Het is een beetje aankloten in de marge

Rob Visser (62) is sinds kort de nieuwe stadsdominee van Amsterdam. En hij is een van de oprichters van het Parentshouse, een plek voor gescheiden ouders. „Het scheppingsverhaal is maar een verhaal. Ik geloof er niet in.”

Tekst Yasmina Aboutaleb Foto Andreas Terlaak

IJburg

„De Protestantse Kerk Amsterdam wilde kijken of een kerk hier op het Amsterdamse IJburg, een gloednieuwe wijk met zo’n 25.000 mensen, nog bestaansrecht heeft. Het was een experiment. Ik had een mooie kerk in Apeldoorn die goed liep. Honderden kerkgangers, honderd vrijwilligers. Hier: nul. Dus mijn vrouw en ik zaten hier in de woonkamer elkaar aan te kijken: wat gaat dit worden? Ik ben wel heel blij dat die kerk op IJburg, De Binnenwaai, er nu is gekomen. Heel voorzichtig kan ik zeggen dat we er inmiddels wel toe doen. Er zijn zo’n veertig tot vijftig kerkgangers op zondag. En er is een groep vrijwilligers, zo’n honderd man. Meer wordt het niet, de statistieken leren ons dat dat aantal, in deze geseculariseerde samenleving, niet boven de honderd komt.”

Gastvrij

„Als mensen vragen hoe het gaat, dan zeg ik: het is een beetje aankloten in de marge. Mijn werk stelt in principe niet zo veel voor. Het is niet anders dan een beetje cementboer zijn en kijken of ik iets kan betekenen voor de mensen die op mijn weg komen.

„Ik heb een klassieke manier van werken: gewoon aanbellen. En dan zeg ik: hallo, ik ben dominee Visser, ik kom niet om u te bekeren – want dan zeggen ze, terecht, wegwezen – maar ik vind het gewoon leuk om kennis te maken. Het leuke is dat je bij de allochtone bevolking altijd allerhartelijkst wordt ontvangen. Als je niet komt om ze te bekeren, kan het geen kwaad, vinden ze. Autochtonen zijn vaak heel gereserveerd, want laten we eerlijk zijn: Nederlanders zijn toch minder gastvrij.”

Figuur met baard

„God speelt natuurlijk niet die rol die wij hem eeuwenlang hebben toegedicht. God was voor gelovigen iemand die van alles regelde, een figuur die op een troon zit met een baard. Daar zijn we grotendeels wel overheen. Niet alle gelovigen, maar ik in ieder geval wel. Ik zie God als een bron van inspiratie. Ik geloof in een werkelijkheid als een heelal. In die volstrekte oneindigheid zijn wij slechts een pluisje. Die werkelijk inspireert ons. En die werkelijkheid, waar wij uit voort zijn gekomen, kun je voor het gemak personifiëren. Je kunt die God noemen, maar ook Allah of Boeddha. Dat is prima en begrijpelijk. Maar waar het op neerkomt, is dat we het niet weten.”

Bijbel

„Het scheppingsverhaal is maar een verhaal. Ik geloof er niet in. Ik hoop niet dat je dat als schokkend ervaart. Maar ik denk dat het scheppingsverhaal een getuigenis is geweest van mensen die wilden vertellen hoe ze tegen God aankeken. Schrijvers van de Bijbel wilden met dit verhaal zeggen: wij geloven in een God die het licht en het donker benoemde en die wij niet kunnen zien maar die boven de sterren staat.

„Dat is een prachtig verhaal. Maar als je wilt weten wat er echt is gebeurd kan een natuurkundeboek of biologieboek je daar veel meer over vertellen. De Bijbel is geen geschiedenisboek, je moet de teksten niet te letterlijk nemen. Het is een geloofsvisie. Maar toch: ik ben een heel gelovig jongetje hoor. Ik ben echt niet één of andere vrijzinnige figuur die alles wel best vindt. Sommigen denken van wel. Dat is de tragiek ook een beetje: door mijn visie word ik makkelijk afgeserveerd, terwijl ik iedereen, ook zij die anders denken dan ik, serieus neem.”

IJdel

„Als je in mijn werk ijdel bent, ben je snel gekneusd. Ik krijg vaak op mijn kop: of ik heb niet goed gepreekt, of weer iets anders niet goed gedaan. Ik denk dat het bij het werk hoort. Maar soms raakt het me wel. Gelukkig heb ik een heel goede vrouw die dan alles aanhoort en dat helpt enorm. Ik zeg wel eens: zonder mijn vrouw waren er doden gevallen, haha.

