Gaza raakt Den Haag, maar veel verandert er niet

Israël of Palestina? In Kamer en kabinet verschuiven de sympathieën – een beetje.

Het Israëlisch-Palestijnse conflict blijft in de Nederlandse politiek een open zenuw. Het kabinet heeft zich voorzichtig kritisch uitgelaten over de mate van geweld die Israël gebruikt heeft in de jongste Gaza-oorlog (bijna 2.000 doden). Dat scholen en ziekenhuizen geraakt zijn, is „onaanvaardbaar en in strijd met de zorgvuldige handelwijze die het Israëlische leger zegt na te streven”, aldus minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA). Hij vraagt om een onafhankelijk onderzoek waarin Israël wordt gehouden aan de eigen norm.

PvdA/VVD

Wie de woorden van de minister vergelijkt met die van zijn partijgenoot Michiel Servaes, die in de Tweede Kamer het woord voert over de kwestie, ziet – niet voor het eerst – hoe Timmermans zich houdt aan de coalitieafspraak dat de mening van de VVD over dit onderwerp leidend is. Terwijl volgens Servaes „de maat vol” is en het kabinet de Israëlische daden scherp moet veroordelen. In deze krant noemde hij het artikel van Timmermans „omfloerst”.

De PvdA is allang niet meer de partij die uit solidariteit met socialistische zionisten pal achter Israël staat. Sinds de jaren 70 zijn Israël, het conflict en de achterban van de partij sterk veranderd. Dat de VVD op dit punt heeft gewonnen in de coalitie houdt onder meer verband met de verhoudingen in de Tweede Kamer. De VVD heeft geteld dat er met PVV, CDA, ChristenUnie en SGP altijd een meerderheid met veel sympathie voor Israël is.

CDA

Terwijl de PvdA worstelt met coalitieafspraken, heeft het CDA zich daar juist van verlost. Niet dat daarmee de hele partij Dries van Agt volgt, de oud-premier (1977-1982) die zich heeft opgeworpen als pleitbezorger van ‘de Palestijnse zaak’. Maar er wordt wel geschoven in de partij. Zo ondertekende vlak voor het zomerreces Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt een D66-motie om het Midden-Oostenconflict de absolute prioriteit te maken van de Europese Unie. Hij stelt vragen over het lot van Palestijnse kinderen in detentie en heeft zich fel uitgesproken tegen het Israëlische nederzettingenbeleid. Sancties tegen Israël sluit hij daarbij niet uit.

SP

Bij de SP lijkt juist een tegengestelde beweging aan de gang. Niet dat die partij opeens de Israëlische vlag uithangt; kritiek op het Israëlische geweld is er onverkort. Maar waar de SP altijd voorop liep in sympathie met het Palestijnse volk, was zij tijdens deze Gaza-oorlog tamelijk onzichtbaar. Toen Tweede Kamerlid Harry van Bommel vorige maand over de kwestie werd geïnterviewd, was hij vooral kritisch over Hamas.

Voor prominent lid en oud-senator Anja Meulenbelt was de „slappe” houding van haar partij reden haar lidmaatschap op te zeggen. Zij wil haar partij niet horen over „wederzijds geweld” maar over de „illegale bezetting” van Palestijns gebied.

ChristenUnie

Binnen de ChristenUnie, die zich altijd vierkant achter Israël schaart, is discussie ontstaan na een recent artikel van Wouter Beekers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, in het Nederlands Dagblad. Hij roept daarin op Palestijnse levens als even waardevol te zien als Joodse. Dat zou binnen de Tweede Kamerfractie van de partij overigens niet tot nieuwe inzichten hebben geleid.

    • Emilie van Outeren