Lage rente = hoge winst (Voor de bank dan)

ING maakte gisteren een winst van 1 miljard euro bekend. De bank profiteert van de lage rente. En de consument?

foto wim hollemans

De rente is laag en daarvan profiteert iedereen die zijn hypotheek af moet lossen. Maar banken profiteren er meer van dan consumenten. ING maakte het afgelopen kwartaal een winst van 1,07 miljard euro, maakte de bank gisteren bekend.

1 De winst van ING neemt toe?

Ja. Bij ING steeg de winst het afgelopen kwartaal met bijna eenvijfde, in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Het verdienmodel van een bank is in principe vrij eenvoudig: geld lenen tegen een bepaald tarief en dat tegen een hoger tarief uitlenen. Banken kunnen momenteel tegen extreem lage rente geld lenen op de kapitaalmarkt.

2 Vanwaar die lage rente?

Die lage rente moet bevorderen dat banken geld aan elkaar en aan consumenten en bedrijven uitlenen. Zo moeten ze de economie van de eurozone weer aan de praat krijgen. De Europese Centrale Bank voorspelt zelf dat deze lage rente voorlopig standhoudt. Gezien de lage inflatie in de eurozone zal die waarschijnlijk eerder verder dalen dan stijgen.

3 Hoe profiteren consumenten?

De gemiddelde tienjaarshypotheekrente ligt nu onder de 3,5 procent. Maar toch zijn het volgens de Vereniging Eigen Huis (VEH) de banken die het meest profiteren van de lage rentestanden. Volgens de vereniging hebben banken het afgelopen half jaar hun winstmarge op hypotheken verdubbeld.

Uit onderzoek van de UvA-econoom Maarten Pieter Schinkel blijkt dat de banken slechts een deel van de rentedaling doorberekenen in hun hypotheekrentetarieven. Volgens het onderzoek is tussen oktober 2013 en mei dit jaar de gemiddelde overwinst van banken op hypotheekleningen verdubbeld naar 0,8 procent. De VEH stelt dat consumenten daardoor te veel betalen voor hun hypotheek.

4 En wat zeggen de banken?

Het is een terugkerende discussie, waarin de banken ontkennen dat er sprake zou zijn van hele hoge winsten door de rentemarge. ING stelde in een reactie op de VEH dat de brutomarge in de loop van de tijd min of meer gelijk is gebleven.

Vorig jaar schreef toezichthouder ACM al dat de strengere eisen die aan banken worden gesteld sinds de crisis, hebben geleid tot een hogere winstopslag op hypotheken. Een hogere marge op hypotheken en spaargeld helpt de banken om hun kapitaalbuffers aan te vullen. Alle banken in de eurozone zijn druk bezig met het versterken van hun kapitaalbuffers, om te voldoen aan internationale eisen die na het uitbreken van de financiële crisis zijn ingesteld.

5 Kan het ook anders?

Volgens de Vereniging Eigen Huis ligt de oorzaak van de hoge overwinst ook in het gebrek aan concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt. De drie grote banken (ING, Rabobank, ABN Amro) verstrekken samen het merendeel van de hypotheken.

Tot november vorig jaar mocht ING van Brussel niet concurreren, omdat de bank staatssteun krijgt. Dat zou valse concurrentie zijn. Nu die regel is opgeheven, hoopt de VEH dat de concurrentie toeneemt. Maar het zou ook makkelijker moeten worden voor buitenlandse financiële instellingen om toe te treden tot de Nederlandse hypotheekmarkt. Dan kan de rente verder omlaag. NRC