Die spaghetti van rails even straktrekken

De brij van sporen rond het station van Utrecht is in de loop der jaren organisch gegroeid. ProRail knapt het sporennet nu op voor het eerst sinds 1918. Voor reizigers is het even afzien.

In het nieuwe plan voor Utrecht CS komen de rails rechter te liggen, zodat treinen sneller kunnen binnenkomen. Foto Maurice Boyer

Wie dit weekend op het station stond en naar de vertrektijden keek, zag veel vertraagde en uitgevallen treinen. In Utrecht werd zaterdag begonnen aan een nieuwe fase van de vernieuwing van het Centraal Station. Dat leidde tot ontregeling in grote delen van Nederland.

Tot aanstaande zondag zijn dagelijks vierhonderd mensen bezig om het spoor te vervangen. Zeven sporen waren dit weekend afgesloten, doordeweeks zijn er drie buiten gebruik. Het hele knooppunt wordt herzien.

„Het is nu nog een grote spaghetti van sporen”, vertelt Ronald Hazeu zaterdag bij de bouwplaats. Hij stuurt als bouwmanager van ProRail de spoorwerkers aan. „In de loop der jaren zijn er steeds sporen bijgekomen, het is organisch gegroeid, maar er zat geen groter plan achter. Dit is de eerste keer sinds 1918 dat we het helemaal opnieuw herinrichten.”

In het nieuwe plan zijn er minder wissels. De sporen komen rechter te liggen. Ook wordt een nieuw perron in gebruik genomen.

Minder wissels, minder storingen

„Als er nu een trein vertraging heeft op het ene spoor, kan een ander daar last van hebben omdat ze vaak kruisen”, zegt Hazeu. „Een trein die vanuit Amersfoort binnenrijdt, komt voortaan altijd vanaf dezelfde rails binnen.” Dat de banen rechter komen te liggen, is om treinen op hogere snelheid te laten binnenkomen. „En minder wissels betekent ook: minder wisselstoring, minder onderhoud.”

De bovenleidingen worden weggehaald. Overal ligt losgeknipt koperdraad. Er zijn achttien nieuwe portalen geplaatst voor bovenleidingen. Tussen de betonnen dwarsliggers waarop straks rails liggen, wordt voor tienduizend ton aan stenen gestort.

Doorstroomstation Utrecht heet het project. „De vernieuwingen zijn hard nodig”, zegt ProRail-woordvoerder Mercedes Grootscholten. „Er reizen nu iedere dag 285.000 mensen over Utrecht Centraal. Dat zal in vijftien jaar oplopen tot 360.000 per dag. ProRail investeert jaarlijks ruim een miljard in het spoor en de stations.”

Regionaal verkeer opvangen

Zo komt er in Utrecht eentje bij: Vaartsche Rijn, maar anderhalve kilometer ten zuiden van CS. Dat station is volgend jaar af. Grootscholten: „Dat moet het regionale verkeer opvangen en Utrecht Centraal ontlasten.” Ten noorden komt een nieuwe verkeersleidingspost. Ook komt er een extra brug over het Amsterdam-Rijnkanaal. Rond Utrecht komt tachtig kilometer nieuw spoor.

Het vernieuwde Utrecht Centraal moet in 2016 klaar zijn. Liggen ze op schema? Ja, zegt ProRail. Grootscholten: „Er zijn zestig weekenden lang werkzaamheden. Vanaf 2017 willen we spoorboekloos rijden. De overheid hangt de ETMET-filosofie aan. Elke tien minuten een trein.”

Vandaag worden de rails losgezaagd, volgend weekend doen de seinen het weer. Maar voor de reizigers blijft het voorlopig afzien. „We proberen het zo goed mogelijk aan te kondigen”, zegt Grootscholten. „We plaatsen advertenties en in de stationshal staan mensen in hesjes om je de weg te wijzen.” Behalve Utrecht CS krijgen ook stations in Den Haag, Zwolle, Amsterdam en Den Bosch de komende jaren een flinke renovatie.

Het zal het allemaal waard zijn, belooft de woordvoerder. „In 2020 ligt alles er weer netjes bij.”