‘Tekenende kinderen minder creatief door complimenten’

Dat stond vorige week in nrc.next bij een artikel over kleurplaten voor volwassenen.

illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Volwassenen die kleurplaten inkleuren zijn niet gek, ze zijn lekker ‘zen’ bezig. Goed voor je innerlijke rust. Vorige week stond hierover een artikel – vergezeld van een kleurplaat – in nrc.next. Auteur Lisette Thooft probeert in het stuk de kleurende volwassenen ervan te weerhouden hun werkje na afloop te fotograferen en op internet te zetten. Want: „Uit onderzoek weten we dat tekenende kinderen die veel complimentjes krijgen, eerder stoppen en minder creatief worden.”

Is dat zo?

Waar is het op gebaseerd?

Lisette Thooft interviewde ooit de Italiaanse psycholoog Piero Ferrucci en ter voorbereiding las ze vier van zijn boeken. „Ik geloof dat ik het ooit ben tegengekomen in een van die boeken”, mailt ze. Ze heeft de boeken niet meer in haar kast staan om het specifieke onderzoek op te zoeken, maar het maakte destijds veel indruk op haar omdat ze dacht dat ze kinderen juist veel complimentjes moest geven. Vandaar dat ze het onthouden heeft en nu weer opschreef.

En, klopt het?

Er zijn boeken vol geschreven die zeggen dat kinderen niet genoeg geprezen kunnen worden. En er zijn boeken waarin precies het tegenovergestelde wordt beweerd. Beide categorieën halen onderzoeken aan. Pedagoog Alfie Kohn, een van Amerika’s grootste critici op het vele toetsen op scholen en auteur van het boek Punished by rewards, wijst het complimenteren van kinderen bijvoorbeeld af. Want of je nu tegen een kind zegt dat hij het goed heeft gedaan of slecht, je geeft altijd een oordeel. Daar houden kinderen niet van. En er bestaat zoiets als te veel prijzen. Dan doen kinderen iets om maar een compliment te krijgen– en niet uit zichzelf. Als er geen complimenten te verdienen zijn, verliezen ze hun interesse.

Maar in recente onderzoeken gaan de onderzoekers uit van een genuanceerder idee van het prijzen van kinderen.

Complimenten kun je volgens die onderzoeken op twee manieren geven: met de focus op de persoon („jíj kunt goed tekenen”) of op de prestatie („mooi getekend, zeg” of „daar heb je zeker flink je best op gedaan”). Dat maakt het verschil.

Want een compliment met de focus op eigenschappen van het kind impliceert volgens deze onderzoeken dat kinderen iets kunnen of niet. Het kind heeft er zelf geen invloed op, het kan nu eenmaal goed tekenen of juist niet. Een compliment dat gericht is op de prestatie, vertelt het kind dat de inspanning voor de mooie tekening heeft gezorgd. Op de mate van inspanning heeft het kind wel invloed, het kan die zelfs verbeteren.

Het is belangrijk voor de motivatie van het kind, omdat het zichzelf ook op die manier evalueert bij een lelijke tekening. Bij falen. En als het kind denkt dat het ‘niet kan tekenen’ dan zal het minder gaan tekenen en iets anders gaan doen.

In de onderzoeken wordt tekenen toevallig vaak als voorbeeld gebruikt. Maar een onderzoek uit 2012 specifiek gericht op muziekles laat een vergelijkbaar effect zien. De hoeveelheid complimentjes komt in de onderzoeken trouwens niet specifiek aan de orde. Of veel of weinig complimenten geven een verschil maakt, is op basis hiervan dus niet te zeggen.

Conclusie

Er zijn boeken die, net als de bewering die we hier checken, stellen dat kinderen die veel complimenten krijgen, eerder stoppen met tekenen en minder creatief worden. Maar er zijn net zo goed boeken die het tegendeel beweren.

Diverse recente onderzoeken gaan echter uit van een genuanceerder idee van het prijzen van kinderen. Kinderen die complimenten krijgen over hun talent voor tekenen, zullen bij een lelijke tekening eerder denken dat ze niet kunnen tekenen en motivatie verliezen. Maar kinderen die complimenten krijgen over hun inspanning, hebben meer het idee dat wel of geen mooie tekening maken te beïnvloeden is. Bij falen blijven ze gemotiveerder. Al met al beoordelen wij deze stelling als half waar.

    • Laura Wismans