De yezidi’s van Irak dreigen te worden uitgemoord. Wie zijn zij?

Ze zijn misschien niet heel bekend, maar ze heten yezidi’s en ze dreigen te worden uitgemoord. Deze eeuwenoude bevolkingsgroep, door jihadisten gezien als ‘duivelaanbidders’, wordt door de crisis in Irak ernstig bedreigd. Wie zijn zij en wat is er aan de hand?

Gevluchte yazidi's in Irak. Foto Reuters/Stringer

Ze zijn misschien niet heel bekend, maar ze heten yezidi’s en ze dreigen te worden uitgemoord. Deze eeuwenoude bevolkingsgroep, door jihadisten gezien als ‘duivelaanbidders’, wordt door de crisis in Irak ernstig bedreigd. Wie zijn zij en wat is er aan de hand?

Wat is er aan de hand?

Afgelopen weekend veroverde de sunnitische terreurgroep Islamitische Staat weer een aantal stadjes in Irak. Eén daarvan was het noordwestelijk gelegen Sinjar, woonplaats van tienduizenden yezidi’s. Tweehonderdduizend inwoners sloegen op de vlucht, onder wie ten minste 170.000 yezidi’s. Zo’n 130.000 duizend mensen vluchtten naar het oosten, schrijft The Guardian. Zo’n 40.000, onder wie 25.000 kinderen, vluchtten de verkeerde kant op. Zij werden de bergen in gedreven.

Op hun vluchtroute werden honderden vluchtelingen vermoord. Hoeveel precies is onduidelijk, maar volgens de Verenigde Naties vonden in elk geval veertig kinderen van de yezidi-minderheid de dood. Zij die de tocht de bergen in overleefden, zitten zonder water en hebben amper voedsel. Als ze afdalen naar waar IS de macht heeft dreigt een afslachting. Maar als ze blijven dreigen ze te verhongeren of te overlijden aan uitdroging.

In Erbil gingen honderden yezidi’s de straat op om de Koerdische strijdkrachten en de VN op te roepen in te grijpen:

Wie zijn de yezidi’s

They are scared of lettuce. They abhor pumpkins. They practise maybe the oldest religion in the world. And now, after at least 6,000 years, they are finally being exterminated, even as I write this.

Dat schreef de Britse journalist Sean Thomas vandaag op de site van The Telegraph.

De yezidi’s zijn een religieuze, etnisch Koerdische minderheid, die voornamelijk te vinden is in het noorden van Irak. Ze leefden ook in Turkije, maar zijn vanuit daar vrijwel allemaal uitgeweken naar Duitsland, omdat ze zich in Turkije religieus vervolgd voelden. Ze spreken Koerdisch en hebben zich niet bekeerd tot islam. Ze ontkennen het bestaan van zoiets als de hel en de duivel, maar aanbidden een “zichzelf-schepper” met wie ze communiceren via het hoofd van zeven engelen, de Pauwenengel. Die is in de ogen van moslims en andere gelovigen niemand anders dan Lucifer, en daarmee de Duivel zelf, schreef NRC-buitenlandredacteur Wim Brummelman in 2007 na een aanslag op yezidi’s waarbij vierhonderd mensen omkwamen.

Apart geschapen

Yezidi’s dichten zichzelf een unieke afstamming toe: apart geschapen en niet zoals de rest van de wereldbevolking geboren uit de gemeenschap van Adam en Eva. Hun geloof zou ouder zijn dan jodendom, christendom en islam. Die uitzonderlijke positie zorgt er ook voor dat ze zich het liefst afsluiten voor andere groepen, aldus Brummelman. Huwelijken met buitenstaanders zijn taboe. Maar hoewel velen onder hen zichzelf zien als een apart volk, spelen anderen een prominente rol als Koerdische nationalisten.

Door de zelfgekozen afzondering is niet bekend hoeveel yezidi’s er in de wereld zijn, schreef Brummelman.

“Schattingen lopen uiteen van een half tot twee miljoen. Wel is zeker dat de grootste gemeenschappen zich in het noorden van Irak bevinden.”

In onderstaande video over de viering van het yezidische nieuwjaar legt Al Jazeera uit wat het geloof inhoudt:

Ook dit filmpje poogt uit te leggen wat de yezidi’s geloven:

    • Laura Klompenhouwer