Preventieve hiv-pil moet snel komen

Preventief een hiv-remmer slikken is de beste bescherming tegen het virus. Maak zo’n pil – PrEP, of Pre Exposure Prophylaxis – daarom direct beschikbaar, schrijft Pieter Brokx.

Beeldbewerking studio NRC

Elfhonderd nieuwe hiv-infecties per jaar in Nederland bewijzen dat promotie van het condoom alleen onvoldoende werkt. De hiv-epidemie in Nederland is nog niet onder controle. Als we in Nederland willen dat iedereen die seks heeft zich optimaal beschermt tegen een hiv-infectie, dan moeten we hen ook de mogelijkheid bieden om te kiezen voor de wijze van bescherming die bij hen past en niet slechts één optie opdringen in de vorm van het condoom.

PrEP (Pre Exposure Prophylaxis) is een pil die eenmaal daags ingenomen moet worden en zo het lichaam beschermt tegen het hiv-virus. In Nederland is de preventieve toepassing van deze hiv-remmer nog niet toegestaan. Hiervoor is een aparte registratie van de pil vereist.

De WHO heeft vlak voor de Wereld Aids Conferentie 2014 in Melbourne in juli van dit jaar een nieuwe richtlijn bekendgemaakt waarin zij aangeeft dat er voor de hiv-preventie wereldwijd een aantal groepen zijn die zeer veel baat zouden hebben bij toegang tot PrEP. In Nederland valt hierbij te denken aan mannen en vrouwen die in de prostitutie werken, mannen en vrouwen die door een ongelijke machtsverhouding in hun (seksuele) relatie of door persoonlijke omstandigheden niet altijd kunnen bepalen dat er beschermde seks plaatsvindt.

Maar ook mensen in detentie lopen een risico. Daarnaast loopt de grote groep mannen die seks hebben met mannen een vergroot risico omdat hiv onder deze groep meer voorkomt en makkelijker wordt overgedragen tijdens anale seks.

Om te voorkomen dat je hiv krijgt zijn er verschillende manieren om jezelf te beschermen, verschillende risico-reductiestrategieën. Onderzoek toont aan dat de Nederlandse homo over het algemeen goed geïnformeerd is over risico’s en dat hij weet hoe hij zich moet beschermen. Hij kiest daarbij overigens vaker voor het condoom dan heteromannen dat doen. Condoomgebruik is sinds jaar en dag het preventiemiddel dat wordt aangeraden en gebruikt. Het biedt ook in veel gevallen de beste bescherming. Maar er zijn een aantal mogelijkheden die worden toegepast door mensen die niet altijd alleen op condoomgebruik kunnen of willen vertrouwen.

Je kunt bijvoorbeeld zorgen dat je niet in je partner klaarkomt. Je kunt je bij anale seks strategisch positioneren omdat je als ontvangende partij kwetsbaarder bent. Dat komt doordat de slijmvliezen in de anus bevattelijker zijn voor het hiv-virus dan bijvoorbeeld de slijmvliezen op de penis. Dat geldt overigens ook voor de slijmvliezen in de vagina van de vrouw. ‘Serosorteren’ is een andere strategie. Daarbij kies je je sekspartner op de (vermeende) hiv-status en zorg je ervoor dat die gelijk is met je eigen hiv-status.

Het niet hebben van anale seks zorgt ook voor een reductie van het risico, net als het alleen seks hebben met hiv-positieve partners met een ondetecteerbare viral load. Ook monogamie kan als strategie worden gezien. Weten wat je eigen status is en je daarvoor regelmatig laten testen blijft ongeacht de strategie belangrijk, al is het alleen al om te zien of de door jou toegepaste strategie werkt.

Al deze strategieën hebben een risicoreducerende werking. Al zijn een aantal ervan gebaseerd op aannames waarbij niet altijd evenveel zekerheid is over hoe het werkelijk zit. Het slikken van PrEP gedurende de periode dat je seksueel actief bent zorgt hierbij voor een vangnet dat alsnog bescherming biedt tegen het hiv-virus in het geval die strategieën toch niet de verwachte werking hebben.

Bescherming tijdens seks is een persoonlijke en intieme aangelegenheid. Mensen moeten daarom de keuze hebben voor de methodes die het beste bij hen passen. Negatieve morele oordelen van anderen over mensen die juist bewust bezig zijn met hun gezondheid werkt daarom contraproductief. Morele barrières opbouwen waardoor anderen zich niet durven te laten testen of zich durven te beschermen met de middelen die bij hen passen, heeft zodoende geen enkele zin. Het gevolg daarvan kan zijn dat strategieën niet goed worden toegepast en dat mensen zich überhaupt niet laten testen.

Het is echt nodig dat PrEP zo snel mogelijk in Nederland wordt geregistreerd en beschikbaar komt. Zodat aan mensen de kennis, vrijheid en beschikking gegeven wordt over de meest recente informatie en methodes. Dat is de enige manier om zorg te dragen voor een optimale hiv-preventie.

    • Pieter Brokx