Vrije wereld kent geen leiderschap meer

Misschien zijn in de Gazastrook voorlopig de laatste burgers gedood, de laatste raketten afgeschoten, zinloze verwoestingen aangericht. Drie weken zijn we via de televisie van de moordende strijd getuige geweest. In het Westen is de publieke opinie waarschijnlijk in het nadeel van Israël veranderd hoewel daardoor de sympathie voor Hamas niet is gegroeid. En de instituten van de internationale gemeenschap, de Verenigde Naties, de NAVO, de Arabische Liga, de EU, zijn niet in staat geweest aan dit openbare bloedbad een eind te maken. Er is ook geen enkele zekerheid dat de strijd niet over een paar dagen wordt hervat. Zo bezien is deze oorlog voor de internationale gemeenschap een gigantische mislukking.

Het is de eerste niet. De moderne geschiedenis van de diplomatieke vergeefsheid is deze eeuw begonnen met de Amerikaanse aanval op Afghanistan, als represaille voor de verwoesting van het World Trade Center en in het bijzonder om Osama bin Laden te doden. Dit laatste is veel later gelukt, maar de oorlog in Afghanistan duurt voort. In 2003 begon een coalitie onder Amerikaanse leiding, gerechtvaardigd door een verzameling leugens, de oorlog tegen het Irak van Saddam Hoessein.

Saddam is geëxecuteerd, maar ook deze oorlog wordt voortgezet, met succes, door de fundamentalistische organisatie ISIS. Meer dan drie jaar geleden begon de zelfverwoesting van Syrië. Dat proces gaat verder en Assad is nog steeds president. En nu dient het Rusland van Poetin zich aan. De annexatie van de Krim had in het Westen niet meer dan een matige aandacht getrokken. Daarna zijn met gecamoufleerde steun van Moskou de Oekraïense separatisten of pro-Russische rebellen hun aanval op het centrale gezag van Kiev begonnen. Door de gevolgen van de ramp met vlucht MH17 kunnen we hier de ontwikkeling van deze oorlog beter volgen; een toevallig bijverschijnsel. De aanloop tot een nieuw soort Koude Oorlog was al op gang gekomen, in de vorm van door Amerika en de EU ingestelde handelsbeperkingen en een inreisverbod voor hoge Russische functionarissen. Poetin overweegt nu het sluiten van het Russische luchtruim voor verkeersvliegtuigen uit het Westen. Intussen woedt de oorlog in het oosten van de Oekraïne voort, met catastrofale gevolgen. In Moskou wordt overwogen, ‘vredestroepen op humanitaire missie’ naar de regio te sturen. Volgens de NAVO is er op het ogenblik een leger van 20.000 man aan de grens met de Oekraïne samengetrokken. De escalatie gaat verder en ook hier is geen macht ter wereld die op welke manier dan ook de partijen op vreedzamer gedachten kan brengen.

In 1990 probeerde Saddam Hoessein van het einde van de Koude Oorlog te profiteren door Koeweit te veroveren. Dit werd door een coalitie onder leiding van George Bush sr. ongedaan gemaakt. In september van dat jaar richtte hij de ‘Nieuwe Wereldorde’ op. Daarmee is het niets geworden. Bij de Joegoslavische burgeroorlogen aan het einde van de vorige eeuw is het voor het laatst tot een grootscheeps militair ingrijpen van de VN gekomen, de blauwhelmen. Het heeft niet tot een onverdeeld succes geleid, maar ze waren er in ieder geval. Daarna zijn we door een wereldchaos beslopen. Ik beweer niet dat Obama een slechte president is, maar tegen de erfenis van zijn voorganger, twee mislukte oorlogen, economische crisis en groeiende chaos van de binnenlandse politiek, is hij niet opgewassen. Wat eens de vrije wereld werd genoemd heeft geen leiderschap meer. We zijn getuige van de gestaag verminderende invloed der supranationale organisaties waarvan plaatselijke machten – Rusland, Israël, ISIS – profiteren. De internationale gemeenschap, nu zonder ideologie, verandert in wanorde. Bewijzen van het tegendeel zijn er niet.

    • h.j.a. holfland