„Ik ben een emotioneel type. Ik reageer wel eens te snel. Zoals in de kerkenraadsvergadering, als iemand iets onaardigs zegt, dan reageer ik meteen: ‘Waarom zeg je dat nou? ik ben het helemaal niet met je eens.’ Het is wel gek eigenlijk. Wat ik in het pastoraat goed kan, luisteren, lukt me in de kerkenraadsvergadering soms niet.”

Ouders

„Ik groeide op op de grens van de Haagse Schilderswijk en het Laakkwartier. Mijn vader was ambtenaar bij de PTT, mijn moeder was huisvrouw. Zij hebben me gelovig opgevoed. Bidden voor het eten, zondag naar de kerk, gesprekken over religie. Dat heeft mijn geloof sterk bepaald. Je gelooft in de God van je ouders, zegt Rousseau.

„Op mijn zevende wist ik al dat dominee wilde worden. Dat leek me mooi werk. Dat mijn tien jaar oudere broer [Hans Visser] ook dominee werd, had er niets mee te maken. Dat leeftijdverschil was zo groot. Hij was met heel andere dingen bezig dan ik. Als ik hem nu spreek, hebben we het over alledaagse dingen. We hebben geen theologische disputen. We delen dezelfde visie op het geloof.”

Stadsdominee

„De Protestantse Kerk Amsterdam vroeg aan mij of ik, naast predikant van De Binnenwaai, ook stadsdominee van Amsterdam wilde worden. Er zijn namelijk zoveel projecten die we zouden willen opzetten, maar waar de wijkdominees niet aan toekomen. Zoals een centraal opvanghuis voor mensen in nood, die zijn er in overmaat in Amsterdam. Maar ook het organiseren van oecumenische samenwerkingsverbanden. In 2017 vieren we 500 jaar Reformatie. Ik zou graag willen dat we de samenleving kunnen laten zien dat wij als gelovigen, protestant en katholiek, elkaar hebben hervonden. Daar kunnen wat mij betreft onze ook moslimvrienden aan meedoen, die zijn per slot ook bezig met God.”

Parentshouse

„Ik heb het geluk gehad dat ik veertig jaar geleden zo’n leuk meisje tegenkwam. Het was de eerste en meteen de laatste. En daar ben ik nu nog mee getrouwd. Veel mensen hebben dat voorrecht niet. Mensen kunnen het heel oprecht menen als ze trouwen of gaan samenwonen, maar soms kan het leven zo weerbarstig zijn dat ze zeggen: dit gaat ’m niet worden.

„Via de buurtvereniging hoorde ik dat er veel gescheiden ouders waren op IJburg die graag in de buurt van hun kinderen wilden blijven wonen. Maar er zijn hier niet genoeg woningen dus dat wordt dan lastig. Dan kan ik natuurlijk zeggen: ik zal eens in een gebed neerleggen dat het weer goed komt tussen die ouders. Maar ik denk dat het soms veel heilzamer is als mensen na verloop van tijd scheiden. Zodoende zijn we hier samen met de woningcorporatie het Parentshouse, een opvang voor gescheiden ouders, begonnen. We begonnen met een plek voor drie ouders. De vraag is zo groot dat er inmiddels een tweede opvang is geopend. Nu wonen er in totaal zes ouders.”

The Passion

„Als ik heel eerlijk ben, ben ik niet zo’n fan van The Passion. Ik hou niet zo van dat gladde, het verhaal van Jezus is natuurlijk helemaal geen glad verhaal. Die lijdensweg van Jezus is een uitgesproken miserabel verhaal. Maar The Passion is blijkbaar wel een vorm die mensen aanspreekt, dus dan wil ik dat graag onderzoeken. Ik wil zo graag alle kansen benutten om mensen met het woord van God bezig te laten zijn, dat ik daarin ook aan mezelf voorbij wil gaan. Daarom wil ik The Passion graag naar Amsterdam halen. The Passion is overal geweest: Den Haag, Rotterdam, Groningen. Alleen in Amsterdam niet. Iemand moet dat organiseren, en dat doe ik graag, als stadsdominee.”

    • Yasmina Aboutaleb