Verkocht – nog voor de veiling

Concurrentiewaakhond ACM onderzoekt of leveranciers van energie op veilingen prijsafspraken maken. En of ze consumenten misleiden.

Bewerking fotodienst NRC

Wie op zoek is naar het goedkoopste energiecontract hoeft op internet maar het woord ‘overstappen’ in te tikken en hij krijgt heel veel aanbiedingen. Voor meer overzicht zijn er sites die de prijzen van alle energieleveranciers op een rij zetten. Energiemaatschappijen suggereren mensen om even te bellen voor een voordeliger energiecontract.

Je kunt ook meedoen aan een energieveiling. Een organisatie, bijvoorbeeld de Consumentenbond, koopt dan collectief energie in bij leveranciers. Dat levert vaak flinke kortingen op. „Een betrouwbaar aanbod zonder kleine lettertjes”, schrijft de Consumentenbond op de website.

Volgens de Autoriteit Consument en Markt (ACM) maken energieleveranciers prijsafspraken, waarmee ze de klanten misleiden. De concurrentiewaakhond begon vorige week een onderzoek naar deze energieveilingen.

1 Wie doen mee aan een energieveiling?

Sinds 2004 kunnen mensen kiezen waar ze energie afnemen. Zo’n 80 procent van de consumenten zit nog steeds bij de grote drie energiemaatschappijen: Nuon, Eneco en Essent. Maar overstappen kan lonen. De energierekening van een gemiddeld huishouden in Nederland ligt rond 1700 euro. Bij de laatste energieveiling van de Consumentenbond bood winnaar EnergieDirect.nl een gemiddeld huishouden een korting van 204 euro. In totaal is de afgelopen tien jaar 44 procent van de energieconsumenten overgestapt. Van hen deed 15 procent dat via een energieveiling.

2 Hoe werkt een energieveiling?

In principe hetzelfde als andere veilingen. Alleen is nu niet een schilderij, maar een grote groep klanten het product. Het bedrijf dat het goedkoopste energiecontract aanbiedt, krijgt de klanten. Zo werkt bijvoorbeeld PrizeWize, dat de energieveiling voor de Consumentenbond organiseert. Daar nemen per veiling tussen de 50.000 en 100.000 mensen aan deel. Energieveilingen worden georganiseerd door onder meer De Telegraaf, de ANWB, Sloop De Crisis, Vereniging Eigen Huis en de Consumentenbond.

Sommige werken net anders, zoals de veiling van Vereniging Eigen Huis. Niet de energieleveranciers bepalen dan de prijs, maar Vereniging Eigen Huis. „De leveranciers kunnen dan kiezen of ze voor dat bedrag de klanten willen”, zegt woordvoerder Manon van Essen van Vereniging Eigen Huis. In plaats van één energieleverancier, kunnen nu meerdere energieleveranciers een contract aan de klanten aanbieden. Als ze het bod van Eigen Huis accepteren tenminste.

3 Doen alle energieleveranciers mee?

De veilingen zijn interessant voor energiebedrijven omdat die grote aantallen nieuwe klanten kunnen opleveren. Maar het systeem van onderbieden betekent ook dat de marges om te verdienen kleiner worden. De grote bedrijven Nuon, Essent en Eneco doen bijvoorbeeld niet mee. „We moeten soms bijna 50 euro per klant aan de veiling aan premie betalen”, zegt een woordvoerder van Eneco.

Bij het systeem van onderbieden trokken meer leveranciers zich terug, zegt Eigen Huis. Energieveilingen gaan om 1- en 3-jarige contracten. Vooral bij de 1-jarige contracten is het risico te groot dat klanten na een jaar weer overstappen, zegt Eneco. Het is dan kostbaar om een goedkoop contract aan te bieden.

Eigen Huis, maar ook veilingen als Groepsveiling.nl, besluiten de opzet te veranderen. De ‘grote drie’ doen nog steeds niet mee. Zij vinden ook bij de 3-jarige contracten de opzet te zeer door de prijs gedreven en vinden dat onvoldoende rekening wordt gehouden met de kwaliteit van de dienstverlening. Ze hebben ook het minst belang bij overstappers, aangezien zij al het grootste gedeelte van de markt bezitten. Nuon, de grootste energieleverancier, heeft in totaal 2,1 miljoen klanten.

4 Waar doet de ACM onderzoek naar?

De ACM heeft signalen gekregen dat energieveilingen niet altijd goed verlopen. Ze gaan kijken of de veilingen bieden wat ze beloven en of er wel genoeg concurrentie is. Zo zouden er minimumprijzen worden afgesproken, zodat het aangeboden energiecontract niet te goedkoop wordt voor het energiebedrijf. Dat kan misleiding van de consument zijn die er vanuit gaat dat energieveilingen de laagste prijs opleveren.

Dat er afspraken worden gemaakt, staatvast. Organisaties sturen een brief naar leveranciers met de voorwaarden om mee te doen aan veilingen. Zo wil één veiling een „prijsgedreven veiling” voorkomen. Een andere veiling heeft bijvoorbaat het winnende bod, „127 euro per maand” al bepaald. Elk bod dat daaronder komt, wordt ongeldig verklaard.

En als er niet onder een bepaalde prijs wordt geboden terwijl de consumenten de laagste prijs is beloofd, is dat misleiding.

„Wij zeggen dan ook niet dat energieveilingen de laagste prijs opleveren”, aldus Van Essen van Eigen Huis. Volgens haar leveren energievergelijkingssite meestal de laagste prijs op. Deze sites zetten alle aanbiedingen van leveranciers op een rij. PrizeWize heeft op de site wel een Laagste Prijs-garantie staan. Maar, zo stellen zij, die telt voor de vergelijker, niet voor de energieveiling.

De ACM doet geen onderzoek naar Eigen Huis, wel naar PrizeWize. PrizeWize zegt geen minimumprijs of streefbedrag te hanteren.

    • Tim Wagemakers