Bijzonder vertrouwen in wildvreemden

‘De sleutel ligt onder de houten egel’. Dit was geen gecodeerd bericht uit de Tweede Wereldoorlog, maar een mailtje van mijn Airbnb-gastheer uit Seattle. En verdomd, na 8000 kilometer vliegen en een half uur in de huurauto blijkt de sleutel van het gehuurde appartement onder een houten egel te liggen; zo’n vrolijke borstel waaraan je je schoenen afveegt.

Het blijft voor een argwanende Achterhoeker bijzonder hoe webdiensten als Airbnb op grote afstand een vertrouwensband smeden tussen wildvreemden. Een ander voorbeeld is taxidienst Uber waarmee je in de privéauto van een bijklussende particulier kunt stappen. Werkt als een speer: de Uber-app geeft aan waar de dichtstbijzijnde auto rijdt en de betaling wordt geregeld via de creditcard. Zo zit je opeens op de achterbank bij Cynthia, die je met haar stuiterende Jeep Cherokee – „net afbetaald” – door San Francisco stuurt. In Nederland is Uber ook actief.

Er is een hausse aan sociale netwerken waarin je geen likes maar bezit deelt. Communisme in een kapitalistisch jasje: in afwachting van hun beursgang is de waarde van Airbnb en Uber opgepompt tot miljarden dollars en wekken ze de afgunst van gewone hoteliers en taxibedrijven.

Tijdschrift Wired concludeert uit het succes van de particuliere verhuurdiensten dat er sprake is van een opleving van vertrouwen tussen mensen. We zijn geneigd om alleen de personen te vertrouwen die we kennen uit onze directe omgeving. Buiten de kring van buren, familie en vrienden kijken we de kat uit de boom en vallen we terug op gereguleerde diensten als hotels en taxicentrales. Maar het web maakt het makkelijker om met vreemden directe afspraken te maken, vaak goedkoper dan het officiële alternatief.

Meestal gaat dat goed en houd je er vrienden aan over die je anders nooit gekend zou hebben. Bijvoorbeeld Kenneth, een jonge boekhouder die via Airbnb een kamer in San Francisco verhuurt en zijn gasten trakteert op zelfgemaakte cocktails met aardbeien, gembersap en voldoende Jack Daniel’s om een paard mee te vellen.

Tech-optimisten zijn geneigd de verhuurdiensten krachten toe te dichten die ze niet kunnen waarmaken. Wordt de wereld er beter op? Kweken we een ‘Generation Trust’? Nee. Je hebt in het onlineverkeer evenveel kans op onbetrouwbare types als in het dagelijks leven. Dat merkte de Uberpassagier die onlangs in New York werd gekidnapt door de chauffeur en in een wilde achtervolging belandde.

Airbnb, Uber en consorten achten zichzelf niet verantwoordelijk voor het gedrag van hun gemeenschap. Zodra het misgaat – een ongeluk, een geplunderde flat – trekken zij hun handen er vanaf. Goed, in de VS sloot Uber een extra autoverzekering af voor onderverzekerde chauffeurs, maar in Europa zijn de regels anders. Airbnb heeft een garantiefonds ingesteld. Maar je bent niet gedekt als er iets misgaat met geld, sieraden, dure kunst, de tuin, je huisdier, boten of voertuigen, en – voor de ruimbehuisden onder ons – de oogst, het vee, ondergrondse mijnen, dammen en dijken. Vraag je Airbnb-gasten dus niet de hamster eten te geven of het gras te maaien.

In zijn boek Liars and outliers brengt veiligheidsspecialist Bruce Schneier het ongrijpbare begrip ‘vertrouwen’ in kaart en legt uit waarom je iemand wel moeiteloos duizend euro zou lenen, maar nooit de sleutels van je auto. Ook al vertrouwen we elkaar, een samenleving moet een zeker percentage misbruik accepteren, zegt Schneier. Parasitaire types als inbrekers, oplichters, vandalen en cybercriminelen vind je overal. Ook bij Airbnb en Uber. Dat geeft niet, zolang de parasieten maar niet te talrijk worden en de gastheer om zeep helpen.

    • Marc Hijink