Saai boegbeeld uit Londen blijkt meesterzet in Schotland-debat

Tv-debat luidt laatste weken in voor stem over Schotse onafhankelijkheid.

Het was het debat dat de toekomst van het Verenigd Koninkrijk kan bepalen. Maar hoewel Alistair Darling, de man die moet voorkomen dat de Schotten over zes weken vóór onafhankelijkheid stemmen, gisteravond de sterkere argumenten had, wist hij weifelende kiezers niet over te halen. Datzelfde gold voor Alex Salmond, eerste minister van Schotland en voorvechter van een onafhankelijk Schotland.

Salmond had deze eerste live confrontatie moeten winnen, en niet alleen om ook die 7 procent twijfelaars achter zich te krijgen. Het aantal voorstanders van onafhankelijkheid is de afgelopen twee jaar gegroeid, maar YesScotland loopt in de peilingen nog altijd veertien procentpunten achter op Better Together van Darling.

De Schotse premier, normaal een gevaarlijk en gevat debater, miste echter kansen. Hij leek af en toe zelfgenoegzaam, en viel Darling aan op diens campagne, met flauwe verwijzingen naar eerdere interviews. Hij wauwelde over buitenaardse wezens en rechts rijden. Het idee was Better Together neer te zetten als ‘project angst’: alle waarschuwingen van de unionisten zouden slechts retoriek zijn.

Het debat ging echter niet over de campagne, maar, zo bleek ook uit de vragen van het publiek, de toekomst van Schotland. Oftewel: it’s the economy, stupid!

En daardoor bleek welke gouden greep Better Together had gemaakt door Alistair Darling als boegbeeld te kiezen. Hij is niet de meest sprankelende politicus, maar als jurist en vooral als oud-minister van Financiën sprak hij met passie over de economie. Hij wist Salmond aan het stamelen te krijgen over het pond sterling, dat de Schotten volgens de laatste gewoon blijven behouden.

„Dat is een beetje als scheiden en dezelfde bankrekening willen houden”, zei Darling, die benadrukte dat een muntunie ook een politieke unie moet zijn – waar de nationalisten juist vanaf willen. „Wat is plan-B?” Salmond draaide, bleef volhouden dat het „onze pond” is. Darling: „Kom op: onze vlag is de saltire, onze hoofdstad is Edinburgh, wat is onze munteenheid?” Salmond werd uitgejouwd toen hij geen antwoord gaf.

Niet dat Darling daarmee het debat won. Salmond herhaalde met succes zijn argument dat de Schotten al decennia worden geregeerd vanuit Londen door politieke partijen waarop zij niet hebben gestemd. Dat argument is des te prangender nu sommige Conservatieven eisen dat de Britten hun EU-lidmaatschap opzeggen. De Schotten zijn pro-Europeser dan hun zuiderburen.

Het grootste mankement in Darlings betoog was dat hij niet kan uitleggen waaróm het Verenigd Koninkrijk beter verenigd kan blijven. Hij herhaalde – het werd bijna een bingospel – alleen keer op keer dat Schotland binnen de unie „het beste van twee werelden” krijgt. Dat zal geen onbesliste kiezer hebben overtuigd.

    • Titia Ketelaarlonden