Sex, Spies, and Videotape

Foto Reuters

Liefhebbers van financiële misdaadthrillers hoeven in China niet naar de boekhandel; de kranten staan al boordevol met de invallen bij Microsoft, Qualcomm, Mercedes en de grote farmaceuten die allemaal verdacht worden van omkoping en verboden prijsafspraken.

Nu komt daar het proces bij tegen een Britse consultant en zijn Chinees-Amerikaanse vrouw die terechtstaan wegens het “bespioneren van Chinese burgers” in opdracht van GlaxoSmithKline, een van de vier grootste medicijnenmakers ter wereld.

Waar draait de rechtszaak om?

De bedrijfsdetectives Peter Humphrey (Brits) en Yu Yingzeng (Chinese) werden een jaar geleden ingehuurd door het toenmalige hoofd van GSK in China, Mark Reilly. Hij wilde weten wie de klokkenluider was die de Chinese autoriteiten via tweetalige e-mails had geïnformeerd over tal van verboden verkoop- en prijsafspraken en omkoping (denk reisjes naar Bali).

De GSK-top wist dat er sprake moest zijn van een goed geïnformeerde klokkenluider want de e-mails werden ook aan de bedrijfsleiding in Londen gestuurd. Zo ook een video van GSK-topman Reilly tijdens een heftige vrijpartij met zijn Chinese vriendin. Toen Reilly deze sextape onder ogen kreeg, besloot hij alles op alles te zetten om de klokkenluider stevig aan te pakken.

Waarom komen die schandalen nu naar buiten?

Het ingehuurde speurdersduo dat nu terechtstaat, ontdekte al snel dat het moest gaan om Vivian Shi, dochter van een hoge Shanghaise partijfunctionaris. Iedere grote internationale onderneming in China heeft een duurbetaalde kracht als Shi in dienst. Haar taak: onder meer het opsporen van politieke valkuilen, sturen van de regelgeving en het onderhouden van de relaties met de overheid.

In 2012, toen Shi’s baas GlaxoSmithKline verliet, kwam zij in aanvaring met haar nieuwe baas Reilly, die volgens The Sunday Times veel strikter in de leer was. Hij accepteerde haar hoge en slecht onderbouwde declaraties niet. Shi vertrok tegen haar zin.

Humphrey en zijn partner rapporteerden volgens de Britse media dat zij wraak nam voor het gezichtsverlies door de meest gevoelige bedrijfsgeheimen van GSK China te verklikken. Om de getrouwde Reilly kapot te maken zou zij hem en zijn vriendin hebben laten bespioneren in zijn flat in Shanghai. Shi, die in de Chinese media niet wordt genoemd, ontkent alles en wordt ook niet gehoord als getuige.

Wat betekent dit voor buitenlandse bedrijven in China?


Voor de familie van de vloeiend Chinees sprekende Humphrey is het duidelijk dat de autoriteiten hun klokkenluidster – Vivian Shi – willen beschermen. Goed Chinees sprekende buitenlanders en Chinezen met een buitenlands paspoort worden vaak als bedreiging gezien. Of het duo werkelijk zwaar gestraft wordt, is de vraag. Een geboeide Humphrey heeft op de staatstelevisie al een bekentenis afgelegd. Het tv-spektakel was bedoeld om de internationale zakenwereld in China te waarschuwen.

Voor velen zijn de problemen van GSK (dat 500 miljoen euro aan steekpenningen zou hebben betaald) een signaal dat elk buitenlands bedrijf kan worden aangepakt. Het is wachten op nieuwe slachtoffers nu de anticorruptieonderzoekers in Shanghai zijn aangekomen. Economie-commentator Zhinbin Gu van Beijing News: “Het is makkelijker buitenlandse bedrijven aan te pakken dan Chinese bedrijven met al hun connecties tot in de hoogste regionen. Maar we weten nu dat niemand echt veilig is.”

    • Oscar Garschagen