‘Nuon en Essent maken gebruik van bloedkolen’

Dat zegt vredesorganisatie PAX

Illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Stop Bloedkolen! Zo heet de campagne van vredesorganisatie PAX, die wil dat Nederlandse energiemaatschappijen, zoals Nuon, E.ON, EPZ en Essent, niet langer Colombiaanse ‘bloedkolen’ inkopen bij de mijnbouwbedrijven Drummond en Prodeco. In radiospotjes vraagt PAX de stroomconsumenten bij de energiebedrijven te protesteren tegen het gebruik van deze steenkolen, waarmee in Nederland stroom wordt opgewekt. PAX vindt deze praktijk ‘onacceptabel’. Klopt het dat deze Nederlandse energiebedrijven ‘bloedkolen’ gebruiken?

Waar is het op gebaseerd?

PAX deed onderzoek naar de herkomst van de kolen en publiceerde hierover het rapport The Dark Side of Coal, dat op 30 juni aan minister Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) is aangeboden. Getuigen vertellen hierin dat de multinationals Drummond en Prodeco mede schuldig zijn aan de moord op ruim drieduizend mensen, 240 verdwijningen en ruim 55.000 mensen die van hun land rondom de mijnen zijn verjaagd. Dit gebeurde vooral in de periode 1996-2006. Het geweld zou nog steeds doorgaan, op minder grote schaal.

En, klopt het?

Vier jaar geleden berichtte nieuwsprogramma Netwerk al dat Nederlandse energiebedrijven ‘besmette’ Colombiaanse kolen gebruiken om energie op te wekken. De Volkskrant heeft afgelopen voorjaar gemeld dat Colombiaanse paramilitairen door Drummond en Prodeco worden betaald om vakbondsleiders uit te schakelen die opkomen voor de belangen van mijnwerkers. Ook PAX spreekt van paramilitairen die zijn betaald voor moorden, op basis van getuigenissen die zijn afgelegd in Colombiaanse en Amerikaanse rechtszaken. Volgens Marianne Moor, auteur van het PAX-rapport, hebben deze getuigenissen overtuigend bewijs opgeleverd, omdat ze in meerdere rechtszaken onder ede zijn afgelegd. Ondanks zware druk van ex-bazen hebben de getuigen toch hun verhaal gedaan.

Minister Ploumen heeft PAX eind juni bedankt voor het maken van het rapport. In een toespraak na de ontvangst hiervan stelde ze dat Colombiaanse mijnwerkers zwaar hebben geleden onder schendingen van mensenrechten en dat het land al jaren in angst leeft. Daarom komt ze in actie: komende november gaat ze samen met energiebedrijven en ngo’s naar Colombia om met Drummond en de Colombiaanse regering te praten over het naleven van mensenrechten, het verbeteren van arbeidsomstandigheden van mijnwerkers en slachtofferhulp.

Nederlandse energiebedrijven laten in het midden of ze ‘bloedkolen’ importeren. Melanie Poort, woordvoerder van Nuon: „Wij gaan niet uitmaken of een bedrijf wel of niet schuldig is, zolang de rechtszaken niet tot veroordelingen hebben geleid. De onderbouwing van het PAX-rapport is bovendien twijfelachtig, omdat de Colombiaanse mijnbouwbedrijven hierin zelf niet aan het woord komen.” PAX noemt dit ‘feitelijk onjuist’ en zegt dat het weerwoord van de mijnbouwbedrijven en hun brieven aan PAX in het rapport staan. Een woordvoerder van Essent verwijst naar een verklaring die de Nederlandse energiebedrijven een maand geleden gezamenlijk gaven. Daarin keren zij zich tegen een boycot van de Colombiaanse kolen. „Als we nu stoppen met kolen inkopen, koopt een andere partij deze gewoon op. Daarmee verlies je alle grip op de situatie ter plekke.” De Colombiaanse mijnbouwbedrijven ontkennen elke vorm van betrokkenheid van de misdaden.

Conclusie

PAX zegt dat Nuon, E.ON, EPZ en Essent gebruikmaken van Colombiaanse ‘bloedkolen’ om elektriciteit op te wekken. Minister Ploumen is in gesprek met energiebedrijven om afspraken te maken over verantwoord ondernemen in de steenkoolketen. Enkele media bevestigen deze stelling, de Colombiaanse mijnbouwbedrijven ontkennen. Nuon, E.ON, EPZ en Essent wijzen elke vorm van de in het rapport genoemde misstanden nadrukkelijk af, maar nemen een welwillende positie in om de situatie in mijnen en de omgeving te toetsen en verbeteringen te monitoren. Omdat er nog geen juridische uitspraak is gedaan, beoordelen wij de stelling daarom als niet te checken.

    • Marjolein Welling