Dwaze oma heeft na 36 jaar haar gestolen kleinkind terug

‘Kleinkind 114’ geeft een impuls aan de zoektocht naar onder de militaire junta gestolen baby’s. Dertigers staan DNA af.

Estela Barnes de Carlotto kan eindelijk sterven. De 83-jarige Argentijnse oma heeft na een jarenlange zoektocht gisteren haar gestolen kleinzoon ontmoet. De vermiste baby, nu een man van 36, is „99,9 procent zeker” het kind van haar dochter Laura Carlotto, die werd vermoord tijdens de militaire dictatuur (1976-1983).

„Dank aan God, want ik wil niet sterven zonder een omhelzing van mijn kleinkind,” zei de 83-jarige grootmoeder dinsdag al op een persconferentie waarbij de vondst werd onthuld. De beelden van de stralende oma met zilverwitte krullen waren live op de landelijke televisie. Want het is een grote kwestie in Argentinië.

Het verhaal van grootmoeder Carlotto, bekend in Argentinië vanwege haar voorzitterschap van de Dwaze Oma’s, staat symbool voor de zoektocht van vele Argentijnse families. Dertig jaar na het einde van de dictatuur overschaduwen de misdaden uit het verleden nog altijd het dagelijkse leven voor veel nabestaanden – en blijft het een politiek beladen onderwerp.

Tijdens de militaire dictatuur in Argentinië verdwenen volgens officiële cijfers 13.000 mensen. Mensenrechtenorganisaties schatten het dubbele. Een junta van rechtse generaals voerde een ‘Vuile Oorlog’ tegen (gewapende) linkse militanten, journalisten, vakbondsleiders en iedereen die verdacht werd van socialistische sympathieën.

Kleinkind 114

De 23-jarige Laura Carlotto, geschiedenisstudent en actief in de linkse Peronistische Jeugdbeweging, werd in 1977 ontvoerd door de militairen, net als haar vriend. Ze was drie maanden zwanger – iets wat vaker voorkwam omdat er onder de activisten veel jonge vrouwen waren.

De radeloze moeder Estela probeerde haar dochter vrij te krijgen. Laura zou iets meer te eten krijgen omdat ze zwanger was en wilde haar kindje Guido noemen, naar haar vader. Het volgende bericht was dat Laura was bevallen en twee maanden later, in augustus 1978, was vermoord. Haar zoontje was weggegeven.

Estela Carlotto sloot zich aan bij de Dwaze Oma’s, een groep die bij het militaire regime om duidelijkheid vroeg over het lot van hun verdwenen kleinkinderen. In tegenstelling tot de in Nederland bekendere Dwaze Moeders, die zochten naar hun kinderen, hadden zij meer hoop. Uit geruchten bleek dat de baby’s werden gespaard, de ouders niet.

Volgens de Dwaze Oma’s zijn er in totaal 400 tot 500 baby’s gestolen tijdens de dictatuur. Ze streden met succes voor een DNA-database met genetisch materiaal van de families van vermiste Argentijnen. Mannen en vrouwen die vermoeden dat ze tijdens de Vuile Oorlog illegaal zijn geadopteerd – nu in een leeftijd tussen de 30 en 38 – kunnen kijken of er een match is.

De kleinzoon van Estela Carlotto is het 114ste kind dat is gevonden. Hij liet twee weken geleden zijn DNA testen omdat hij twijfelde of zijn (al overleden) ouders wel zijn echte ouders waren. Volgens de Argentijnse media gaat hij door het leven als Ignacio Hurban en is hij directeur van een muziekschool in een stad ten zuidwesten van Buenos Aires.

Van linkse naar rechtse ouders

Gisteren ontmoette Guido, zoals zijn biologische familie hem noemt, zijn verloren verwanten. Hij heeft niet met de media gesproken. Volgens een verklaring van de Carlotto’s was hij blij met de hereniging.

Over de adoptieouders van Hurban is bekend dat ze een agrarisch bedrijf hadden. Gestolen baby’s werden doorgaans ondergebracht bij echtparen die de regering steunden. Vaak werden ze opgevoed met conservatieve, rechtse denkbeelden die haaks stonden op de linkse idealen van hun werkelijke ouders.

Voor veel gestolen kinderen in Argentinië veroorzaakt de ontdekking van hun ware wortels een diepe identiteitscrisis. In de Argentijnse documentaire De dwaze oma’s van Argentinië noemt een van hen de man die hem opvoedde niet langer ‘papa’ maar ‘ontvoerder’. Velen vallen in de armen van tot dan toe onbekende opa’s en oma’s, ooms en tantes, soms oudere broers en zussen. Ze nemen vaak hun geboortenaam terug. Adoptieouders krijgen soms celstraffen.

De Dwaze Oma’s kregen gisteren tientallen telefoontjes van Argentijnen die na de vondst van ‘kleinkind 114’ ook hun DNA willen testen. Grootmoeders die nog zoeken, hebben nieuwe hoop gekregen.

Het duurde lang voordat in Argentinië gerechtigheid is gevonden voor de martelingen, moorden en ontvoeringen tijdens de dictatuur. Hoewel de junta-topstukken eerst werden veroordeeld, kregen ze later pardon. Amnestiewetten werden ingevoerd en opgedoekt door opeenvolgende regeringen, afhankelijk van politieke kleur.

De linkse Néstor Kirchner opende de vervolging opnieuw nadat hij in 2003 president werd, later opgevolgd door zijn weduwe Cristina Fernández de Kirchner. Het presidentiële paar zocht gerechtheid voor de dood van zoveel van hun generatiegenoten.

Twee generaals van de junta en een aantal lagere militairen zijn veroordeeld voor het systematisch ontvoeren van kinderen. Jorge Rafael Videla, die het grootste deel van de dictatuur aan de macht was, stierf vorig jaar in de gevangenis. Reynaldo Bignone, een opvolger, zit sinds 2010 vast.

De Dwaze Oma’s en Dwaze Moeders hebben warme banden met president Kirchner, die bijeenkomsten bezoekt met gevonden kleinkinderen. Critici betichten haar van goedkoop effectbejag en zien de rechtszaken als een afrekening met politieke opponenten.

Kirchner, zelf grootmoeder, belde deze week met oma Carlotto nadat ze had gehoord over de gevonden kleinzoon. „Ze zei: wat een grote vreugde”, vertelde oma Carlotto. „Daarna hebben we samen gehuild.”

Dat ze eindelijk haar kleinkind heeft gevonden, is een verlichting van de pijn van de misdaden tijdens de dictatuur, zei Carlotto. Het betekent niet dat ze niet blijft speuren naar andere vermiste kinderen, voegde ze toe. „De zoektocht moet doorgaan.”

    • Ykje Vriesinga