Angst voor dementie op ’n papiertje

Levenseindevereniging gaat mensen helpen hun wilsverklaring in te vullen.

Angst voor dementie of incontinentie. Je eigen kinderen niet meer herkennen of agressief worden tegen je echtgenoot. Het zijn de meestgenoemde redenen in wilsverklaringen om aan te geven waar het leven moet eindigen. Maar hoe zet je zulke zorgen op papier? De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) organiseert sinds vorige week op 31 locaties in het land spreekuren waar met een vrijwillige consulent gepraat kan worden over het invullen van een wilsverklaringen. De belangstelling is groot; Den Haag is volgeboekt tot het einde van het jaar. NVVE-directeur Petra de Jong: „Een wilsverklaring kan ook op de achterkant van een bierviltje geschreven worden.”

Waarom denken jullie dat mensen hulp nodig hebben bij het verwoorden van hun euthanasiewens?

„Veel mensen laten het papiertje uit angst onbeschreven in een kastje liggen. We merken dat veel mensen het erg lastig vinden hun laatste wensen goed te formuleren.”

Waar moet een wilsverklaring aan voldoen?

„Het is rechtsgeldig als er een naam, datum en handtekening op staan. We raden aan het document te gebruiken als opening voor een gesprek met familie en de huisarts. Zij moeten op de hoogte zijn, want een wilsverklaring komt pas in beeld als iemand niet meer in staat is zijn wil te uiten.”

Hoe gaat dat, zo’n euthanasiespreekuur?

„De gesprekken zijn diepgaand; het onderwerp is emotioneel. De belangrijkste vraag is altijd waar de grens ligt waarop je niet meer behandeld wil worden of niet meer wil wil leven.

„Angst voor dementie wordt heel vaak genoemd. Bang zijn om zo te veranderen dat je jezelf uit het oog verliest.”

Zijn de vrijwilligers in staat dit soort gesprekken te voeren?

„We hebben zeventig consulenten getraind daar emotioneel goed mee om te gaan en trekken voor iedereen een half uur uit. In vijf minuten kun je zo’n gesprek niet voeren. Er worden praktische vragen gesteld, maar soms vullen we ook een wilsverklaring samen in. Er zijn mensen die met een volledig ingevuld formulier bij ons komen en alleen willen weten of het in orde is.”

Jullie gaven al voorgedrukte wilsverklaringen en niet-reanimeerpenningen uit; nu gaan jullie mensen helpen hun wilsverklaringen in te vullen. Is er voor jullie een grens aan het faciliteren van het zelfgekozen levenseinde?

„Onze dienstbaarheid is ongelimiteerd. Dat zal best kritiek opleveren van mensen die tegen het zelfgekozen levenseinde zijn, maar zij hoeven niks met ons te maken te hebben als ze dat niet willen. Mensen die een grens willen stellen aan het einde van hun leven, moeten zich daar zo goed mogelijk op kunnen voorbereiden.”

Jullie jongerenafdeling gaat ‘death cafés’ organiseren. Wordt daar ook geholpen met het invullen van wilsverklaringen?

„De opzet is een open gesprek aan de kroegtafel over de dood. Wilsverklaringen zullen onderwerp van gesprek zijn, maar dat zijn geen een-op-eengesprekken, zoals bij het spreekuur.”

    • Enzo van Steenbergen