Zomergast Saskia Noort gemist? Vier momenten om over mee te praten

Heb je Zomergasten met Saskia Noort gemist? En wil je toch kunnen meetwitteren over de uitzending van gisteravond? We zetten de belangrijkste momenten voor je op een rijtje, compleet met kant-en-klare tweets.

Internet is gevaarlijk

Saskia Noort is niet dol op ‘internet’. De populairste thrillerschrijfster van Nederland liet het gisteravond, tijdens de derde aflevering van Zomergasten, meermalen doorschemeren. Een ‘echte’ roman schrijven, doet ze liever niet. Deels uit angst voor persoonlijke kritiek op internet:

“Door internet en zo, je leest wat mensen over je zeggen, dat is niet altijd even… Kritiek op mijn boek vind ik niet zo vervelend, wel als ze kritiek leveren op wie ik ben.”

Een ‘feminist’ wil ze zich niet noemen, niet echt. Toen ze het woord op Twitter liet vallen kreeg ze direct te horen dat het ‘zo’n naar woord’ was.

In het eerste half uur van Zomergasten had Noort een groter punt te maken over internet. Aan de hand van onderzoek van neurowetenschapper James Fallon wilde Noort, als thrillerschrijfster meer geïnteresseerd in de psyche van haar hoofdpersoon dan in de misdaad zelf, laten zien dat velen van ons psychopaat zijn (‘het is een ‘patroon’ in ons brein’), maar dat sturing en liefdevolle opvoeding dat kunnen onderdrukken. Gebeurt dat niet, dan gaan psychopaten al op jonge leeftijd dieren doodmaken: “Je begint met een kikker en je eindigt met een pony in het dierenpark.” En internet kan de gekte versterken, zegt Noort:

“We hebben door internet zoveel meer mogelijkheden om zo’n apart, ander soort leven te leiden. We kunnen zoveel nare dingen opzoeken op internet. Wat iets in het echt triggert. [..] Ik vind internet een geschenk, maar 80 procent kan het daglicht niet verdragen. En daar is geen enkele controle op. Dat is niet bij te houden.”

Tweet dit moment

‘Herhaling is niet saai, maar belangrijk als je iets wil bereiken’

Maak je geen illusies over schrijven: het is zwaar, ambachtelijk werk waar je uithoudingsvermogen en geduld voor nodig hebt. Haar mening over het schrijverschap liet Noort in Zomergasten zien aan de hand van een interview met de Amerikaanse schrijver John Irving. Noort volgt hem sinds de middelbare school. Zijn roman The World According to Garp was het eerste boek dat ze met zin las. Ze vond het ‘een verademing, te midden van al die zware kost.’’

Sindsdien volgt ze Irving. Met veel plezier, want ze vindt hem een ‘aimabele, aantrekkelijke en intelligente’ man. En ze herkent veel in de vergelijking die Irving in een televisieinterview uit 2012 maakt tussen de worstelsport – Irving deed van zijn 14de tot zijn 34ste mee aan worstelwedstrijden – en het schrijversambacht:

“Het idee dat een kleine herhaling, iets steeds weer opnieuw doen, niet saai is maar essentieel om ergens goed in te worden, in welk vak dan ook, heb ik voor het eerst geleerd bij worstelen.[..] Het schrijfproces heeft veel weg van sport: niemand ziet je ermee bezig, niemand staat te klappen, er is geen winnen, geen verliezen, het is gewoon herhaling.”

Noort vindt het herkenbaar:

“Het is eigenlijk raar dat mensen gefascineerd zijn door schrijvers, boeken, terwijl het ontzettend saai is. Het misverstand over schrijven is dat het Rock & Rolls zou hebben, of dat je er heel veel inspiratie voor moet hebben. Schrijven is echt gewoon werken. Een ambacht, en inderdaad wat hij zegt herhalen, herhalen, herhalen en de hele tijd weer dezelfde fouten tegenkomen.”

