Het is even rustig in Israël en Gaza, maar hoelang? En wat nu?

Het is stil in Gaza. Geen grondoffensief, geen luchtaanvallen. Al ruim een dag. Israël en Hamas gaan (indirect) in Egypte onderhandelen over wat er nu moet gaan gebeuren. Wat gaat daar besproken worden? In samenwerking met Midden-Oostenredacteur Carolien Roelants enkele opties.

Een Israëlische soldaat doet een dutje bij een tank, een paar kilometer van de grens met Gaza. Foto AFP/ David Buimovitch

En opeens klonk vanmiddag het luchtalarm in enkele Israëlische plaatsen vlak bij Gaza. Een geluid dat inwoners al ruim een dag niet hadden gehoord. Zou het dan toch weer? Vals alarm, zo bleek later.

Nee, Israël en Hamas houden zich aan het bestand, de rust is weer even terug. Gazanen die hun woningen ontvluchtten keren terug, er is weer ruimte voor humanitaire hulp. Maar voor hoelang? 72 uur duurt het huidige staakt-het-vuren, gisterochtend ingegaan na bijna een maand van gevechten en luchtaanvallen, de langste Gaza-oorlog tot nu toe. Bijna 1.900 Palestijnen kwamen de afgelopen maand om, volgens de Verenigde Naties was driekwart burger. Israël verloor 67 mensen, van wie 64 militairen. Natuurlijk is er wel de mogelijkheid dat het bestand verlengd wordt.

Want er gaat worden onderhandeld vanaf vandaag. In Egypte, het land dat het huidige staakt-het-vuren onderhandelde. Hamas en Israël gaan overleggen over de situatie in Gaza, maar wel indirect. Egypte bemiddelt.

 Een vrachtwagen met humanitaire hulp komt aan in Rafah, een stad in het zuiden van de Gazastrook.

Een vrachtwagen met humanitaire hulp komt aan in Rafah, een stad in het zuiden van de Gazastrook. Foto AFP/ Said Khatib

De eisen

Hamas wil dat de Israëlische economische blokkade van de Gazastrook, in werking sinds 2007, toen Hamas de macht greep, en de Egyptische sluiting van de enige grenspost die niet naar Israël leidt worden opgeheven zodat de bevolking lucht krijgt en oorlogsschade kan worden hersteld.

Israël wil dat Hamas, een fundamentalistische politieke beweging met een militaire vleugel, volledig wordt gedemilitariseerd. Dat wil de veiligheid van zijn bewoners kunnen garanderen, en dat kan niet als die steeds moeten blijven vrezen voor (raket)aanvallen.

Dan zijn er nog aanvullende eisen van Hamas, maar die zullen niet centraal staan. Hamas wil onder andere dat Israël gevangenen, in juni op de Westelijke Jordaanoever vastgezet, vrijlaat. En dat de (verwoeste) luchthaven van de Gazastrook open gaat.

De scenario’s

Maar daarmee wordt het meteen heel lastig. De eisen liggen namelijk mijlenver uit elkaar. Er is bovendien sprake van een quid pro quo: de blokkade van Gaza blijft totdat Hamas ontwapend is. En Hamas wil zijn wapens niet kwijt.

“Er moet dus water bij de wijn gedaan worden,” zegt onze Midden-Oostenredacteur Carolien Roelants:

“Hamas móet enige verlichting van de blokkade zien te onderhandelen. Anders is deze oorlog helemaal voor niets geweest. Door de blokkade wordt de bevolking langzaam gewurgd en Hamas wordt steeds minder populair.”

In samenwerking met Roelants zetten we een paar opties op een rij:

  • De blokkade wordt grotendeels opgeheven, er blijft toezicht op de grenzen om te voorkomen dat nieuwe wapens de Gazastrook binnenkomen

Dit zou dan in eerste instantie door de nieuwe Palestijnse Nationale Regering van Eenheid (van partijloze functionarissen maar gesteund door Hamas plus Fatah) kunnen gebeuren. Zo krijgt de leider van de Palestijnse autoriteit Mahmoud Abbas weer greep op de Gazastrook, voor het eerst sinds 2007, toen Hamas de macht greep in Gaza.

