Boodschap uit Rio: het komt goed

Burgemeester Paes tegen critici: geen zorgen om voortgang van de werkzaamheden

Een inwoner van Rio de Janeiro loopt langs de kust van de sterk vervuilde Baai van Guanabara, waar de olympische testwedstrijd voor het zeilen werd gehouden. Foto Getty Images

In het meest westelijke puntje van Rio de Janeiro, in de chique wijk Barra de Tijuca, werken bouwvakkers in de brandende zon. Vrachtwagens met puin rijden over de rulle aarde, kranen sturen behendig tussen de geraamtes van gebouwen door. Langzaam tekenen zich hier de contouren af van het Olympisch Dorp, de belangrijkste locatie voor de Olympische Spelen. Die beginnen deze week precies over twee jaar.

Dat lijkt ver weg, maar Rio de Janeiro begint de druk te voelen. Pas 24 procent van de bouwprojecten is voltooid, van vijftien olympische locaties moet de bouw nog beginnen. In het voorjaar sprak het IOC op ongebruikelijk expliciete wijze zijn zorg uit over de voortgang.

Vicevoorzitter John Coates noemde de voorbereidingen van Rio „de slechtste ooit”, maar zei afgelopen week dat de prognoses „veel en veel beter” zijn. „Het is een ander evenement, maar de afgelopen twee maanden heeft Brazilië het gaspedaal flink ingedrukt,” aldus Coates.

Het WK voetbal, waarop Coates doelt, werd tegen de verwachtingen in een groot succes. Vooraf waren er massademonstraties – gericht tegen de hoge uitgaven aan het toernooi. Diverse stadions waren slechts een paar dagen voor de openingswedstrijd klaar. Een deel van de beloofde infrastructuur werd nooit gebouwd. (Inter)nationaal werd gevreesd voor een ramp.

Bij aanvang van het toernooi werd die sombere houding terstond gelogenstraft, het WK werd een groot succes. Er deden zich geen grote organisatorische problemen voor, bezoekers waren lyrisch over Brazilië als gastland. Er werd gesproken over het beste WK aller tijden.

Dat hoopt Rio de Janeiro opnieuw te realiseren tijdens de Spelen in 2016. De organisatie zet die vergelijking daarom graag in. „Aan de vooravond van het WK zei iedereen dat het een schande zou worden”, zei burgemeester Eduardo Paes van Rio de Janeiro in een interview met lokale media. „Twee jaar voor de start van de Spelen gebeurt hetzelfde: een soort psychotische eruptie, iedereen begint spontaan te overdrijven.”

Om het optimisme kracht bij te zetten, leidde het lokale organisatiecomité deze week journalisten en sportorganisaties uit binnen- en buitenland rond langs verschillende locaties. De boodschap: deze Spelen worden de beste aller tijden. De bouwputten doen vermoeden dat het ook in 2016 een race tegen de klok wordt, maar na het succesvolle WK verdient Brazilië het voordeel van de twijfel.

Vooral over Deodoro, een van de vier clusters in Rio de Janeiro waar olympische locaties worden gebouwd, bestaan zorgen. Daar, gedeeltelijk op de grootste militaire uitvalsbasis van Latijns-Amerika, komen de locaties voor zeven olympische en drie paralympische competities, waaronder hockey, paardensport, schieten en BMX. Met de bouw is vorige maand begonnen. De opleverdatum van sommige delen staat gepland voor juni 2016, twee maanden voor de start van het toernooi.

Ook op het gebied van stedelijke mobiliteit moet Rio de Janeiro hard werken om zijn beloftes na te komen. Het verbeteren daarvan is een kernpunt van de Spelen, mobiliteit is een van de grootste problemen van de stad. De testfase van de metrolijn die de rijke wijk Barra de Tijuca met de rest van de stad moet verbinden, begint volgens de planning in het voorjaar van 2016.

Dat die deadlines krap zijn, erkent het stadsbestuur. Tegelijk wuift het elke zorg weg. „De planning is strak, maar adequaat”, zei burgemeester Paes. Tijdens een persconferentie liet hij wel doorschemeren dat sommige testevenementen op onaffe locaties zullen worden gehouden. Elke olympische locatie moet vooraf worden getest.

Deze week vond de eerste proef plaats: zeilen en surfen. In de karakteristieke Baai van Guanabara racete ook de Nederlandse zeilploeg. Olympisch kampioen windsurfen Dorian van Rijsselberghe ging er op zijn onderdeel met de winst vandoor.

Behalve mooi is die baai evenwel ook een grote kopzorg voor het Internationaal Olympisch Comité. Het water is extreem vervuild. Ruim de helft van het rioolwater uit de miljoenenstad wordt rechtstreeks in de baai geloosd. Een meting in november wees uit dat het water 78 keer de Braziliaanse limiet aan feces overschreed en 195 keer de limiet die wordt gehanteerd in de VS.

In de baai drijft „een hoop shit”, zoals surfer Van Rijsselberghe schrijft op zijn blog. „En koelkasten, bankstellen, plastic zakken, petflessen, etensresten, dode dieren en vieze onderbroeken”, vervolgt hij. „De baai oogt op een ansichtkaart idyllisch, maar je moet er niet in vallen, want dan geef je drie weken licht.”

Hoewel er in de afgelopen twintig jaar bijna vijftien miljoen euro werd geïnvesteerd, is de baai nog altijd vuil. Helemaal schoonmaken voor 2016 is onmogelijk. Het stadbestuur mikt op een verbetering van 80 procent.

Het is afwachten in welke mate de deze week gepresenteerde prognoses op andere gebieden worden bereikt. Volgens een presentatie bedraagt de maximale reistijd tussen twee van de olympische clusters 37 minuten. De bus met journalisten deed ruim tweeënhalf uur over één traject.

    • Floor Boon