Vierenhalf jaar op één nestje

Het nieuwe record lang broeden staat op naam van een diepzeeoctopus: ze zat 53 maanden op haar eitjes.

De vrouwtjesoctopus (Graneledone boreopacifica) die 53 maanden op haar eitjes zat, jaagt een krab weg (rechtsonder). Foto PLOS ONE

Vierenhalf jaar! Vierenhalf jaar lang, heeft de diepzeeoctopus op deze foto haar eitjes bewaakt en uitgebroed. Dat is langer dan ooit eerder gemeten voor welk dier dan ook. Drie Amerikaanse biologen beschrijven hun ontdekking in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE (30 juli).

Hun onderwaterrobot trof in april 2007 een eenzame octopus (Graneledone boreopacifica) aan in Monterey Canyon, een kloof voor de kust van Californië, op een diepte van bijna 1.400 meter. Broedsels waren er niet.

Toen de onderwaterrobot ruim een maand later terugkwam op de plek, zagen de onderzoekers dezelfde octopus – ze was makkelijk te herkennen aan haar patroon van littekens. Maar dit keer bewaakte ze een nest eieren die bevestigd waren aan een vertikaal stuk rots. Dat was voor de biologen een buitenkans om het broedproces te volgen. Over een periode van 4,5 jaar bezochten ze de plek 18 keer.

Steeds vonden ze het vrouwtje boven haar eieren. In het begin waren de eitjes 1,5 centimeter lang, en bij elke volgende keer waren ze ongeveer een millimeter groter – een teken dat het steeds om hetzelfde nest ging, en niet een nieuw legsel. Soms zagen de onderzoekers het vrouwtje diepzeekrabben wegduwen die te dichtbij kwamen. In de 40ste maand waren de vormen van de jonge octopusjes duidelijk zichtbaar in de eitjes.

Er waren geen tekenen dat het vrouwtje zich voedde tijdens de broed – waarschijnlijk vasten de meeste octopussen als ze broeden. Krabbetjes en garnalen die te dichtbij kwamen naar haar zin duwde de octopus weg, in plaats van ze op te eten.

In september 2011 zat ze nog steeds over haar eieren. Een maand later was ze verdwenen. De eitjes waren uitgekomen, naar schatting 155-165 stuks. Hoe de moeder 53 maanden lang heeft weten te overleven, is nog onduidelijk.

Eerder waren al octopussen van deze soort waargenomen die respectievelijk minstens 8 en 20 maanden op hun eitjes hadden gezeten. De biologen denken dat de broed bij G. boreopacifica zo lang duurt omdat de watertemperatuur laag is, namelijk rond de 3 graden Celsius – dan gaat de stofwisseling langzaam – en omdat de jongen al ver ontwikkeld zijn als ze uit het ei komen. De tot nu toe langst broedende octopus zat 14 maanden op de eitjes, in gevangenschap.

Recordhouder bij de vogels is de keizerspinguïn. Die broedt een ei in twee maanden uit.