“Dan is Abbas in ieder geval blij. Israël zou dit eventueel kunnen accepteren, want dat is niet meer zo faliekant tegen de eenheidsregering als in het begin.”

Er zou ook internationaal toezicht op de grenzen kunnen komen.

  • Er komt een internationale missie om Hamas te ontwapenen

Hamas gaat zichzelf niet ontwapenen, dat gaat niet gebeuren. Dus er zou een internationale missie kunnen komen om erop toe te zien dat dat gebeurt. Dit lijkt een beetje op de situatie met de chemische wapens in Syrië.

Daar werd overeengekomen dat president Bashar Assad het totale arsenaal aan chemische wapens zou inleveren, onder dreiging van luchtaanvallen van de Verenigde Staten. Een internationale missie ziet daarop toe.

Het punt blijft: Assad stemde ermee in zijn gifgassen in te leveren; Hamas wil zijn wapens niet kwijtraken. Een leider van de beweging zei tegen The New York Times gisteren dat dat geen optie is. Hamas wil de optie hebben om zich te kunnen verdedigen wanneer er opnieuw oorlog met Israël zou komen.

“Hamas is bij ontwapening ook zijn rol als verzetsbeweging kwijt. Een lastige affaire.”

Bovendien zal er in de internationale gemeenschap niet echt een land te springen staan om deze taak op zich te nemen.

Palestijnse mannen inspecteren gebouwen die verwoest zijn bij Israëlische luchtaanvallen.

Palestijnse mannen inspecteren gebouwen die verwoest zijn bij Israëlische luchtaanvallen. Foto AFP/ Mahmud Hams

  • Er komt een internationale vredesmacht in Gaza die in ieder geval voorkomt dat Hamas raketten afschiet

Zoiets is gebeurd in Libanon, waar erop wordt toegezien dat Hezbollah, eem militante shi’itische beweging, geen raketten afvuurt op Israël.

“Maar Hezbollah is geen Hamas, geen Palestijnse bevrijdingsbeweging.”

  • Er verandert niets en over twee jaar (ongeveer) is het weer oorlog

Het meest pessimistisch, maar misschien wel het reëelst. En dat heeft alles te maken met het quid pro quo-standpunt van Hamas en Israël. De blokkade van Gaza blijft, totdat Hamas is ontwapend. Maar Hamas wil niet ontwapenen, dus blijft de blokkade. Volgens Roelants is het allereerst al belangrijk of Israël de demilitarisatie van Hamas als minimale of als maximale eis hanteert.

Roelants schetst dit pessimistische beeld in haar column vandaag ook al:

“Op een gegeven moment zal er toch iets van een akkoord moeten komen dat voorziet in een structurele stopzetting door Hamas van de raketaanvallen op Israël. Want premier Netanyahu wil bovenal zijn burgers een gevoel van veiligheid geven, om de status quo te kunnen handhaven. De Palestijnen van de Gazastrook zal in ruil daarvoor iets van verlichting worden beloofd van de zeven jaar oude blokkade die hen nu wurgt, net zoals na de oorlogsronde van 2012.
Maar die belofte zal niet worden nagekomen, ook zoals in 2012, en er komen weer raketaanvallen, en steeds hardere vergelding en uiteindelijk een nieuwe oorlog. Er vallen opnieuw honderden doden in de Gazastrook en als er al iets is herbouwd, wordt het opnieuw verwoest. En dan begint de hele cyclus opnieuw en opnieuw.”

Bestand zal het wel houden

Maar voor nu? Nu lijkt de oorlog voorlopig wel ten einde, zegt Roelants. Israël heeft te maken met grote internationale druk – onder anderen Kerry (VS), Ban Ki-moon (VN) en Fabius (Frankrijk) haalden al hard uit naar het optreden in Gaza – en Hamas heeft te maken met een burgerbevolking die snakt naar rust.

    • Frank Huiskamp