Deze oma heeft haar gestolen kleinkind terug

Tijdens de dictatuur in Argentinië verdwenen honderden baby’s. Nu sporen oma’s hun kleinkinderen weer op. Guido is het 114e kind dat is teruggevonden.

Estela Barnes de Carlotto kan eindelijk sterven. De 83-jarige Argentijnse oma heeft na een jarenlange zoektocht haar gestolen kleinkind gevonden. De vermiste baby, nu een man van 36, is „99,9 procent zeker” de zoon van haar dochter Laura Carlotto, die werd vermoord tijdens de militaire dictatuur (1976 - 1983).

„Dank aan God, want ik wilde niet sterven zonder een omhelzing van mijn kleinkind,” zei de 83-jarige grootmoeder dinsdag tijdens een persconferentie. De beelden van de stralende oma met zilverwitte krullen werden live uitgezonden op de landelijke televisie. Want de vondst is een grote kwestie in Argentinië.

Het verhaal van grootmoeder Carlotto, bekend in Argentinië vanwege haar voorzitterschap van de Dwaze Oma’s, staat symbool voor de zoektocht van vele Argentijnse families. Dertig jaar na het einde van de dictatuur overschaduwen de misdaden uit het verleden nog altijd het dagelijkse leven voor veel nabestaanden – en blijft het een politiek beladen onderwerp.

Tijdens de militaire dictatuur in Argentinië verdwenen volgens officiële cijfers 13.000 mensen. Mensenrechtenorganisaties schatten dat het om het dubbele gaat. Een junta van rechtse generaals voerde een ‘vuile oorlog’ tegen (gewapende) linkse militanten, journalisten, vakbondsleiders en iedereen die verdacht werd van socialistische sympathieën.

Moeder Laura werd vermoord

De 23-jarige geschiedenisstudent Laura Carlotto, actief in de linkse Peronistische Jeugdbeweging, werd in 1977 ontvoerd door de militairen, net als haar vriend. Ze was drie maanden zwanger. De radeloze moeder Estela probeerde haar dochter vrij te krijgen. Laura zou iets meer te eten krijgen omdat ze zwanger was en wilde haar kindje Guido noemen, naar haar vader. Het volgende bericht was dat Laura was bevallen en twee maanden later, in augustus 1978, was vermoord. Haar zoontje was weggegeven.

Estela Carlotto sloot zich aan bij de Dwaze Oma’s, een groep die bij het militaire regime om duidelijkheid vroeg over het lot van hun verdwenen kleinkinderen. In tegenstelling tot de in Nederland bekendere Dwaze Moeders, die zochten naar hun kinderen, hadden zij meer hoop. Uit geruchten bleek dat de baby’s werden gespaard, de ouders niet.

Met DNA vond hij Estela terug

Volgens de Dwaze Oma’s zijn er in totaal 400 tot 500 baby’s gestolen tijdens de dictatuur. Ze streden met succes voor een DNA-database met genetisch materiaal van de families van vermiste Argentijnen. Mannen en vrouwen die vermoeden dat ze tijdens de vuile oorlog illegaal zijn geadopteerd – nu in een leeftijd tussen de 31 en 38 – kunnen kijken of er een match is.

De kleinzoon van Estela Carlotto is het 114e kind dat is gevonden. Hij liet twee weken geleden zijn DNA testen omdat hij twijfelde of zijn (al overleden) ouders wel zijn echte ouders waren. Volgens de Argentijnse media gaat hij door het leven als Ignacio Hurban en is hij directeur van een muziekschool in een stad nabij Buenos Aires.

Van linkse naar rechtse ouders

Over de adoptieouders van Hurban is bekend dat ze een agrarisch bedrijf hadden. Gestolen baby’s werden doorgaans ondergebracht bij echtparen die de regering steunden. Vaak werden ze opgevoed met conservatieve, rechtse denkbeelden die haaks stonden op de linkse idealen van hun werkelijke ouders.

Voor veel gestolen kinderen in Argentinië veroorzaakt de ontdekking van hun ware wortels een diepe identiteitscrisis. In de documentaire De dwaze oma’s van Argentinië noemt een van hen de man die hem opvoedde niet langer ‘papa’ maar ‘ontvoerder’. Velen sluiten zich in de armen van tot dan toe onbekende opa’s en oma’s, ooms en tantes, soms oudere broers en zussen.

Dictatuur pas laat vervolgd

Het heeft lang geduurd voordat in Argentinië gerechtigheid is gevonden voor de martelingen, moorden en ontvoeringen tijdens de dictatuur. Hoewel de top van de junta aanvankelijk werd veroordeeld, kregen ze later pardon. Amnestiewetten werden ingevoerd en opgedoekt door opeenvolgende regeringen, afhankelijk van hun politieke kleur. De linkse Néstor Kirchner opende de vervolging opnieuw nadat hij in 2003 president werd, later opgevolgd door zijn weduwe Cristina Fernández de Kirchner.

Twee invloedrijke generaals van de junta en een aantal lagere militairen zijn veroordeeld voor het systematisch ontvoeren van kinderen. Jorge Rafael Videla, die het grootste deel van de dictatuur aan de macht was, overleed vorig jaar in de gevangenis. Reynaldo Bignone, zijn opvolger, zit sinds 2010 vast.

De Dwaze Oma’s en Dwaze Moeders hebben warme banden met president Kirchner, die zo nu en dan aanschuift tijdens bijeenkomsten met gevonden kleinkinderen. Maar critici betichten haar van goedkoop effectbejag en zeggen dat de rechtszaken over de dictatuur een vendetta zijn tegen haar politieke opponenten.

Ook de president moest huilen

Kirchner, zelf grootmoeder, belde deze week meteen met oma Carlotto nadat ze het nieuws had gehoord over de gevonden kleinzoon. „ Ze zei: ‘wat een grote vreugde’,” aldus Carlotto. „Daarna hebben we samen gehuild.”

Carlotto bereidde zich gisteren voor op een ontmoeting met haar kleinzoon, die zij nog altijd Guido noemt. Drommen journalisten hadden zich verzameld bij haar huis en van alle kanten ontving ze felicitaties. „Deze glimlach krijgt niemand van mijn gezicht,” straalde ze.

Dat ze eindelijk haar kleinkind heeft gevonden, is een verlichting van de pijn van de misdaden tijdens de dictatuur, zei Carlotto. Maar het betekent niet dat ze niet blijft speuren naar andere vermiste kinderen, voegde ze toe. „De zoektocht moet doorgaan.”

    • Ykje Vriesinga