De fastfoodspeklaag: plaag van de Chinese middenklasse

Na een schandaal met bedorven vlees in Big Macs, staan ze nu weer op het Chinese menu. Goed nieuws? Nou, jonge rijke Chinezen worden wel erg dik.

Ronald McDonald, clown en boegbeeld van McDonald's, is neergestreken in Hangzhou, China. Foto Hollandse Hoogte

Even geen Oeigoeren, Gaza of Chinees-Japanse spanningen op de voorpagina’s van de grote Chinese stadskranten. „Big Macs in enkele steden weer terug op het menu”, kopten de media in Shanghai, Hangzhou, Guangzhou en zelfs ook in Tokio en Osaka in chocoladeletters. Middenklasseouders, witteboordenwerkers en studenten kunnen binnenkort weer naar hun favoriete fastfoodrestaurants, waar het veel koeler is dan de 40 graden momenteel in Shanghai.

Je zal een jonge vader zijn die deze weken ‘vakantiedienst’ heeft. Hij kan niet, zoals hij zijn zoontje had beloofd, elke dag na de uitputtingsslag in een van de overvolle zwembaden of op een van de kunstmatige stranden, naar McDonald’s, KFC of Yum. Reden: de ‘McDonald’s-crisis’.

Duizenden fastfoodrestaurants serveren nu veel minder of bijna geen hamburgers en kippenvleugels omdat in fabrieken van de toeleverancier is gesjoemeld met houdbaarheidsdata. Big Mac-vlees, vers als groen gras, bleek oud en bedorven en soms ‘verjongd’ met chemicaliën. Niemand is in een bejaarde Big Mac gebleven, toch was er veel stampij.

Zes managers van dit Amerikaanse bedrijf, Shanghai Husi Food, zitten in de cel en McDonald’s heeft deze week de beurswereld gewaarschuwd dat dit jaar de mondiale verkopen zeker niet stijgen. De schrik zit er goed in, ook in Japan en Zuid-Korea. Maar de ophef vertelt ook een verhaal over de veranderende levensstijlen in China.

Even probeerde een partij-intellectueel met een pleidooi tegen de veramerikanisering van de eetcultuur een politieke wending te forceren, want hij ziet in de spectaculaire groei van Kendeji (KFC) en Maidanglao (McDonald’s) een offensief van „anti-Chinese westerse krachten”. De Big Mac zag hij niet als een ongezonde calorieënbom, maar een projectiel met „kapitalistische virussen”.

300 miljoen Chinezen zijn te dik

Helaas voor deze fan van communistische propaganda: dat vuurtje was snel gedoofd. Nu is het de buurt aan dieetgoeroes en medici om te waarschuwen tegen de nieuwe consumptiepatronen die in China de buiken doen uitdijen.

Nog maar dertig jaar geleden behoorden Chinezen tot de slankste bevolkingsgroepen ter wereld. Anno 2014 zijn er volgens het medische tijdschrift The Lancet 300 miljoen te dikke Chinezen, waarvan 60 miljoen lijden aan obesitas. Meer dan een derde van die 300 miljoen mensen – namelijk 120 miljoen – is jonger dan 20 jaar.

Zijn in de VS de McDonald’s en KFC’s de restaurants van de armen, in China worden zij vooral gefrequenteerd door de middenklasse – armen kunnen zich een Big Mac niet veroorloven. Voor de prijs van een Venti Cappuccino en een chocolademuffin bij Starbucks kun je drie keer Chinees eten.

Met sport kom je niet op Harvard

Paul French, auteur van Fat China, nam al waar dat stedelijke Chinezen op zoek zijn naar een internationale levensstijl en die onder andere in McDonald’s, maar ook in Starbucks vinden. Plattelanders herken je in de Shanghaise metro meteen: zij zijn behalve slechter gekleed en donkerder ook een stuk dunner en kleiner.

Dat stadsjongeren in snel tempo dik worden ligt aan ouders, grootouders, scholen en wijken. In de nieuwe wijken en steden zijn de dagverse markten op de terugtocht. Ze maken er plaats voor winkels met bewerkte en bevroren levensmiddelen die, net als fastfoodrestaurants, veiliger worden geacht.

En op scholen sneuvelt vaak het verplichte uurtje gymnastiek, want, zoals een vader zei: „Met veel sporten kom je niet op Harvard.”

Het is dus geen toeval dat in Shanghai deze zomer twee nieuwe kampen voor jongeren zijn geopend: één om van de fastfoodspeklagen af te komen en één om te genezen van computerverslaving.

    • Oscar Garschagen