Het is even rustig in Gaza. Nog wel

Vandaag loopt het bestand af tussen Israël en Hamas, dat 72 uur duurde. Tot nu toe bleef het rustig. Mensen gaan naar buiten en nemen de schade op. Die is enorm.

Foto AFP

Een paar gedeukte aluminium pannen. Een laken gevuld met stoffige kleren. En een gescheurd matras van schuimrubber. Dat is alles wat Widad Najar (48) heeft kunnen vinden tussen het gruis en de brokken beton.

Voor het Israëlische offensief tegen Hamas was dit haar huis. Nu staat er alleen nog een karkas. Betonnen pilaren die de verdiepingen maar net weten te dragen. Stalen kabels die zijn verwrongen in wrede vormen. Een afgebrokkelde trap.

„Gisteren werd onze buurman nog onder het puin vandaan gehaald”, vertelt ze. „Zonder hoofd. Hij heeft er vier weken gelegen. God zij dank hebben wij het overleefd.”

Vlak voor het Israëlische grondoffensief in de Gazastrook op 17 juli begon, vluchtte Najar met haar negen kinderen naar een school van de Verenigde Naties. „Onze wijk werd zwaar bestookt. De kinderen waren doodsbang.”

Nu maakt ze van de wapenstilstand die dinsdag inging gebruik om te kijken of haar huis nog overeind staat. Net als tienduizenden andere inwoners van Gaza dat de afgelopen dagen deden.

De stad is bijna helemaal verwoest

Khouzaa is een van de zwaarst getroffen delen van de Gazastrook. Het stadje van 7.000 inwoners ligt dicht bij de grens met Israël en is bijna helemaal verwoest. Alle huizen aan de hoofdweg zijn aan puin geschoten. Families zitten tussen de brokstukken en staren wezenloos voor zich uit. Van de moskee staat alleen nog een minaret overeind. Op veel plekken stinkt het naar rottend vlees van dieren of mensen die nog onder het puin liggen. Overal zijn vliegen.

Gaza komt langzaam weer tot leven na de oorlog tussen Hamas en Israël. Veel mensen gaan voor het eerst in weken naar buiten om de schade op te nemen. Die is veel groter dan na de vorige oorlog, in 2012. Hele wijken zijn verwoest.

Jongeren nemen met hun mobiele telefoon foto’s van een afgebrande koekjesfabriek. Overal rijden graafmachines om het puin weg te halen. Mensen rijden terug naar huis in auto’s of paardewagens, volgepropt met spullen en kinderen.

Sommige winkels zijn weer open, ook al zijn ze nog donker en doet de koeling het niet. Want er is geen stroom. De enige elektriciteitscentrale heeft in de oorlog zware schade opgelopen.

Dus water en stroom zijn er niet

Het gebrek aan water en stroom is onze grootste zorg, zegt Robert Turner, de chef van de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA in de Gazastrook. „Want daardoor kunnen ziektes uitbreken. Onze voorlopige inschatting is dat er tienduizend huizen zijn verwoest of zwaar beschadigd. De mensen die daar woonden kunnen nergens heen. De beste strategie is om hun geld te geven, zodat ze iets kunnen huren. Dat geld moet van internationale donoren komen. We hebben vorige week om 187 miljoen dollar gevraagd voor zes maanden noodhulp. Maar op de langere termijn zijn er miljarden nodig. Het gaat jaren duren voordat alles weer is opgebouwd.”

Niet dat het voor de oorlog goed was

Ook voor de oorlog was er al een gebrek aan woningen in Gaza. Israël laat geen bouwmateriaal binnen omdat Hamas daar tunnels van zou kunnen bouwen. „Als je hier rondrijdt lijkt Gaza niet erg dichtbevolkt omdat er niet veel huizen staan”, zegt Turner. „Maar als je naar binnen gaat, dan zie je hoeveel mensen er op elkaar gepakt zitten in kleine onderkomens. Die situatie wordt alleen maar erger. En de vraag is of er straks wel bouwmateriaal binnenkomt. Maar de situatie moet veranderen, anders hebben we straks weer een oorlog.”

Labiba Kafarna (39) is gisteren teruggekeerd naar de VN-school in Beit Hanoun, waar op 24 juli zeventien mensen omkwamen bij een beschieting van het Israëlische leger. Op het plein liggen omgevallen schoolbankjes en bergen kleurplaten en andere papieren. Er zijn nog steeds bloedplekken te zien op de plek waar de mortiergranaten of raketten neerkwamen.

„De kinderen begonnen te rennen en te gillen”, vertelt Kafarna over het moment van de aanval. „Ik heb ze beetgepakt en ben heel hard naar de uitgang gerend. We vonden onderdak in een andere VN-school hier vlakbij, maar daar is geen plek. Nu slaap ik in dit lege lokaal, zonder water, stroom en matrassen. Maar we kunnen nergens anders heen.”

En nu heeft iedereen in Gaza wel iemand verloren: vrienden, familie

Veel inwoners van Gaza hebben moeite hun leven weer op te pakken. Iedereen heeft wel vrienden of familie verloren. Hossein Qudaih (26) heeft nog geen zin zijn telefoonwinkel in Khan Younis te openen. Hij verloor zijn vader en zijn broer. „Het is heel moeilijk daar nu al aan te denken. Mijn vader lag een week onder het puin van de moskee, ik heb hem vrijdag tijdens de wapenstilstand pas kunnen begraven. Ik kan alleen maar rouwen.”

Normaal gesproken zijn er in deze tijd, vlak na de islamitische vastenmaand ramadan, veel bruiloftsfeesten in Gaza. Maar de meeste zijn afgezegd. Mensen vinden het ongepast nu drie dagen te feesten, met een grote stoet auto’s toeterend door de straten te rijden en buiten te dansen met een dj, felgekleurde lichten en rookmachines.

Maar er is hoop, je kunt weer ademen

Besma Shamia (23) is minder somber. Ze ziet vandaag haar vriendje weer, voor het eerst in vier weken. Ze heeft speciaal prachtige paarse hoofddoek met hippe print opgedaan. Shamia heeft de oorlog uitgezeten in haar appartement en ging alleen naar buiten om eten te kopen. Nu zit ze op haar vriendje te wachten in Carino’s, een strak ingericht restaurant waar jonge stelletjes stiekem afspreken om te drinken, te kletsen en shishah te roken.

Het is de eerste dag dat Carino’s weer open is. Het restaurant is vrijwel leeg. De generator hapert, waardoor de stroom telkens uitvalt. Maar het maakt Shamia weinig uit. „Ik hou van deze plek, ik heb er zoveel goede herinneringen. Het is goed weer wat leven te zien. Ik heb het gevoel dat ik weer kan ademen.”

    • Toon Beemsterboer