Margarine verkopen met boter

Unilever wil meer mensen aan de margarine krijgen. Daarom mengt het concern er nu de grote concurrent doorheen: roomboter.

’s Werelds grootste margarineproducent heeft decennialang gevochten tegen het beeld dat boter beter of gezonder is dan margarine. In de VS verkoopt Unilever zelfs margarine onder de naam I can’t believe it’s not butter! Alles om maar te laten zien dat margarine in niets onderdoet voor boter.

Nu geeft het Brits-Nederlandse voedingsmiddelenconcern de strijd op. In 2010 zei bestuursvoorzitter Paul Polman nog dat boter „levens kost”. Maar sinds vorig jaar voegt het concern boter toe aan sommige van zijn margarineproducten, zoals aan Rama, het grootste margarinemerk in Duitsland. Ook Gold by Flora en Bertolli with Butter, in het Verenigd Koninkrijk en België, zijn mengvarianten. Unilever is in Nederland bekend van de margarinemerken als Blue Band, Bona, Becel, Bertolli, Croma, Lätta, Linera en Zeeuws Meisje.

Bij de presentatie van de halfjaarcijfers, eind juli, legde Polman uit dat hij wat boter betreft niet van zijn geloof is gevallen. Het mengen is volgens hem een manier om consumenten alsnog aan de margarine te krijgen. „Margarine heeft een ernstig imagoprobleem”, zei hij. „Bij boter is de associatie: het komt van de koe dus het is een natuurproduct. Maar margarine wordt gemaakt van plantaardige zonnebloemolie en is óók een natuurlijk product.”

Soldaten op veldtocht

De eerste margarinefabriek ter wereld opende in 1871 in Nederland. Voor 60.000 Franse francs (ruim 9.000 euro) had Anton Jurgens uit het Brabantse Oss het patent voor margarine overgenomen van de Franse scheikundige Mège Mouriés. Het goedje bestond uit rundvet, afgeroomde melk en gesnipperde koeienuiers. Het was bedacht in opdracht van de Franse regering, die voor de soldaten op veldtocht een brood-smeersel zocht dat niet snel zou bederven. Margarine bleek, in tegenstelling tot boter, niet na verloop van tijd te gaan schiften.

Jurgens’ grootste concurrent, Simon van den Bergh, wist het recept te bemachtigen en begon zijn eigen margarineproductie. Zo stonden er aan het eind van de negentiende eeuw twee margarinefabrieken in Oss. Margarine vormde al snel een betaalbaar alternatief voor boter. Vanaf 1927 werkten Jurgens en Van den Bergh samen in de Margarine Unie. Niet veel later volgde een fusie met de Britse wasmiddelenfabrikant Lever Brothers; samen vormden de bedrijven het huidige Unilever.

Geconcentreerd wasmiddel

Margarine lijkt al lang niet meer op het goedje van Mouriés. De dierlijke vetten zijn vervangen door plantaardige oliën. Roomboter en margarine verschillen dus wezenlijk van elkaar. Over de vraag wat gezonder is wordt al decennia getwist.

Het besluit van Unilever om boter toe te voegen aan margarine is opmerkelijk, maar eenvoudig te verklaren. Al drie jaar op rij daalt de omzet van de ‘spreads’, zoals de margarine- en pindakaastak binnen het concern heet. De divisie is goed voor 7 procent van Unilevers omzet, die per jaar bijna 50 miljard euro bedraagt.

Het Amerikaanse zakentijdschrift Business Week schreef onlangs dat de boterconsumptie in de VS per hoofd van de bevolking in 2012 op het hoogste niveau in 44 jaar stond. De margarineconsumptie daarentegen stond op het laagste punt in zeventig jaar. Dit zou te maken hebben met de trend dat consumenten minder bewerkt voedsel willen eten en vaker kiezen voor ‘pure’ producten.

Volgens Polman kennen de margarine-boter-mixen „een goede start”. Door margarine met boter te mengen, hoopt Unilever een grotere groep consumenten aan te spreken. „Iemand die boter eet, zal nooit in één keer overstappen op margarine”, zei Polman bij de presentatie van de halfjaarcijfers. „Dat is een te grote stap. De overgang naar een mix is veel kleiner – en daardoor makkelijker.”

Unilever, dat naast voeding vooral persoonlijke verzorgingsproducten en wasmiddelen verkoopt, heeft dat eerder bij andere producten gezien, zei Polman. Niet alle consumenten bleken eenvoudig te switchen van waspoeder naar een geconcentreerd, vloeibaar wasmiddel. De tussenvariant – vloeibaar wasmiddel in grootverpakking (want: niet-geconcentreerd) – trok sommige twijfelaars over de streep.

    • Barbara Rijlaarsdam