Israël en Hamas staken strijd

Israël en Palestijnse groepen gaan in Kairo apart onderhandelen over een duurzaam staakt-het-vuren. Het bestand komt niet onverwacht. Maar de standpunten liggen ver uiteen.

Israëlische soldaten keren terug van militaire acties in de Gazastrook. Foto AFP

Sinds vanochtend is er een wapenstilstand van 72 uur van kracht tussen Israël en Hamas. Voorafgaand aan het bestand heeft Israël al zijn troepen teruggetrokken uit de Gazastrook. Nu volgen moeilijke onderhandelingen in de Egyptische hoofdstad Kairo over een duurzaam einde aan deze gevechtsronde, die in vier weken 1.834 Palestijnen het leven heeft gekost, voornamelijk burgers. De eisen van beide partijen liggen mijlenver uiteen – de demilitarisering van Hamas tegenover de opheffing van de Israëlische blokkade van de Gazastrook. In tegenstelling tot het staakt-het-vuren van vrijdag, hield het bestand vanochtend stand.

Het bestand komt niet onverwacht. De afgelopen dagen groeide de internationale druk op Israël om een einde te maken aan het offensief, zeker nadat het Israëlische leger zondag voor de zevende keer een gebouw van de Verenigde Naties had beschoten waar vluchtelingen onderdak hadden gevonden. Daarbij kwamen tien mensen om het leven. De Amerikaanse regering zei in de krachtigste bewoordingen tot nu toe „geschokt” te zijn door de „schandelijke” aanval.

Het Israëlische leger zegt zijn doel in Gaza te hebben bereikt: het decimeren van de militaire capaciteit van Hamas en andere strijdgroepen. Afgelopen nacht zijn volgens het leger de laatste van de 32 tunnels verwoest, die Hamas had aangelegd om aanvallen uit te kunnen voeren in Israël. Ook zegt Israël ruim 3.000 raketten van Hamas en de Islamitische Jihad te hebben vernietigd, naar schatting de helft van hun resterende arsenaal.

Ook Hamas en andere groepen lijken bereid te zijn een einde te maken aan deze gevechtsronde. Ze hebben nu een Egyptisch voorstel voor een wapenstilstand geaccepteerd dat weinig verschilt van eerdere, afgewezen voorstellen: eerst stoppen met vechten, daarna onderhandelen. Ook zij staan onder grote druk, maar dan van de bevolking van Gaza, die snakt naar een einde aan de verwoestende bombardementen. Alles in Gaza is kapot of beschadigd: huizen, wegen, de enige elektriciteitscentrale. De wederopbouw zou naar schatting 6 miljard dollar kosten.

Palestijnse functionarissen van verschillende facties, waaronder Hamas, waren de afgelopen dagen al in Kairo om – nog zonder Israël – te onderhandelen over de wapenstilstand. Die lijkt dit keer meer kans van slagen te hebben omdat de Israëlische militairen niet langer in Gaza zijn. Het vorige bestand werd meteen geschonden toen er een vuurgevecht uitbrak tussen Hamas-strijders en Israëlische militairen. Aanvankelijk meldde Israël dat daarbij een militair gevangen was genomen. Maar uit onderzoek blijkt nu dat hij waarschijnlijk door eigen vuur om het leven is gekomen. Het was voor Israël evenwel aanleiding voor hevige bombardementen op Rafah, waarbij volgens Palestijnse bronnen zeker 180 Palestijnen omkwamen.

Het zal erg lastig worden om dit tijdelijke staakt-het-vuren om te zetten in een duurzaam akkoord. Israël ziet Hamas als een terroristische organisatie, waarmee het weigert direct te onderhandelen. Hamas eist een einde aan de wurgende economische blokkade van de Gazastrook, internationale hulp bij de wederopbouw en de vrijlating van honderden gevangenen die Israël in juni arresteerde op de bezette Westelijke Jordaanoever na de ontvoering van en moord op drie Israëlische tieners.

Israël heeft deze eisen stelselmatig van de hand gewezen. Premier Netanyahu eist de ontwapening van Hamas, dat de afgelopen weken meer dan 3.300 raketten op Israël heeft afgeschoten, en de algehele demilitarisering van de Gazastrook. Dit is voor Hamas onacceptabel, want het zou betekenen dat het zijn rol als verzetsbeweging moet opgeven.

Een duurzaam bestand moet wel iets opleveren voor Hamas, dat de afgelopen jaren steeds geïsoleerder raakte, in geldnood kwam en zijn populariteit zag kelderen. Opheffing van de blokkade is cruciaal. Na de oorlog in 2012 werd afgesproken dat de blokkade zou worden beëindigd, maar dat is door Israël nooit uitgevoerd.

    • Toon Beemsterboer