Hypotheekrente kan nóg lager

Rente

Consumenten betalen een zeer lage hypotheekrente. Maar die zou nog lager kunnen.

Het verdienmodel van een bank is in principe vrij eenvoudig. Geld lenen tegen een bepaald tarief en dat tegen een hoger tarief uitlenen. Het verschil is de winst.

Bij ING steeg de winst het afgelopen kwartaal met bijna eenvijfde tot ruim 1 miljard euro. Dat maakte de bank, die begin juli de splitsing met verzekeraar NN voltooide, vanochtend bekend.

De bank profiteerde van een hogere marge op hypothekenleningen en gewone leningen die ze verstrekte aan klanten, schrijft ING. De rentemarge van de bank – het verschil tussen het tarief waartegen ING zelf leent en het tarief waartegen het uitleent – daalde het afgelopen kwartaal licht, maar is nog steeds hoger dan vorig jaar.

Banken kunnen momenteel tegen extreem lage rente geld lenen op de kapitaalmarkt. De gemiddelde tienjaarshypotheekrente ligt nu onder de 3,5 procent. De Europese Centrale Bank (ECB) voert een historisch lage rente, wat moet bevorderen dat banken geld aan elkaar en aan consumenten en bedrijven uitlenen, en zo de economie van de eurozone weer aan de praat krijgen. De ECB voorspelt zelf dat ze deze lage rente voorlopig aanhoudt. Gezien de lage inflatie in de eurozone zal die waarschijnlijk eerder verder dalen dan stijgen.

Ook consumenten profiteren van die lage rentestand. De hypotheekrente die consumenten betalen is ook sterk gedaald. Maar toch zijn het volgens de Vereniging Eigen Huis (VEH) de banken die het meest profiteren van de lage rentestanden. Volgens de vereniging hebben banken het afgelopen half jaar hun winstmarge op hypotheken verdubbeld. Uit onderzoek van de UvA-econoom Maarten Pieter Schinkel blijkt dat de banken slechts een deel van de rentedaling doorberekenen in hun hypotheekrentetarieven.

Volgens het onderzoek is tussen oktober 2013 en mei dit jaar de gemiddelde overwinst van banken op hypotheekleningen verdubbeld naar 0,8 procent. De VEH stelt dat consumenten daardoor te veel betalen voor hun hypotheek.

Het is een terugkerende discussie, waarin banken ontkennen dat er sprake zou zijn van hele hoge winsten door de rentemarge. ING stelde in een reactie op de VEH dat de brutomarge in de loop van de tijd min of meer gelijk is gebleven.

Vorig jaar schreef toezichthouder ACM al dat de strengere eisen die aan banken worden gesteld sinds de crisis, hebben geleid tot een hogere winstopslag op hypotheken. Alle banken in de eurozone zijn druk bezig met het versterken van hun kapitaalbuffers, om te voldoen aan internationale eisen die na het uitbreken van de financiële crisis zijn ingesteld. In oktober verschijnt de uitslag van een groot onderzoek dat de ECB dit jaar heeft uitgevoerd naar de gezondheid van de banken. Ook de drie grote Nederlandse banken – ING, Rabobank en ABN Amro – worden doorgelicht. Een hogere marge op hypotheken en spaargeld helpt de banken om hun kapitaalbuffers aan te vullen.

Maar volgens Vereniging Eigen Huis ligt de oorzaak van de hoge overwinst ook in het gebrek aan concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt. De drie grote banken verstrekken samen het merendeel van de hypotheken. Tot november vorig jaar mocht ING van Brussel niet eens concurreren omdat de bank staatssteun krijgt. Dat zou valse concurrentie zijn. Nu die regel is opgeheven, hoopt de Vereniging Eigen Huis dat de concurrentie toeneemt, maar dat vindt zij niet genoeg. Het zou ook makkelijker moeten worden voor buitenlandse financiële instellingen om toe te treden tot de Nederlandse hypotheekmarkt, vinden zij. Dan kan de rente verder omlaag.