Geld lenen is nu bijna gratis, waarom is de hypotheekrente dan nog zo hoog?

Beeld iStock

ECB houdt de rente laag

Update 13:48 uur. De rentetarieven in de eurozone blijven onveranderd. Dat maakte de Europese Centrale Bank vandaag bekend. Het belangrijkste tarief, de herfinancieringsrente blijft 0,15 procent. De rentes werden in juni voor het laatst verlaagd.

Het verdienmodel van een bank is in principe vrij eenvoudig. Geld lenen tegen een bepaald tarief en dat tegen een hoger tarief uitlenen. Het verschil is de winst.

Vandaag neemt de Europese Centrale Bank (ECB) weer een besluit over de rentestanden. Dat die belangrijk zijn voor banken, bleek gisteren nog. Toen maakte ING bekend dat haar winst het afgelopen kwartaal met bijna een vijfde was gestegen tot ruim 1 miljard euro, mede vanwege een hogere rentemarge.

Die marge is het verschil tussen het tarief waartegen ING zelf leent en het tarief waartegen het uitleent. En ook al daalde deze marge afgelopen kwartaal licht, ze is nog steeds hoger dan vorig jaar.

De rentes zijn historisch laag…

Banken kunnen nu namelijk tegen extreem lage rente geld lenen op de kapitaalmarkt. De ECB voert een historisch lage rente, om te bevorderen dat banken meer geld uitlenen, waarmee consumenten en bedrijven de economie weer aan de praat krijgen. De ECB voorspelt zelf dat ze deze lage rente voorlopig aanhoudt.

Ook consumenten profiteren van de lage rentestand. De hypotheekrente voor consumenten is ook sterk gedaald, de gemiddelde tienjaarshypotheekrente ligt nu onder de 3,5 procent. Toch profiteren volgens de Vereniging Eigen Huis (VEH) vooral de banken van de lage rentestanden. De banken zouden het afgelopen half jaar hun winstmarge op hypotheken hebben verdubbeld. Uit onderzoek van de UvA-econoom Maarten Pieter Schinkel blijkt dat banken de rentedaling slechts gedeeltelijk doorberekenen in hun hypotheekrentetarieven.

…maar banken rekenen dat niet volledig door aan klanten

Consumenten betalen te veel voor hun hypotheek, zegt de VEH. Volgens hun onderzoek is tussen oktober 2013 en mei dit jaar de gemiddelde ‘overwinst’, een extra winstmarge, van banken op hypotheekleningen verdubbeld naar 0,8 procent.

Het is een terugkerende discussie, waarin banken hoge winsten door de rentemarge ontkennen. ING zei in een reactie op het onderzoek dat de brutomarge in de loop van de tijd min of meer gelijk bleef.

Waarom profiteren particulieren niet volledig van die lage rente? Twee redenen:

Banken moeten meer reserves aanhouden. Doordat banken sinds de crisis verplicht zijn hun kapitaalbuffers te versterken, zouden ze een hogere winstopslag vragen op hypotheken. Een hogere marge op hypotheken en spaargeld helpt de banken om hun buffers aan te vullen.

Te weinig concurrentie op hypotheekmarkt. Volgens Vereniging Eigen Huis is de overwinst ook hoog doordat er te weinig concurrentie is op de Nederlandse hypotheekmarkt. De drie grote banken verstrekken samen het merendeel van de hypotheken. Het zou makkelijker moeten worden voor buitenlandse financiële instellingen om toe te treden tot de Nederlandse hypotheekmarkt, vindt de VEH. Dan kan de rente verder omlaag.

    • Tom Kreling