Tweet dit moment

‘Echte vrouwenlichamen zie je nu niet meer’

Met veel interesse volgde Noort begin jaren 90 de discussie die in Amerika losbarstte naar aanleiding van de publicatie van American Psycho (1991), een roman van de Amerikaanse schrijver Bret Easton Ellis, waarin New Yorkse yup Patrick Bateman tot in detail zijn materialistische upperclassleven beschrijft, alsook de manier waarop hij zo’n tien vrouwen vermoordt, vaak op gruwelijke wijze.

Vrouwenactivisten gruwelden van de roman en vonden dat uitgever Picador (‘een grote uitgever met een grote naam’) met de publicatie van de roman toestemming gaf voor het verminken van vrouwen. Ellis zelf noemt het een afrekening van de jaren 80: een decennium waarin mensen volgens de Amerikaanse auteur alleen maar bezig waren met oppervlakkigheden: hoe ze eruit zagen, hoeveel geld ze verdienden, hoe hun lichaam eruit zag, aan welke tafel in het restaurant ze zaten.

Dat decennium lijkt zich nu te herhalen, impliceerde Noort verderop in de uitzending. Ze liet een fragment zien uit een documentaire uit de jaren 70 over de militant feministische vrouwenhulpverlening. Vrouwen komen in contact met hun gevoelens: trots om “voor hun eigen zaakjes op te komen.” Ook maakten vrouwen voor het eerst kennis met hun eigen lichaam. De ‘variaties van de vagina’s’ werden met elkaar gedeeld door op een rijtje liggen en naar onblote onderlichamen te staren. De documentaire laat volgens Noort ‘echte vrouwenlichamen’, iets wat je nu niet meer ziet:

“Alles is geshopt en slank en zijn we allemaal bezig met onze frustraties verstoppen. Het proces is nog niet af. Dankzij hen hoeven we niet per se een BH aan, hebben we voorbehoedsmiddelen en weten we hoe we klaar moeten komen. Maar ga tv kijken, of kijk op internet: naar al die vrouwenlichamen. We zijn er zo aan gewend die te veranderen. We zijn zo bezig met objectiveren.”

Tweet dit moment

Noort kan niet goed emoties de vrije loop laten

Noort leek haar emoties gedurende het drie uur durende interview met Wilfried de Jong volledig onder controle te hebben. Ook na het zien van een aangrijpende documentaire The Invisible War, over een doofpotaffaire in het Amerikaanse leger: vijf vrouwen vertelden over grootschalig seksisme en verkrachtingen in de Amerikaanse legerbasis Marine Barracks Washington. De daders zijn nooit gestraft, de vijf vrouwen die het nieuws naar buiten hebben gebracht wél.

Noort, zelf op 14-jarige leeftijd het slachtoffer van een verkrachting, noemde het “heel heftige, heel mooie documentaire’. Ze zei het zonder zichtbare emotie. Misschien om het onderwerp niet te zwaar aan te zetten: de afgelopen week vroegen vier mensen haar of ze het ‘niet weer over die verkrachting’ zou gaan hebben:

“Dat is dus blijkbaar gezeur, daar moet je het niet over hebben.”

Noort kan dat naar zeggen ook niet goed, emoties de vrije loop laten, zich volledig overgeven. Ze kijkt dan ook vol bewondering naar de overgave van de Nederlandse Anke, die in de documentaire Grenzeloze liefde: liefde en verval uit 1996 vertelt hoe ze aan haar Japanse schoonouders vergeving moest vragen voor een miskraam. Uitbundig zingen voor God biedt haar steun. Noort:

“Ik ben verliefd op die vrouw. Echt geweldig vind ik haar. De overgave waarmee ze dit staat te zingen, dat is jaloersmakend. Dat je bijna denkt, ik moet ook maar ik God gaan geloven. Als je er zo van wordt.”

Tweet dit moment

Bekijk hier de hele uitzending terug:

    • Roderick Nieuwenhuis