Elke dag zeker drie uur trainen

Emmy Verhey voelt zich opgelucht, nu ze besloot haar carrière te beëindigen. ‘Ik heb het er goed vanaf gebracht.’

Emmy Verhey in 2011. Ze stopt met vioolspelen, nu ze nauwelijks nog wordt gevraagd voor concerten. „Het is tijd dat ik plaatsmaak voor een nieuwe generatie.” Foto Evelyne Jacq

Dat violiste Emmy Verhey volgend jaar stopt met optreden, is op zich niet schokkend: ze is 65. Maar de reden waarom ze stopt is dat wel. Verhey, ooit de beroemdste violiste van Nederland, wordt nauwelijks meer gevraagd voor concerten. Van februari tot juli dit jaar had zij een lege agenda, vertelde zij gisteren in deze krant. „Daar kan ik niet aan wennen.”

Ze voelt zicht opgelucht, zegt ze nu. Het voelt goed. Verhey: „Ik merk dat vrouwelijke violisten het minder lang volhouden dan mannen. Dat heeft niet zozeer met uiterlijk te maken, maar met fysiek. Ik ken maar een paar violistes van boven de 60 die nog spelen. Dan heb ik het er dus nog goed vanaf gebracht.”

Niettemin roept haar afscheid de vraag op: is ze te lang doorgegaan? En: speelde ze nog wel goed genoeg?

Haar collega Vera Beths, violiste en docent aan het Koninklijk Conservatorium, wil daar niets van weten. Samen met Verhey studeerde ze bij Herman Krebbers, de concertmeester van het Concertgebouworkest. Beths is een paar jaar ouder, maar won het Oskar Back Vioolconcours twee jaar ná Verhey. „Natuurlijk worden de spieren iets stroever als je ouder wordt, maar vioolspelen is echt een kwestie van training”, zegt Beths. „De vraag is: hoe lang wil je het nog blijven doen? Het belangrijkste is dat je er nog zin in hebt.”

Beths heeft Verhey altijd bewonderd. „Ze speelt zo gaaf, onopgesmukt en eerlijk. Ze maakt de dingen niet mooier dan ze zijn. Ik geloof echt niet dat er een leeftijd is waarop je niet meer kan spelen. Techniek is niet het belangrijkste, het gaat erom dat je wordt geraakt. Er zijn voorbeelden van violisten bij wie het echt niet goed meer klonk aan het einde van hun carrière – Yehudi Menuhin bijvoorbeeld. Maar ik heb laatst nog een man van 80 ontroerend mooi horen spelen.”

Het is oneerlijk, vindt Carlos Moerdijk. De pianist speelt al met Verhey sinds haar veertiende. Hij herinnert zich dat ze op tournee waren. Na een gezamenlijke repetitie kon hij de stad verkennen. Zij niet: ze moest studeren. „Als ik na een paar dagen rust weer piano speel, heb ik mijn vingers in een paar uur weer op orde”, zegt Moerdijk. „Als violist kan dat niet. Vioolspelen is topsport. Je moet iedere dag een uur of drie met je instrument bezig zijn. Dat is moeilijk om op te brengen als je minder wordt gevraagd voor concerten.”

Of hij vindt dat haar techniek achteruit is gegaan? „Nee, ik vind haar juist heel constant. Die intense toon waarom zij bekendstaat, die is nooit weggeweest.”

Om erachter te komen hoe Verhey de laatste jaren werd gewaardeerd, zou je de recensies erbij kunnen halen. Maar van recente datum zijn die er nauwelijks. Sinds de jaren negentig nam de aandacht af. Ze speelde minder bij grote orkesten, en werd niet meer gevraagd door de top – bij het Koninklijk Concertgebouworkest soleerde ze voor het laatst in 1990. Geleidelijk aan verdween ze ook in de media van de radar.

Hoe anders was het toen ze in 1966 werd onthaald nadat ze de jongste laureaat was geworden op de Internationale Tsjaikovskiwedstrijd in Moskou. Beths herinnert zich dat De Telegraaf zijn Privépagina’s volschreef met stukken over Verhey. Ze kwam op televisie. Haar roem was vergelijkbaar met die van Janine Jansen nu, of misschien zelfs groter.

Met het veranderende medialandschap had ze moeite. Haar website houdt ze niet bij. Zelf iets aan pr doen, dat is niets voor haar – nooit geweest ook, zei ze in 2011 in een interview met deze krant. „Maar het is ook zo dat ik ouder word”, voegde ze toe. „En als je niet regelmatig op tv komt, denkt men al snel dat je niet meer actief bent.”

In september speelt ze nog op haar Emmy Verhey Festival voor kamermuziek in haar woonplaats Zaltbommel. Het wordt de negende editie. Ook op de tiende wil ze nog spelen. Of er daarna een afscheidsconcert komt, weet ze nog niet.

Ze blijft artistiek leider van het festival. Over hoe ze haar ‘pensioen’ verder in zal vullen, is ze vaag. „Met reizen misschien. Als musicus ben ik op veel bijzondere plekken geweest, maar ik heb nooit de tijd gehad om ze écht te kunnen zien.”

    • Merlijn Kerkhof