarmee smokkelen we dus een beetje. Bijna vier kilo kaas per hoofd van de bevolking is niet met een enkel gerechtje voor, zeg, vier personen weg te werken. Ook niet als je dat voorzet met een uitbuikpauze van een paar dagen. Hierbij ontkom je dus niet aan culinaire sluitposten, zoals gratineren wat je kunt of iets vaker dan normaal een kaasplankje tussen hoofdgerecht en nagerecht serveren. Natuurlijk kun je om aan de kaastaks te komen ook een borrel geven, mét een overmaat aan kaasblokjes die zijn voorzien van Russische vlaggetjes.

Hoofdgerecht: Filet de porc farci aux poires et au fromage

-varkensfilet van een kilo,
-1 peer,
-150 gram belegen kaas,
-150 gram prosciutto,
-2 tenen knoflook,
-tak rozemarijn,
-olijfolie,
-zout en peper
Doe een paar geriste takjes rozemarijn en twee knoflooktenen met olijfolie in een vijzel en stamp tot puree.
Snijd de filet overlangs spiraalsgewijs dusdanig in dat een lange plak ontstaat.
Smeer deze in met het oliemengsel en verdeel evenredig plakjes kaas, prosciutto en dunne plakjes peer.
Rol de plak nu terug in zijn oorspronkelijke vorm en bind op met draad.
Gaar drie kwartier in een voorverwarmde op 180 graden.
Lepel eventueel uitgelopen braadsappen over het vlees. Serveer in plakken.

Bijgerecht 1: Ratatouille

-pond uien,
-3 knoflooktenen,
-2 rode paprika’s,
-2 groene paprika’s,
-pond tomaten,
-rozemarijn,
-tijm,
-olijfolie,
-zout en peper
Snijd de uien, tenen en paprika’s in grove stukken en fruit deze aan in een goede scheut olijfolie.
Voeg de gesneden tomaat en een paar geriste takjes van de kruiden toe en laat drie kwartier sudderen.
Check op zout en geef er een paar draaien peper aan mee.

Bijgerecht 2: Gratin dauphinois

-pond vastkokende aardappels,
-knoflook,
-200 gram gemalen Hollandse kaas,
-25 centiliter room,
-25 centiliter melk,
-boter,
-rozemarijn,
-tijm,
-laurier,
-nootmuskaat,
-zout en peper
Verhit in een pannetje de room en de melk met alle kruiden, inclusief een gehakte teen knoflook, zodat de smaak daarvan mengt.
Laat niet koken, roer af en toe en zeef na een half uurtje.
Vet een ovenschaal in met boter en leg hierin dun gesneden plakjes aardappel.
Giet hier het roommengsel overheen zodat de schijfjes onder staan en bestrooi met de geraspte kaas.
Zet een half uurtje in de oven naast of boven de gevulde varkensfilet.

    • Anna Vossers