Common wil met je praten

Al meer dan twintig jaar maakt de 42-jarige rapper kritische, bevlogen en poëtische muziek. Op zijn nieuwe album Nobody's Smiling preekt hij niet. Hij praat met ons over het straatgeweld in Chicago.

De meest urgente popmuziek van dit moment komt uit Chicago, Illinois. Kanye West komt er vandaan, de meest spraakmakende en vernieuwende popster van de afgelopen jaren. Maar ook de rauwe en bedwelmende lokale hiphopvariant drill, populair gemaakt door straatjongens. En de opzwepende lofi-beats vol geknipte vocalen en gebroken ritmes uit het genre footwork.

Chicago is ook de stad van het gouden hiphopduo rapper Common en producer No I.D. Twintig jaar geleden maakten ze indruk met hun album Resurrection, een krachtige ode aan de levende stad, de straatcultuur, de families, de hoop en de ellende in Chicago.

Op hun nieuwe album Nobody’s Smiling stellen de twee hiphopveteranen hun geboortegrond opnieuw centraal.

Is het genocide?

Het Chicago van nu wordt door media en jonge straatsterren ook ‘Chiraq’ genoemd. Een generatie die nog geboren moest worden toen Resurrection uitkwam, groeit er op te midden van hevig straatgeweld.

„Is het genocide?”, vroeg Chicago’s superster Kanye West zich in 2011 af in het nummer Murder met Jay Z.

Hij rapte: „Ik voel de pijn in mijn stad, overal waar ik ga. 314 soldaten stierven in Irak, 509 stierven er in Chicago.” West baseerde zich op cijfers over het jaar 2008.

Op de openingstrack van Nobody’s Smiling rapt de net twintig geworden Lil Herb over de omgeving waarin hij opgroeide: „Niemand stopt het geweld, waarom blijft iedereen liegen? Niggas gooien vredestekens op maar iedereen blijft doodgaan.”

De 42-jarige Common beschrijft dezelfde wereld met de afstand die zijn leeftijd en positie met zich meebrengen.

Hij laat de stad ademen zoals tv-serie The Wire de stad Baltimore tot leven wekte; door mensen midden in de ellende hart en ziel mee te geven.

Voorbeelden zijn beschrijvingen van een vrouw die in alles handelt om te overleven („she hustle harder than a nigga”) en een straatjongen „met minstens zeven paar Air Jordans” die op een trapje zit en weet dat van hem een harde houding verwacht wordt.

Gierend uit de bocht vliegen

Het nieuwe album van Common „is een oproep actie te ondernemen”, vertelde de rapper aan muziekzender Revolt.

Common is een zeldzaam fenomeen in de veranderlijke hiphopcultuur; een artiest die al meer dan twintig jaar op hoog niveau, kritisch, bevlogen en poëtisch muziek maakt, grenzen opzoekt en soms gierend uit de bocht vliegt. Als hij raak schiet, is hij een van de krachtigste stemmen in het genre.

Op Nobody’s Smiling is hij cool, collected en bevlogen. Een man, geen straatjongen, die op de stevige, rauwe hiphopbeats van No I.D. in ontspannen en overtuigende raps met veelzeggende details de wereld schetst van zijn ‘zonen’ die geen andere uitweg zien om hun familie eten te geven, maar ook van de familie, huilend tijdens een begrafenis in de kerk.

„Ik wil geen hollow point-kogelgaten in hem / zijn moeder zegt: ze ziet zijn vader in hem.” Common preekt niet maar praat: met de jeugd in de frontlinie, met mensen die het geweld negeren, met ons.

    • Saul van Stapele